Չորեքշաբթի, 1 Դեկտեմբերի 2010 11:28

ՀԲ ՓՄՁ վարկի ժամկետները կարող են երկարաձգվել

ԱրմԻնֆո. Համաշխարհային Բանկի ֆինանսական սեկտորի առաջատար մասնագետ Մայքլ Էդվարդսի հարցազրույցը Արմինֆո գործակալությանը

Վերակառուցման և Զարգացման Միջազգային Բանկը (IBRD), որը հանդիսանում է Համաշխարհային Բանկի Խմբի անդամ, 2009 թվականի փետրվարի 26-ին ՀՀ Կենտրոնական Բանկի հետ ստորագրել է 50 մլն.դոլարի վարկային պայմանագիր: Ծրագիրն ուղղված է փոքր և միջին բիզնեսի վարկավորմանը և իրացվում է ազգային տարադրամով: ՀՀ Կառավարության կողմից այն դիտվում է որպես համաճգնաժամային միջոցառում: Ծրագրին կարող են մասնակցել այն ձեռնարկությունները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 500 մլն.դրամը (1.3 մլն.դոլար):

Ինչպիսի՞ն է ՀԲ վարկային ծրագրի իրացման հետ կապված իրավիճակը, որքա՞ն ռեսուրսներն են արդեն իրացվել ներկայիս փուլում:

Նախնական փուլում վարկային ծրագրի իրացմանը ներգրավված էին հայկական 7 բանկեր, հետագայում նրանց միացան ևս չորսը: Վարկային պայմանագիրն ուժի մեջ է մտել 2009 թվականի ապրիլից և գործում է մինչև օրս: 18 ամիսների ընթացքում ավելի քան 5 մլրդ. դրամ կամ 14 մլն. դոլար է տրամադրվել 900 վարկառուների: Ծրագիիրն ընդգրկում է տնտեսության համարյա բոլոր ոլորտները` առևտուրը, ծառայությունները, արտադրությունը, շինարարությունը, գյուղատնտեսությունը:

Ո՞րն է տնտեսության ամենաակտիվ հատվածը, ո՞ր մասն է իրացվել Երևանից դուրս:

Անվիճելի է, որ առաջատարը առևտուրն է, որի բաժինը կազմում է իրացված վարկերի ընդհանուր ծավալի, ինչպես նաև բոլոր պայմանագրերի կեսը: Վարկերը տրամադրվել են բոլոր մարզերում, չնայած, որ միջոցների կեսն իրացվել են Երևան քաղաքում:

Որքա՞ն միջոցներ է նախատեսված իրացնել մինչև տարեվերջ և ե՞րբ կավարտվի ծրագիրը:

Կուզենայի նշել, որ նոյեմբերին վարկերի տրամադրումը կտրուկ բարձրացավ: Հավանաբար դա կապված է Ամանորյա տոների հետ: Մենք սպասում ենք, որ ծրագրի իրացման բարձր տեմպերը կպահպանվեն մինչև տարեվերջ, սակայն դժվարանում եմ կոնկրետ թվեր նշել:

Նախկինում հայտարարվել էր, որ նախատեսվում է ծրագիրն ավարտել 2011 թվականին, այդ ժամկետները դեռ ուժի մե՞ջ են:

Նախապես որոշված էր ծրագիրն ավարտել 2011 թվականի հունիսի վերջին: Սակայն, այսօր արդեն ակնհայտ է, որ այդ ժամանակահատվածում հնարավոր չէ օգտագործել վարկային բոլոր միջոցները: Այդ պատճառով էլ Կենտրոնական Բանկը, որը հանդիսանում է այդ ծրագրի վարկառուն, խնդրել է ծրագրի իրացման ժամկետները երկարաձգել մինչև 2012 թվականի ավարտը և այդ խնդրանքը պետք է քննարկվի ՀԲ կողմից: Այդ հարցի շուրջ որոշում դեռևս չի կայացվել:

Անցյալ տարի համաշխարհային ճգնաժամի ազդեցության հետևանքով տնտեսության մեջ ծրագիրն իրացվում էր դանդաղ տեմպերով, իսկ բանկերն այնքան էլ հեշտությամբ չէին վարկեր տրամադրում: Ինչպիսի՞ն է իրավիճակը ներկայումս:

Միանշանակ է, որ 2010 թվականի նոյեմբերին, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ բանկային համակարգը գտնվում էր ավելի բարենպաստ վիճակում: Ծրագրի շրջանակներում ծախերը 2010 թվականի ապրիլից աճել են 50%: Ծրագրին ներգրավվելու ցանկությամբ են դիմել 4 բանկեր:

Համաշխարհային Բանկը Կենտրոնական Բանկին վարկը տրամադրում է տարեկան 4% տոկոսադրույքով, իսկ որքա՞ն է տոկոսադրույքը վերջնական սպառողի համար, փոփոխվե՞լ է այն մեկ տարում:

Յուրաքանչյուր բանկ ինքնուրույն է որոշում, թե ինչ տոկոսադրույքներով տրամադրի վարկերը: Սակայն բանկերի միջև մրցակցությւնը ստիպել է իջեցնել տկոսադրույքները: Որոշ բանկեր վարկեր են առաջարկում անգամ տարեկան 12%-ով: Իսկ հիմնականում, տոկոսադրույքնրը կազմում են տարեկան 14-15%, անգամ 16%: Տոկոսադրույքներն ու պայմանները կախված են հաճախորդի վարկունակությունից, նրա վարկային պատմությունից և բիզնեսի առանձնահատկությունից: Օրինակ, ֆերմերներն ու արտադրողները վերցնում է երկարաժամկետ վարկեր` 6-7 ամսով, իսկ ներմուծողները` 2 ամսով:

Կարելի՞ է արդյոք նշել այս ծրագրի որևէ զգալի արդյունք, օրինակ, որ այն նոր աշխատատեղեր է ստեղծել, կամ ապահովել լրացուցիչ շահույթ:

Կարելի է ասել, որ աճել է ծառայությունների և ապրանքների իրացումը: Ձեռք է բերվել նոր սարքավորում, ձեռնարկություններն սկսել են արտադրել նոր ապրանքներ ու ընդլայնվել: Մենք գիտենք, որ ծրագիրը դրականորեն է անդրադարձել բնակչության զբաղվածության վրա և ստեղծվել են նոր աշխատատեղեր: Ձմռանը ես հանդիպել եմ վարկառուներից մեկին, որը երեք անգամ ընդլայնել էր իր պարենային խանութը, գնել նոր սառնարաններ, վարձել 8 նոր աշխատոեղների: Վստահ եմ, որ վարկը դրականորեն է արդրադարձել տնտեսության, ինչպես նաև մարդկանց ապրելաձևի վրա:

Դուք մոնիթորինգի եք ենթարկել վարկեր ստացած բոլոր 900 ձեռնարկություննե՞րը:

Իհարկե ոչ, սակայն մեզ մոտ գործում է եռակի մոնիթորինգի համակարգ` հսկողությունն իրականացնում են, առաջին հերթին, բանկերը, որոնք պատասխանատու են վարկերի իրացման համար, հայ-գերմանական հիմնադրամի կառավարման գրասենյակը, ում միջոցով իրականացվում է ծրագիրը և ՀԲ մասնագետները, որոնք ընտրանքային կարգով այցելում են որոշ ձեռնարկություններ:

Ձեր խոսքերից կարելի է ենթադրել, որ ՀԲ-ի վարկային ռեսուրսների նկատմամբ պահանջարկը բիզնեսիմոտ աճում է: ՀԲ ունի՞ արդյոք ծրագիրը երկարաձգելու ու նմանատիպ նոր վարկեր տրամադրելու մտադրություններ:

Դա հնարավոր է: Սակայն դեռ վաղ է այդ մասին խոսելը, քանի որ իրացված է վարկի ընդամենը երրորդ մասը, անցել է ժամկետի կեսը և մնացել 12 ամիս:

Ծրագիրը Հայաստանի կառավարության կողմից դիտվում է որպես հակաճգնաժամային միջոցառում, իրոք, այս ծրագրի իրականացումն ինչ-որ ձևով նպաստե՞լ է ճգնաժամի մեղմմանը, ծառայելով այդ նպատակներին:

Միանշանակ է, որ ծրագիրը ծառայել է իր նպատակներին, քանի որ տնտեսվարող ցանկացած փոքր սուբյեկտ, առանց կապերի, 12 կամ 24 ամիս ժամկետներով չէր կարող ստանալ ՀՀ դրամով վարկեր: Այս ծրագիրն ընձեռեց այդ հնարավորությունը: Բիզնեսի համար դրամով վարկերի սպասարկումն զգալիորեն էժան է, քան արտարժույթով, մանավանդ, որ այն վարկառուի համար արժութային ռիսկեր չի պարունակում: Հաշվի առնելով արժութային ռիսկերը, այսօր շատ բանկեր փոքր ձեռնարկություններին տեղական արժույթով վարկեր չեն տրամադրում: Հայաստանի բնակչությունը գերադասում է իր խնայողությունները պահել դոլարով, իսկ վարկերն ստանալ ազգային տարադրամով:

Արթուր Երնջակյան

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

RUB	4.83	-0.01
USD	380.83	-0.32
EUR	444.28	-1.09
GBP	512.94	-0.39
CAD	274.31	-0.37
JPY	23.98	-0.17
CNY	54.59	-0.07
CHF	476.99	-1.18

Նորություններ

ՀԲ ՓՄՁ վարկի ժամկետները կարող են երկարաձգվել