Արմինֆո. Վերակառուցման և Զարգացման Եվրոպական Բանկը (ՎԶԵԲ) կանխատեսում է Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին 5,5%-ի մակարդակում (2025թ. փաստացի 7,1% աճի դիմաց)՝ ակնկալելով նույնպիսի տեմպեր նաև 2027 թվականին։ Այս մասին նշվում է հունիսի 3-ին հրապարակված «Տնտեսական հեռանկարները ՎԶԵԲ-ի գործառնությունների տարածաշրջաններում» զեկույցում։
Այս զեկույցում նկատվել է. «Արևելյան Եվրոպայում և Կովկասում տնտեսական աճը 2024 թվականի 3,9%-ից դանդաղել է մինչև 2,7%՝ 2025 թվականին՝ Ռուսաստանի հետ միջնորդական առևտրի էֆեկտի թուլացման, ինչպես նաև կովկասյան երկրների տնտեսություններ աշխատուժի և կապիտալի ներհոսքի նվազման ֆոնին։ Ակնկալվում է, որ Արևելյան Եվրոպայում և Կովկասում աճը 2026 թվականին կմնա մոտ 2,8%-ի մակարդակում. կանխատեսումը վերանայվել է նվազման ուղղությամբ՝ էներգակիրների ներմուծման ծախսերի ավելացման և Հայաստանում ու Վրաստանում զբոսաշրջության ոլորտում հնարավոր անկման պատճառով։ 2027 թվականին ակնկալվում է աճի արագացում մինչև 3,9%»։
Կոնկրետ Հայաստանի մասով նշված է, որ 2025 թվականին իրական ՀՆԱ-ն աճել է 7,1%-ով, ընդ որում՝ նման բարձր տեմպը պայմանավորված է եղել շինարարության, ՏՀՏ (տեղեկատվական և հաղորդակցության տեխնոլոգիաներ) և ֆինանսական ծառայությունների ոլորտներով, որոնցից յուրաքանչյուրը արձանագրել է երկնիշ աճի տեմպեր։ «Այս թափը պահպանվել է նաև 2026 թվականին՝ I եռամսյակում տարեկան կտրվածքով գրանցելով 7,1% աճ։ Տարեկան գնաճը, որը 2025-ին կազմել էր 3,3%, 2026թ. ապրիլին բարձրացել է մինչև 5,3%՝ գերազանցելով 3% (+/- 1 տոկոսային կետ) թիրախային շեմը։ Բյուջեի դեֆիցիտի հարաբերակցությունը ՀՆԱ-ին 2025 թվականի համար պահպանվել է 3,7% մակարդակում, մինչդեռ պետական պարտքը տարեվերջին կայունացել է ՀՆԱ-ի 49,5% նշագծին։ Հայկական դրամը հիմնականում մնացել է կայուն, չնայած այն բանին, որ ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտը 2024թ. ՀՆԱ-ի 4,6%-ից 2025թ. ավելացել է մինչև ՀՆԱ-ի 7,2%՝ թանկարժեք քարերի և մետաղների առևտրի զգալի կրճատման պատճառով»,- պարզաբանվում է զեկույցում։
2026 թվականի ապրիլին Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստներն աճել են մինչև 5,7 միլիարդ դոլար՝ նախորդ տարվա 3,9 միլիարդ դոլարի համեմատ՝ ապահովելով ներմուծման չորս ամսվա ծածկույթ։ Ըստ ՎԶԵԲ-ի կանխատեսման՝ 2026 և 2027 թվականներին Հայաստանի տնտեսական աճի 5,5% պոտենցիալը կապված է Թուրքիայի հետ սահմանի հնարավոր բացման, TRIPP («Թրամփի երթուղին միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար») պլանի իրականացման և ԵՄ-ի հետ համագործակցության ընդլայնման հետ։ Սակայն Մերձավոր Արևելքի հակամարտության տնտեսական հետևանքները կարող են վատթարացնել աճի հեռանկարները՝ հումքային ապրանքների ներմուծման թանկացման, զբոսաշրջային հոսքերի կրճատման, ինչպես նաև առևտրի և լոգիստիկայի բարդացման պատճառով։
Ընդհանուր առմամբ, ՎԶԵԲ-ն ակնկալում է, որ տարածաշրջանային լարվածության ազդեցությունը կլինի անհավասար. «Ավելի ամուր ֆինանսական պահուստներ ունեցող տնտեսություններն ավելի լավ են պատրաստված արտաքին ցնցումներին դիմակայելու համար, մինչդեռ այն երկրները, որոնք ենթակա են հակամարտությունների հետևանքներին և ֆինանսավորման ոլորտի ճնշումներին, բախվում են ավելի լուրջ ռիսկերի։ Երկարատև անկայունությունը կարող է հանգեցնել ներդրումների, զբոսաշրջության և առևտրի կրճատման՝ միաժամանակ մեծացնելով փոխառությունների արժեքը»։
Կովկասում ցածր տնտեսական աճը կպահպանվի Ադրբեջանում, իսկ բարձրը կլինի Վրաստանում
Հայաստանի հարևան երկրներում, ՎԶԵԲ-ի կանխատեսմամբ, 2026 թվականին ՀՆԱ-ի աճի ավելի բարձր տեմպերով աչքի կընկնի Վրաստանը՝ 6% (2025թ. 7,5% աճի դիմաց), իսկ ՀՆԱ-ի ցածր աճ է սպասվում Ադրբեջանում՝ 2% (2025թ. 1,4% աճի դիմաց)։ Ընդ որում, Վրաստանի մասով 2025 թվականի կանխատեսումը բարելավվել է նախկին 5,5%-ից, իսկ Ադրբեջանի մասով թողնվել է անփոփոխ։ Թուրքիայում տնտեսական աճը 2026 թվականին գրեթե չի փոխվի՝ նվազելով մինչև 3,5% (2024թ. 3,6%-ից)՝ նախկինում ակնկալվող 4%-ի դիմաց։ Այնուհետև՝ 2027 թվականին, ՀՆԱ-ի աճի տեմպերը կշարունակեն դանդաղել Վրաստանում՝ մինչև 5%, իսկ Թուրքիայում և Ադրբեջանում աննկատ կանցնեն արագացման՝ համապատասխանաբար մինչև 2,5% և 4%։
Ամբողջ Արևելյան Եվրոպայի և Կովկասի տարածաշրջանում (EEC - Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան, Մոլդովա և Ուկրաինա) ՎԶԵԲ-ն ակնկալում է տնտեսական աճի դանդաղում 2026 թվականին մինչև 2,8% (2025թ. 2,7%-ից)՝ տեմպերի արագացմամբ 2027 թվականին մինչև 3,9%։ Եվ ուշագրավ է, որ Ուկրաինայում, որտեղ շարունակվում է պատերազմը, ՀՆԱ-ի աճը, ՎԶԵԲ-ի կանխատեսմամբ, 2026 թվականին կարագանա մինչև 2,2% (2025թ. 1,8%-ից)՝ 2027 թվականին հստակ արագացմամբ մինչև 4%։ Սակայն Ուկրաինայի 2026 թվականի ՀՆԱ-ի կանխատեսվող աճի վատթարացումը 0,3 տոկոսային կետով պայմանավորված է Ռուսաստանի կողմից մղվող պատերազմի պատճառով արդյունաբերական արտադրության և լոգիստիկայի շարունակական խափանումներով, ինչպես նաև էներգակիրների ներմուծման ավելի բարձր սպասվող ծախսերով և գնաճի աճով։
ԵԱՏՄ երկրների շարքում Ռուսաստանի տնտեսությունն աճում է շատ թույլ
Ռուսաստանի տնտեսական աճը, ՎԶԵԲ-ի կանխատեսմամբ, 2026 թվականին կդանդաղի մինչև 0,8% (2025թ. 1%-ի դիմաց), իսկ Բելառուսում՝ մինչև 1,1% (2025թ. 1,3%-ի դիմաց)։ Այնուհետև՝ 2027 թվականին, Ռուսաստանի տնտեսությունը փոքր-ինչ կարագացնի տեմպերը մինչև 1%, և նույնպիսի աննշան արագացում է սպասվում Բելառուսի ՀՆԱ-ի մասով՝ մինչև 1,5%։ ԵԱՏՄ երկրների շարքում ՀՆԱ-ի ամենաբարձր աճը 2026 թվականին կցուցադրի Ղրղզստանը՝ 8,7% (2025թ. 11,1%-ի դիմաց), իսկ Ղազախստանում տնտեսական աճը կդանդաղի մինչև 4,7% (2025թ. 6,5%-ից), ընդ որում՝ տեմպերի արգելակումը կշարունակվի նաև 2027 թվականին՝ հասնելով 7%-ի Ղրղզստանում և 4,5%-ի Ղազախստանում։ Ընդ որում, Ղազախստանի մասով տնտեսական աճի կանխատեսումը 2026 թվականի համար պահպանվել է, իսկ Ղրղզստանի մասով վատթարացել է 0,3 տոկոսային կետով։
Նշենք, որ Հայաստանի Կենտրոնական բանկն իր մարտյան կանխատեսման մեջ 2026 թվականի համար կանխատեսում էր ՀՆԱ-ի 7,1-4,7% աճ և այնուհետև՝ 2027 թվականին՝ 5,7-5,3%։ ԱՄՀ-ի՝ ապրիլին թարմացված կանխատեսման համաձայն՝ Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը 2026 թվականին կկազմի 5,3%՝ 2027 թվականին արագանալով մինչև 5,5%։ Համաշխարհային բանկը, նույնպես ապրիլին թարմացնելով կանխատեսումը, ակնկալում է Հայաստանի ՀՆԱ-ի նույնպիսի աճ 2026 թվականին՝ 5,3%-ի մակարդակում, սակայն 2027 թվականին տեմպերի դանդաղմամբ մինչև 5,1%։ Fitch Ratings-ը սույն թվականի հունվարին թարմացված կանխատեսման մեջ ակնկալում է Հայաստանի տնտեսության աճի կայուն հեռանկարներ՝ 5%-ից բարձր 2026-2027 թվականներին։ S&P Global Ratings-ը սույն թվականի փետրվարին թարմացված կանխատեսման մեջ հայտարարել է 2026 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի դանդաղման մասին՝ մինչև 5,3% և այնուհետև 2027 թվականին՝ մինչև 4,8%, որից հետո 2028 թվականին տեմպերը փոքր-ինչ կարագանան մինչև 5%։ Հայաստանի 2026 թվականի պետական բյուջեի նախագծում ներառված է ՀՆԱ-ի 5,4% աճ՝ մինչև 11.9 տրիլիոն դրամ (ավելի քան 32.2 միլիարդ դոլար)։
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը, 2022 թվականին տեմպերի արագացումից հետո (5,8%-ից մինչև 12,6%), սկսել է դանդաղել 2023 թվականին՝ մինչև 8,3% և այնուհետև 2024 թվականին՝ մինչև 5,9%, սակայն արդեն 2025 թվականին կրկին արձանագրվել է տեմպերի արագացում մինչև 7,1%։ Բացարձակ արտահայտությամբ Հայաստանի ՀՆԱ-ն 2025 թվականին գերազանցել է 11.3 տրիլիոն դրամը (ավելի քան 29.2 միլիարդ դոլար)։ ՀՆԱ-ի դեֆլյատորի ինդեքսը նույնպես, 2022 թվականին 106,9%-ից մինչև 108% աճից հետո, 2023 թվականից սկսել է նվազել՝ հասնելով 103,1%-ի և այնուհետև՝ 101,4%-ի 2024 թվականին, սակայն արդեն 2025 թվականին կրկին բարձրացել է մինչև 103,4%:
