Արմինֆո. Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) դուրս է եկել Ինեկոբանկի կապիտալից' իր բաժնեմասը (23 002 բաժնետոմս կամ 12,6 տոկոս) վաճառելով մեծամասնական բաժնետերեր Ավետիս Բալոյանին եւ Կարեն Սաֆարյանին: Այս մասին է վկայում Ինեկոբանկի բաժնետիրական կապիտալում փաստացի փոփոխությունների մասին ՀՀ Կենտրոնական բանկի կայքում զետեղված տեղեկատվությունը:
Ըստ աղբյուրի, այս գործարքի արդյունքում Ինեկոբանկի կապիտալում Ա. Բալոյանի մասնաբաժինն աճել է 33% - ից մինչև 38.1% , Կ. Սաֆարյանինը' 28% - ից մինչև 32.95%, իսկ agRIF Cooperatief U. A. (Բելգիա) և DWM FUNDS S. C. A.-SICAV SIF (Լյուքսեմբուրգ) ներդրումային հիմնադրամների մասնաբաժինը չի փոխվել, կազմելով, համապատասխանաբար, 10.01% և 5.1%: Մասնավորապես, Ա. Բալոյանը ՎԶԵԲ-ից ձեռք է բերել 13824 բաժնետոմս, եւ նրան պատկանող բաժնետոմսերի թիվը հասել է 69273-ի, իսկ Կ. Սաֆարյանը, գնելով 9178 բաժնետոմս, իր բաժնետոմսերի թիվը հասցրել է 59911-ի: agRIF Cooperatief U. A. եւ DWM FUNDS S. C. A.-SICAV SIF ներդրումային հիմնադրամներին պատկանում է, համապատասխանաբար, Ինեկոբանկի 18201 եւ 9272 բաժնետոմս:
Բանկի կապիտալից ՎԶԵԲ-ի դուրս գալու հետ մեկտեղ բաժնետերերի թիվը 11-ից նվազել է մինչեւ 10' 2 իրավաբանական անձ եւ 8 ֆիզիկական անձ: Ընդ որում, ոչ ռեզիդենտների կողմից ներկայացված իրավաբանական անձանց մասնաբաժինը 2015թ. 39,38% - ից նվազել է մինչեւ 15,11%: Ինեկոբանկի ընդհանուր կապիտալը մինչեւ 2020 թ. հունվարի 1-ը հասել է 56,3 մլրդ դրամի կամ 117,3 մլն դոլարի' տարեկան 9,8% աճով: Ընդ որում, Ինեկոբանկի կանոնադրական կապիտալի չափը, 2015 թվականին 85% աճից հետո, 2016-2019 թվականներին չի փոխվել՝ 22.3 մլրդ դրամ կամ 46.5 մլն դոլար:
Մինչև ՎԶԵԲ-ի հեռանալը Ինեկոբանկի կապիտալից 2018 թվականին դուրս եկան KfW բանկային խմբի անդամ Deutsche Investitions-und Entwicklunsgesellschaft mbH (DEG) և Միջազգային ֆինանսական կորպորացիան (IFC), որոնց մասնակցության միագումար մասնաբաժինն այդ պահին կազմում էր շուրջ 17 տոկոս: Նրանց դուրս գալլուց հետո, որն ուղեկցվեց agRIF Cooperatief U. A. ներդրումային հիմնադրամի հայտնվելով, հաջողվել է գրեթե մեկ տարով պահպանել բանկի կապիտալում ոչ ռեզիդենտ իրավաբանական անձանց մասնաբաժինը 32,7 տոկոսի մակարդակում: Բայց արդեն 2019 թվականի առաջին եռամսյակում մինչև 12,6 տոկոս կրճատված ՎԶԵԲ-ի մասնակցությունը նվազեցրել է իրավաբանական անձանց բաժինը, չնայած DWM FUNDS S. C. A.-SICAV SIF ներդրումային հիմնադրամի հայտնվելուն, մինչեւ 27,76 տոկոս Ինեկոբանկի կապիտալում:
Նշենք, որ 5 տարի առաջ ՎԶԵԲ-ը Հայաստանի բանկային շուկայում ներկա էր չորս բանկերի կապիտալներում. Հայէկոնոմբանկ (25%), Արարատբանկի (25%), ProCredit Bank Armenia-ի (10,83%) եւ Byblos Bank Armenia-ի (25%): 2015 թվականին ՎԶԵԲ-ը Ամերիաբանկի կապիտալ է մտել 20% բաժնեմասով, եւ նույն տարվա վերջում ProCredit Bank Armenia-ի եւ Ինեկոբանկի միավորման գործընթացում մտել է վերջինիս կապիտալ 22,7% բաժնեմասով' 2019 թվականի սկզբին այն կրճատելով մինչեւ 12,6%:
Սակայն 2015-2016 թվականներին Հայաստանի բանկային համակարգը կրել է պատկառելի կորուստներ, քանի որ բանկերի 5 մլրդ-ից մինչեւ 30 մլրդ դրամ վերակապիտալիզացիայի վերաբերյալ ԿԲ կոշտ պահանջների ճնշման տակ շուկայից դուրս են եկել այնպիսի ինստիտուցիոնալ խաղացողներ, ինչպիսիք են ռուսական Գազպրոմբանկը (այն ներկայացնում էր Առէկսիմբանկ-ԳՊԲ խումբը) եւ գերմանական ProCredit Holding AG & Co-ն: KGa A. (ի դեմս ProCredit Bank Armenia): Կոնսոլիդացման գործընթացից հետո մինչեւ 2017 թվականը բանկային հատվածի մասնակիցների թիվը 21-ից կրճատվել է մինչեւ 17:
Արդյունքում՝ 2020 թվականի մարտի դրությամբ ՎԶԵԲ-ի ներկայությունը պահպանվել է միայն երկու հայկական բանկերի՝ Ամերիաբանկի և Հայէկոնոմբանկի կապիտալներում: Սակայն այդ բանկերի կապիտալներում ՎԶԵԲ-ի մասնակցության ներկայիս մասնաբաժիններն այժմ խիստ զիջում են սկզբնականին. Ամերիաբանկում' 17,78% (նախկին 20% - ի դիմաց), իսկ Հայէկոնոմբանկում' 2,52% (նախկին 25% - ի դիմաց), ինչը, այնուամենայնիվ, համապատասխանում է ՎԶԵԲ-ի գշպրոցեսուալ մանդատին, որը, որպես կանոն, երկար չի մնում բանկային կապիտալում իր ինստիտուցիոնալ ներկայության 5 տարվա շրջանից հետո: Առանձնահատուկ բացառություն է, թերևս, Հայէկոնոմբանկը, որտեղ ՎԶԵԲ-ը ներկա է 2004 թվականից, այսինքն ՝ ավելի քան 15 տարի, 3 ժամկետից ավելի ՝ աստիճանաբար նվազեցնելով մասնաբաժինը։
Արդյունքում, ըստ ՀՀ ԿԲ տվյալների, ոչ ռեզիդենտների մասնաբաժինը հայկական բանկերի կապիտալներում 2019 թվականին նվազել է 62,8% - ից մինչև 60,7%: Ոչ ռեզիդենտները ներկա են գործող գործող 17-ից 15-ում: Դրանից վեց տարի առաջ, 2013 թվականին այդ մասնաբաժինը հասել է 74,6% (22-ից 20-ում), 2014թ.-ին նվազելով մինչև 66,5% (22-ից 19-ում), 2015թ.-ին բարձրանալով մինչև 67,7% (22-ից 18 - ում), 2016-ին իջնելով 61,4% (19-ից 15-ում) և հետագա չնչին աճով 2017-ին հասնելով 61,8% (17-ից 15-ում):
Ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալներով, Հայաստանի բանկային համակարգի ընդհանուր կապիտալը մինչեւ 2020 թվականի հունվարի 1-ը հասել է 844.8 մլրդ դրամի (1.8 մլրդ դոլար)' տարեկան կտրվածքով աճելով 12.2% - ով, իսկ հնգամյա վաղեմության ցուցանիշի համեմատ' գրեթե 2 անգամ: 2015 թվականին բանկային շուկայից դուրս են եկել Առէկսիմբանկ-ԳՊԲ խումբը (միավորվել է Արդշինբանկի հետ) եւ ProCredit Bank Armenia - ն (միավորվել է Ինեկոբանկի հետ), իսկ 2016 թվականին' Զարգացման Հայկական Բանկը (միավորվել է Արարատբանկի հետ) եւ ԲՏԱ Բանկը (միավորվել է Հայէկոնոմբանկի հետ):
Վերջին 3 տարիների ընթացքում կապիտալի բավարարության մակարդակը բանկային միջին շուկայում նվազել է 38,76-ից մինչեւ 27,57% (նորմատիվային նվազագույն 12%-ի դեպքում): Բանկային համակարգի ընդհանուր նորմատիվային միագումար կապիտալը 2020 թվականի հունվարի 1-ին հասել է 808.9 մլրդ դրամի կամ 1.7 մլրդ դոլարի' մեկ տարվա ընթացքում աճելով 12.7% - ով, իսկ եռամյա կտրվածքով' 30.5% - ով:
