Արմինֆո. Կորոնավիրուսային վարակի ամենակարեւոր հետեւանքներից մեկը կարող է դառնալ կենտրոնախույս ուժերի ուժեղացումը ՝ աշխարհում գլոբալիզացիայի թուլացման նոր փուլի հետ մեկտեղ: Այս մասին ասված է Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԶԲ) Ինտեգրացիոն հետազոտությունների կենտրոնի պատրաստած՝ <Եվրասիական տնտեսական ինտեգրում – 2020> զեկույցում, որը հրապարակվել է այսօր:
<Ամփոփելով 2019 թվականի ինտեգրացիոն գործընթացների արդյունքները ՝ չի կարելի վերանալ ընթացիկ տարվա առաջին կեսի իրողություններից ՝ COVID-19 համավարակի հետ կապված համաշխարհային ճգնաժամից։ 2020 թվականի սկզբին համաշխարհային տնտեսությունը եւ ԵԱԶԲ - ի մասնակից պետությունները բախվեցին աննախադեպ տնտեսական, ֆինանսական եւ սոցիալական մարտահրավերների ՝ կորոնավիրուսային վարակի պատճառով: COVID-19-ի տարածումը հանգեցրել է մատակարարման գլոբալ շղթաների խախտմանը, ֆինանսական եւ ապրանքային շուկաներում փոփոխականության բարձրացմանը, բացասական ազդեցություն է ունեցել տնտեսության շատ առանցքային հատվածների վրա>, - կարծում են հետազոտության հեղինակները:
Արդյունքում երկրորդ եռամսյակում նկատվում է համաշխարհային տնտեսության մուտքը ռեցեսիայի փուլ, որը կարող է դառնալ ամենախորը նորագույն պատմության մեջ ։
Առաջին չորս ամիսների արդյունքներով բանկի բոլոր երկրներում, բացի Տաջիկստանից, գրանցվել է տնտեսական անկում. Ռուսաստանի ՀՆԱ-ն կրճատվել է 1,9 տոկոսով, Ղազախստանի ՝ 0,2 տոկոսով, Բելառուսի ՝ 1,3 տոկոսով, Ղրղզստանի ՝ 3,8 տոկոսով, Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշը նվազել է 1,7 տոկոսով:
2020 թվականի մայիսին աշխարհի շատ երկրներում սկսվել է կարանտինից փուլային դուրս գալու գործընթացը: Պետությունները, հաշվի առնելով համաճարակաբանական իրավիճակը, տնտեսական ոլորտի վերականգնման միջոցառումներ են իրականացնում ։ Առաջանցիկ ցուցանիշները ցույց են տալիս, որ մայիսի արդյունքներով գործարար ակտիվության անկումը կարող է դանդաղել։ Ղազախստանի եւ Ռուսաստանի գործարար ակտիվության ինդեքսները (PMI) աճել են ապրիլյան ռեկորդային ցածր թվերից: Մայիսի վերջին բանկի մասնակից երկրների մեծ մասում բնակչության ակտիվությունն աճել է ապրիլի նվազագույն ցուցանիշների համեմատությամբ, սակայն դեռեւս ցածր է մնացել նախակարանտինային մակարդակից: Այսպիսով՝ տարածաշրջանի տնտեսությունը սկսել է շարժվել վերականգնման ուղղությամբ։
<ԵԱԶԲ - ի անդամ պետությունները, հավանաբար, ստեղծված իրավիճակից անհավասարաչափ դուրս կգանան, այդ թվում ՝ ֆիսկալ խթանման տարբեր հնարավորությունների եւ համաճարակային իրադրությունում տարբերությունների պատճառով>,-ասված Է զեկույցում:
Բանկում կարծում են, որ համավարակը ի հայտ է բերել գլոբալիզացված արտադրական համակարգի թույլ կողմերը: Այս պահին համաշխարհային հանրության առջև դրված է մատակարարման ճարտարապետությունը վերաիմաստավորելու խնդիր, և միջնաժամկետ հեռանկարում պետք է սպասել արտադրական շղթաների ռեգիոնալիզացիայի գործընթացի ուժեղացում։
Ռեգիոնալիզացիան կարող է դառնալ գլոբալ ցնցումները մեղմելու արդյունավետ միջոց։ Այս գործընթացը ենթադրում է հարեւան երկրների միջեւ համագործակցության ամրապնդում ՝ մատակարարման արդյունավետ եւ ճկուն շղթաների ստեղծման (ԵԱՏՄ - ի դեպքում ՝ վերականգնման) եւ խոշոր արդյունաբերական զարգացած պետությունների հետ առեւտրից չափազանց կախվածության ռիսկերի նվազեցման նպատակով:
