Հինգշաբթի, 1 Հունիսի 2017 20:29
Նաիրա Բադալյան

Վարդան Արամյան. Կառավարության հավակնությունները շատ ավելի մեծ են, քան ՀՆԱ –ի կանխատեսվող մակարդակը

Վարդան Արամյան. Կառավարության հավակնությունները շատ ավելի մեծ են, քան ՀՆԱ –ի կանխատեսվող մակարդակը

Արմինֆո. «Մենք դեռ գտնվում ենք մի սցենարում, որով 2017 թվականին նախատեսվում է 3,2% տնտեսական աճ, մև նպատակ ենք դնում հաջորդ տարիներին ապահովել ՀՆԱ-ի մինչև 4,8 կամ ավելի բարձր`5,7% աճ»: ՀՀ ֆինանսների նախարար Վարդան Արամյանը ԱրմԻնֆո-ի հետ հարցազրույցում մեկնաբանում է բյուջեի կապիտալը ծախսերի ավելացման ուղղությամբ կառավարության պլանները, խոսում է դրանց հիմնավորվածության մասին և նշում դրական ազդակները Հայաստանի տնտեսությունում, Կարեն Կարապետյանի ղեկավարած կառավարության գործունեության ֆոնին: Ինչպես գտնում է նախարարը, երբեմն դրական ակնկալիքները, այդ թվում նաև տնտեսությունում, շատ ավելի կարևոր դեր կարող են խաղալ, քան կարելի է ենթադրել:

 

Պրն.նախարար, կառավարությունը պատրաստվում է 50 մլրդ.դրամով ավելացնել պետբյուջեով նախատեսված կապիտալ ծախսերը: Սակայն, 2017 թվականի բյուջեն ներկայիս կառավարության կողմից ներկայացվում էր որպես պահպանողական, որն ուղղված էր պետպարտքի կայունության և դեֆիցիտը 3%-ի վրա պահպանմանը: Միևնույն ժամանակ, առաջին եռամսյակի արդյունքներով արձանագրվեց տնտեսական ակտիվության 6-6.6% աճ, իսկ պետբյուջեի եկամուտները գերազանցեցին սպասելիքները, հետևաբար, կառավարությունը մտածում է նոր վարկերի և կապիտալ ծախսերի ավելացման մասին: Արդյո՞ք դա չի հակասում երկրի բյուջեի կառուցման ավելի վաղ հռչակված սկզբունքներին:

 

Բացարձակապես, ոչ մի հակասություն չկա: Բյուջեն պլանավորելիս մենք ղեկավարվում ենք ոչ միայն ներքին տնտեսական ցուցանիշներով, այլ նաև համաշխարհային տնտեսության աճի միտումներով և կանխատեսումներով միջնաժամկետ հեռանկարում:  Ակնհայտ է, որ եթե Հայաստանի գործընկեր-երկրներում մի քանի անգամ փոխվել են տնտեսական աճի կանխատեսումները, ուրեմն մենք էլ պետք է մտածենք մեր սկզբնական գնահատականների վերանայման ուղղությամբ: Ռուսաստանի Դաշնությունը, որը Հայաստանի հիմնական առևտրական գործընկերն է, 2016 թվականին մի քանի անգամ վերանայեց 2017 թվականի իր կանխատեսումները`0.8%-ից մինչև 2%, մինչդեռ, երբ մենք պլանավորում էինք բյուջեն, կանխատեսվում էր 1% տնտեսական աճ: Հետևաբար, մենք նույնպես կողմնորոշվեցինք այդ ցուցանիշով: Կողմնորոշվեցինք նաև միջազգային կոնյունկտուրայով, մասնավորապես, ԱՄՆ նխաագահական ընտրություններով և հումքի համաշխարհային շուկաների գներով, մասնավորապես, այսօր գրանցվել է պղնձի գների 10% աճ: Իսկ դա շատ կարևոր է մեզ համար:

 

Բացի այդ, տնտեսական աճն ունի նաև իներցիոն բնույթ, և կառավարության նախկինում իրականացված քայլերն այսօր բնական ձևով են ազդում տնտեսական ակտիվության վարքագծի վրա: Առաջին հայացքից, ավելի խելամիտ կլիներ կանխատեսել ավելի ցածր ցուցանիշներ, անցյալ հիմնարար զարգացումների հիման վրա, մասնավորապես, ներդրումների գծով, որոնք անցյալ տարիների ընթացքում ցուցադրեցին բացասական դինամիկա: Հետևաբար, շատ ռիսկային կլիներ կանխատեսել աճի ավելի բարձր տեմպեր, իսկ բյուջեով նախատեսված 3,2% աճն այն մինիմումն է, ինչին մենք ձգտում ենք: Միջնաժամկետ հեռանկարում մենք հավակնում ենք տնտեսական աճի ավելի բարձր ցուցանիշների`4,8%-ից մինչև 5,7%: Պետք չէ մոռանալ նաև, որ տնտեսության հիմնակարար գործոններից բացի շատ կարևոր են իրականացվող բարեփոխումները և միջոցառումները, որոնք ի վիճակի են դրական սպասելիքներ ձևավորել հասարակությունում: Դեռ 2006 թվականին ամերիկացի Էդմունդ Ֆելփսն արժանացավ տնտեսագիտության գծով Նոբելյան մրցանակի, գնաճի և գործազրկության միջև կապի  մակրոտնտեսական հետազոտությունների համար, իսկ նրա դոկտրինայի հիմնաքարը դարձավ «ռացինալ սպասումների հեղափոխությունը», որն ասում է, որ գնաճային սպասելիքները նույնպես ազդում են գործընթացի վրա: Այսպիսով, մեր գործողություններով մենք ստացանք մեծ դրական ազդակներ, քան սպասում էինք:

 

Միևնույն ժամանակ, մենք չենք մոռանում կայուն հարկաբյուջետային քաղաքականության և պարտքի կայունության մասին, կանխելու պետպարտքի գերաճը: Այս առումով, նշեմ, որ պետպարտքի լավ կառավարման արդյունքն այն է, որ այսօր սուվերեն պետպարտատոմսերն ավելի թանկ են, քան տեղաբաշման ընթացքում: Ստացվում է, որ միջազգային ներդրողները ցանկանում են ձեռք բերել Հայաստանի արժեթղթերն ավելի ցածր եկամտաբերությամբ, ինչը խոսում է միջազգային ֆինանսական խաղացողների վստահության մասին մեր երկրի նկատմամբ:

 

Երկրի պետպարտքի կառավարման համատեքստում, ամերիկյան արժույթի թանկացումը որքա՞ն բացասական ազդեցություն կունենա Հայաստանի տնտեսության վրա:

 

Հայկական դրամի արժեզրկումն ամերիկյան դոլարի նկատմամբ, ըստ նախարարության սթրես-փեստի, մինչև 20%, կամ գրեթե մինչև 600 դրամ մեկ դոլարի դիմաց, պրոբլեմներ չի ստեղծի երկրի հարկաբյուջետային համակարգում, նաև Հայաստանի պետպարտքի սպասարկման առումով: Որոշակի վտանգ է ներկայացնում և կարող է Ռուբիկոն դառնալ ազգային արժույթի 30% փլուզումը, 500-ից մինչև, օրինակ, 650 դրամ/դոլար, բայց նման հեռանկարը գրեթե զրոյական է: Սակայն, այդ դեպքում էլ մենք չենք հատի պետպարտքի կառավարելիության թույլատրելի շեմը:

 

Կառավարությունը պատրաստվում է ավելացնել կապիտալ ծասերը: Իսկ ուր կուղղվեն լրացուցիչ եկամուտները:

 

Առաջին հերթին ենթակառուցվածքային նախագծերին` ճանապարհների և ոռոգման համակարգերին: Այդ ռազմավարոթյունը նույնպես ունի իր փիլիսոփայությունը: Այսօր ինչքան էլ մասնավոր հատվածին կոչ անենք կատարել ներդրումներ, շատ դժվար է առանց ճանապարհների և ենթակառուցվածքների համապատասխան որակի նրանց մոտիվացնելը:

 

Այսինքն, Դուք գտնում եք, որ այդ մոտեցման ՕԳԳ-ն ավելի՞ բարձր է, քան եթե 50 մլրդ. դրամի լրացուցիչ եկամուտներն ուղղվեն մասնակի ֆինանսավորվող 150,1 մլրդ.դրամի դեֆիցիտին, կամ պետպարտքի մի մասի մարմանը:

 

Միանշանակ: Կարծում եմ, որ ավելի արդարացված կլիներ այդ ռեսուրսները ներդնել և գեներացնել տնտեսության հավելյալ արժեքում, որը հետագայում կուղղվի նաև պետպարտքի սպասարկմանը:

 

ՀՀ կառավարությունը 2017 թվականի առաջին երեք ամիսներին գերակատարեց հարկերի հավաքման եռամսյակային պլանը, տնտեսական ակտիվությունը հասավ 6-6,6%-ի: Սակայն, նման վերելք էր արձանագրվել նաև 2016 թվականի առաջին կեսին, որից հետո վրա հասավ տնտեսական անկումը: Միևնույն ժամանակ, Դուք բազմաթիվ անգամ հայտարարել էիք, որ տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը կարող է մի փոքր դանդաղել, ելնելով տարվա կեսին արձանագրված իր աճի հիմնարար արդյունքից: Այդ համատեքստում, այդյո՞ք կան մշակված սցենարներ, կամ որևէ պլան «Բ», ֆորս-մաժորային իրավիճակներից խուսափելու համար:

 

Հայաստանի տնտեսությունն ավանդաբար ունեցել է հետաձգված վիճակ, կախված լինելով ռուսաստանյան տնտեսությունից, այնտեղի բացասական միտումները որոշ ուշացումով ադրադառնում են մեզ վրա: Մի րոպե ենթադրենք, որ միջազգային շուկայում սպասվում է կտրուկ անկում, ինչն արտացոլվում է արտահանման և ֆինանսական մուտքերի վրա, իսկ արդյունքում, մեզ մոտ իջնում են տնտեսական աճի տեմպերը: Այդ դեպքում, հակացիկլային քաղաքականության շրջանակներում, երբ պահանջարկն արդեն ֆիքսել է բնական անկումը, պետությունը պետք է գնա այլ ուղիով, ավելացնելով կապիտալ ծախսերը`նոր վարկերի ներգրավման միջոցով, դրանով թույլ տալով նաև դիֆիցիտի ավելացում:

 

Պրն Արամյան, տնտեսական աճի գծով Հայաստանի կառավարության, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի և Համաշխարհային բանկի կանխատեսումներն ավանդաբար տարբերվում են: Ինչո՞վ կարելի է դա բացատրել:

 

ԱՄՀ-ի և Համաշխարհային բանկի կանխատեսումներում նկատվում են պահպանողական տարրեր: Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՀ-ն տնտեսական աճի կանխատեսումները կատարում է  յուրաքանչյուր 6 ամիսը մեկ: Համաշխարհային տնտեսության ճշգրտումները կատարվում են եռամսյակային կտրվածքով, իսկ կոնկրետ երկրների գծով`յուրաքանչյուր վեց ամիսը մեկ: Եթե ​դիտարկենք Հայաստանի տնտեսական աճի 2009 թ. միջին ցուցանիշը, ապա կարելի է նկատել, որ համեմատաբար բարձր`7.2% աճ է արձանագրվել է միայն 2011-ին: Այնուհետև մենք մշտապես գտնվել ենք 3%-ի մոտակայքում, իսկ 2016 թվականը եզրափակեցինք ՀՆԱ-ի 0.2-0.3% աճով և 0,5% տնտեսական ակտիվության ցուցանիշով: Քանի որ բոլոր տնտեսական մոդելների հիմնված են backward-looking-е (կողմնորոշվում են  անցյալի արդյունքներով - խմբ.), անտրամաբանական կլիներ կանխատեսել ՀՆԱ-ի 4-5% աճ: Այս առումով զարմանալի չէ, որ միջազգային կազմակերպությունների կանխատեսումները Հայաստանի տնտեսական աճ առումով հայտնվել են 2.7-2.9% միջակայքում, պարունակելով պահպանողականության սկզբունքներ:

 

Սակայն, բյուջեով ամրագրելով ՀՆԱ-ի 3,2% աճ, մենք բազմաթիվ անգամ հայտարարել ենք, որ դա նվազագույնն է, ինչին պետք է ձգտենք: Այդ ցուցանիշը կապված չէ մեր թիմի հավակնությունների հետ, հավակնությունները շատ ավելի մեծ են, այնպես որ, միջնաժամկետ հեռանկարում մենք հավակնում ենք ՀՆԱ-ի ավելի բարձր ցուցանիշների:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     


Նորություններ


Արտ. փոխարժեքները
01.04.2020
RUB6.40-0.06
USD504.960.49
EUR552.07-1.38
GBP624.081.72
CAD354.31-0.15
JPY46.920.41
CNY71.350.15
CHF522.19-0.85



Փնտրել ըստ օրերի

Պետական պարտատոմսեր

Issue volume

10 billion

Volume of T-bills for placement

200 million

Volume of submitted competitive applications

200 million

Volume of satisfied bids

200 million

Yield at cut-off price

 5.8314%

Maximum yield

 5.8314%

Мinimum yield

 5.8314%

Weighted average yield

 5.8314%

Number of participants

2

The maturity date of T-bills

03.02.2020

ArmEx

 

СПРОС (Покупка)

USD

Средневзв. Цена

482,00

ПРЕДЛОЖЕНИЕ (Продажа)

  USD

Средневзв. Цена

-

СДЕЛКИ

USD

Цена откр.

482,00

Цена закр.

482,00

Мин. Цена

482,00

Макс. Цена

482,00

Ср/взв. Цена

482,00

-0,16

Кол-во сделок

1

Объем (инвал.)

200 000

0бъем (драм)

96 400 000