Արմինֆո. Հայ խաղողագործները սեպտեմբերի 1-ին Արմավիր քաղաքում բողոքի ցույցի են դուրս եկել ՝ պահանջելով վերանայել գնային քաղաքականությունը ։
Ակցիայի մասնակիցներից մեկի ՝ խաղողագործ Կարեն Սիսակյանի խոսքով, չնայած վերամշակող ձեռնարկությունների պետական սուբսիդավորմանը, խաղողի մթերման գինը վերջիններիս կողմից իջեցվել է մինչեւ 135 դրամ մեկ կիլոգրամի դիմաց ՝ նախորդ տարվա կոնյակի արտադրության համար տեխնիկական խաղողի 150-160 դրամի փոխարեն: Ինչ վերաբերում է գինու արտադրության համար նախատեսված տեխնիկական խաղողին, ապա նախորդ տարի վերջինիս մթերման գինը կազմել է 220-240 դրամ մեկ կիլոգրամի դիմաց ՝ ընթացիկ տարվա 160 դրամի դիմաց ։ Ընդ որում, այդ գները խաղողագործներին պարտադրում է Պռոշյանի կոնյակի գործարանը, Արարատի կոնյակի գործարանի առնչությամբ դեռ տվյալներ չկան, իսկ Երեւանի <Նոյ> կոնյակի գործարանը, ըստ ֆերմերների տեղեկատվության, ընդհանրապես առաջարկում է 130 դրամ մեկ կիլոգրամի դիմաց: Հիմնականում ֆերմերները ներկայացնում են Արմավիրի մարզի Սարդարապատ, Բամբակաշատ, Այգևան և այլ բնակավայրեր, որոնք մթերող ընկերությունների հետ երկարաժամկետ պայմանագրեր ունեն, որտեղ ապրանքի արժեքը որոշված չէ, գինը որոշվում է յուրաքանչյուր տարվա համար:
Ընդ որում, շատ խաղողագործներ դուրս են մնացել ծրագրերից ։ <Ինձ զանգեցին եւ ասացին, որ չեն կարող ընդունել 50 տոննա խաղող ՝ չբացատրելով պատճառները>, - բողոքել է ակցիայի մեկ այլ մասնակից ՝ պնդելով, որ մթերումները լինեն թեկուզ 150 դրամ մեկ կիլոգրամի դիմաց, բայց նախկին ծավալներով:
Գյուղացիների հետ հանդիպման է եկել Արմավիրի մարզպետի տեղակալ Կարեն Գրիգորյանը։ Նա նշել է, որ նախօրեին մարզպետարանում տեղի ունեցած խորհրդակցության ժամանակ գյուղացիներին տեղեկացվել է, որ որոշ ձեռնարկություններ ստեղծված հանգամանքների բերումով հնարավորություն չունեն նախկին ծավալով խաղող մթերել: Բայց կան նաեւ ձեռնարկություններ, որոնք համաձայն են ձեռք բերել որակյալ արտադրանք անհրաժեշտ քանակությամբ։ Իսկ գնային քաղաքականությունը, ըստ Կարեն Գրիգորյանի, որոշվում է գնորդ-ֆերմեր փոխհարաբերություններով, և այդ գործընթացին պետական ինստիտուտները չեն մասնակցում ։ Փոխմարզպետը ֆերմերներին առաջարկել է կոնկրետ անձանց անուններն ու հեռախոսահամարները, որոնց հետ կարելի է կապվել՝ ծագած հարցի լուծման նպատակով։ Սակայն փոխմարզպետի հայտարարությունները չեն համոզել խաղողագործներին, ովքեր հավաքվել են մարզպետարանի նիստերի դահլիճում։
Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարության օգոստոսի 13-ի նիստում հաստատվել էր հակաճգնաժամային միջոցառումների 24-րդ ծրագիրը, ըստ որի ՝ գինու և կոնյակի արտադրության ոլորտում զբաղված Հայաստանի ձեռնարկությունները պետական աջակցություն կստանան։ 24-րդ միջոցառման ընդունումը պայմանավորված է կորոնավիրուսի տարածման հետևանքով խաղողի վերամշակմամբ զբաղվող տնտեսավարողների մոտ պատրաստի արտադրանքի ընթացիկ իրացվելիության հետ կապված ռիսկերը մեղմելու, խաղողի գնումների համար անհրաժեշտ լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների ներգրավման պայմանները բարելավելու և ընթացիկ տարվա խաղողի մթերումներն առանց խոչընդոտների իրականացնելու անհրաժեշտությամբ։ Հիմնավորման համաձայն՝ ընթացիկ տարում սպասվում է խաղողի առատ բերք, մինչդեռ կորոնավիրուսի համաճարակով պայմանավորված կտրուկ նվազել են գինեգործական արտադրանքի իրացման ծավալները և դրանով պայմանավորված գինեգործական կազմակերպություններում խնդիրներ են առաջացել նախկինում վերցված վարկերի սպասարկման և նոր վարկեր ներգրավելու նպատակով ազատ գրավի ապահովման առումով։ Բացի այդ պատրաստի արտադրանքի իրացման ծավալների կրճատումը հանգեցրել է արտադրանքի պահման տարողությունների սակավության։ Ըստ այդմ՝ առաջարկվում է Գյուղատնտեսական հումքի մթերումների (գնումների) նպատակով ագրովերամշակման ոլորտին տրամադրվող վարկերի տոկոսադրույքների սուբսիդավորման և ՀՀ-ում ագրոպարենային ոլորտի սարքավորումների ֆինանսական վարձակալության` լիզինգի պետական աջակցության ծրագրերի պայմաններում կատարել մի շարք փոփոխություններ: Արդյունքում՝ խաղողի մեծածավալ մթերումներ իրականացնող տնտեսավարողները հնարավորություն կստանան ներգրավելու անհրաժեշտ լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ, լիզինգով ձեռք բերելու հումքի և արտադրանքի պահման տարողություններ ու կաղնեփայտե տարաներ, կազմակերպելու խաղողի մթերման գործընթացն ու վճարելու խաղողագործներից գնված բերքի արժեքը, որոշ չափով նվազեցնելու արտադրանքի ինքնարժեքն ու ավելացնելու արտադրանքի իրացման ծավալները։ 2020 թ-ին խաղողի մթերումներ իրականացնող տնտեսավարող սուբյեկտներին սեպտեմբերի 1-ից մինչև դեկտեմբերի 31-ը Գյուղատնտեսական հումքի մթերումների նպատակով ագրովերամշակման ոլորտին տրամադրվող վարկերի տոկոսադրույքների սուբսիդավորման ծրագրի պայմաններին համապատասխան նպատակային վարկերը կտրամադրվեն, մասնավորապես, հետևյալ պայմաններով՝ ՀՀ դրամով` մինչև 14 տոկոս տոկոսադրույքով, իսկ արտարժույթով` մինչև 9 տոկոս տոկոսադրույքով, որոնք ամբողջությամբ սուբսիդավորվում են, յուրաքանչյուր վարկառուին տրամադրվող վարկերի մայր գումարի մնացորդը չի կարող գերազանցել 3.0 մլրդ դրամը, տրամադրվող վարկերն ունեն առավելագույնը 24 ամիս մարման ժամկետ:
Նշենք, որ 2020 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին Հայաստանում թողարկվող ալկոհոլային արտադրանքի ծավալները նվազման միտում եմ դրսեւորել։ Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, հաշվետու ժամանակահատվածում կրճատվել են Հայաստանում արտադրվող բացարձակապես բոլոր ալկոհոլային խմիչքների ծավալները:Այսպես, 2020թ. հունվար-մայիս ամիսներին Հայաստանում արտադրվել է 12.5 մլն լիտր կոնյակ, ինչը մեկ տարվա վաղեմության ցուցանիշից ցածր է 14.9%-ով (2019թ.նույն ժամանակահատվածի 39.5% աճի դիմաց)։ Հայաստանում արտադրված գինու ծավալը 28.7% աճից տարեկան դինամիկան ծավալել է դեպի 28.3% անկում' մինչև 3.3 մլն լիտր, շամպայնինը' 17.1% աճից դեպի 31.9% անկում' մինչև 137.2 հազ. լիտր: Կրճատվել է նաեւ օղու արտադրությունը՝ 29 տոկոսով (նախորդ տարվա 29,3 տոկոս աճի դիմաց) մինչեւ 1.2 մլն լիտր, եւ գարեջրի արտադրությունը՝ 16,1 տոկոսով (նախորդ տարվա 24,7 տոկոս աճի դիմաց) մինչեւ 7.1 մլն լիտր: Ըստ վիճակագրական տվյալների, հաշվետու ժամանակահատվածում Հայաստանում արտադրվել է 95.3 հազար լիտր վիսկի, ինչը 68.3% - ով ցածր է մեկ տարվա վաղեմության ցուցանիշից: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում նույնպես արձանագրվել է վիսկիի արտադրության ծավալների անկում, բայց տեմպերը շատ ավելի համեստ էին՝ 18 տոկոս։
