Արմինֆո. ՀՀ ֆինանսական շուկաների բնականոն գործունեության ապահովման նպատակով ՀՀ կենտրոնական բանկը ՀՀ արտարժութային շուկայում կիրականացնի գործառնություններ։ Այս մասին նշվում է ՀՀ ԿԲ տարածած հաղորդագրության մեջ։
Հաղորդագրությունում նաև նշվում է, որ ՀՀ կենտրոնական բանկը շարունակում է իրականացնել ֆինանսական շուկաների մշտադիտարկում և անհրաժեշտության դեպքում կկիրառի իր գործիքակազմում առկա բոլոր գործիքները՝ երաշխավորելով գների և ֆինանսական կայունությունը։
Նշենք, որ Կենտրոնական բանկի նախորդ հայտարարություններն արտարժութային շուկայում գործառնություններ իրականացնելու մասին արվել են 2020 թվականի նոյեմբերի 24-ին եւ դեկտեմբերի 15-ին։ Մինչ այդ Հայաստանի մանրածախ արժութային շուկայում դրամի նկատելի արժեզրկումը սկսել է նկատվել ընթացիկ տարվա հոկտեմբերի երկրորդ տասնօրյակից ՝ նոյեմբերի 18-ին մոտենալով 500 դր/$1 միջին ցուցանիշին եւ հաջորդ օրը դրամի փոխարժեքը դոլարի նկատմամբ արդեն գերազանցել է 501 դր/$1-ը, իսկ նոյեմբերի 23-ին հասել է միջինը 507 դր/$1-ի ՝ շարունակելով թուլանալ ավելի արտահայտված: Այսպես, նոյեմբերի 24 - ին դրամի փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ միջին հաշվով բարձրացել է մինչեւ 516 դրամ, եվրոյի նկատմամբ ՝ մինչեւ 612 դրամ, իսկ ռուբլու նկատմամբ բարձրացել է չափավոր ՝ մինչեւ 6,9 դրամ ։
Սակայն, նոյեմբերի 24 - ին Կենտրոնական բանկի կողմից արտարժութային շուկայում գործառնություններ իրականացնելու մտադրության մասին հայտարարելուց հետո, նոյեմբերի 26 - ից արդեն նկատվել է դրամի դանդաղ ամրապնդում, եւ դեկտեմբերի 1 - ի դրությամբ դրամն ամրապնդվել է դոլարի նկատմամբ մինչեւ 507 դր/$1՝ միջինը, եվրոյի նկատմամբ ՝ մինչեւ 607 դր/1եւրո, իսկ ռուբլու նկատմամբ ՝ մինչեւ 6,7 դր/1ռուբլի ՝ շարունակելով այդ միտումը նաեւ դեկտեմբերի 2-ին, համապատասխանաբար, մինչեւ 506,5 դր/1դոլար: Սակայն արդեն դեկտեմբերի 3-ից կրկին դրամի արժեզրկում է նկատվել մինչեւ 511,5 դր/$1, 619 դր/1եվրո եւ 6,9 դր /1ռուբլի, հաջորդ օրերին այդ միտման շարունակությամբ, եւ դեկտեմբերի 11 - ին դրամը դոլարի նկատմամբ արժեզրկվել է մինչեւ 521,5 դր/$1, եվրոյի նկատմամբ ՝ մինչեւ 634 դր/1եվրո, ռուբլու նկատմամբ ՝ մինչեւ 7,2 դր/1ռուբլի:Արդեն դեկտեմբերի 15-ին դրամը դոլարի եւ եվրոյի նկատմամբ արժեզրկվել է մինչեւ 528 դր/$1 եւ 640 դր/1եւրո ՝ պահպանելով դիրքերը ռուբլու նկատմամբ, այնուհետեւ դեկտեմբերի 17-ին դոլարի նկատմամբ ամրապնդվելով մինչեւ 523,5 դր/$1, եվրոյի նկատմամբ պահպանվել է 640 դր/1եւրո մակարդակում, իսկ ռուբլու նկատմամբ թուլացել է մինչեւ 7,2 դր/1ռ: Համեմատության համար նշենք, որ 2019թ. վերջին դրամի փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ կազմել է 479,3 դրամ/$1՝ միջին հաշվով, եվրոյի նկատմամբ ՝ 531 դրամ/1եվրո, ռուբլու նկատմամբ՝ 7,7 դրամ/1ռուբլի։
Ըստ ԿԲ - ի տվյալների, 2020թ.հունվար-հոկտեմբերին ԿԲ-ն արտարժույթի շուկայում իրականացրել է 217.9 մլն դոլարի գործառնություններ, որից 90.9 մլն դոլարի (հունվար-փետրվար և ապրիլ) առքի և 127 մլն դոլարի (մարտ-ապրիլ) վաճառքի, և այդ ժամանակահատվածում 1 դոլարի նկատմամբ դրամը հունվարի 479,09 դր/1դոլարից հասել է 493,1 դր/1դոլարի (առք/վաճառք): Եվ եթե հունվար-փետրվար ամիսներին արտարժույթի շուկայում իրականացվել են բացառապես առքի, իսկ մարտին ՝ միայն վաճառքի գործառնություններ, ապա ապրիլին ԿԲ-ն կատարել է թե առքի, թե վաճառքի գործառնություններ, ընդ որում, վաճառքի ծավալը գրեթե 2 անգամ գերազանցել է առքի ծավալը, ինչը կազմել է գնանկման փոխարժեքը 481,66 դր/$1-ի մակարդակում եւ վաճառքի փոխարժեքը 504,45 դր/$1-ի մակարդակում: Մայիս-հոկտեմբեր ամիսներին Կենտրոնական բանկը արտարժույթի շուկայում գործարքներ չի կատարել։ Կենտրոնական բանկի կողմից արտարժութային միջբանկային շուկայում գործառնություններ իրականացնելու մտադրության մասին հայտարարման պահից (նոյեմբերի 24-ին) մինչեւ դեկտեմբերի 30-ը ներառյալ բանկերի կողմից կատարվել է շուրջ 33 մլն դոլարի դոլարային գործարք, որից 28 մլն դոլարը բաժին է ընկել դեկտեմբերի վերջին տասնօրյակին։ Նոյեմբերին արտարժույթի միջբանկային շուկան դատարկ էր11 օր, որից 9 օր բաժին է ընկել մինչեւ նոյեմբերի 25-ը: Ընդհանուր առմամբ, նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին արտարժույթի միջբանկային շուկան դատարկ էր 22 օր:
Հիշեցնենք, որ սեպտեմբերի 27-ից Ադրբեջանը ռազմական գործողություններ էր սկսել Լեռնային Ղարաբաղում, որոնք Հայաստանից ռեսուրսների առավելագույն մոբիլիզացիա են պահանջել։ Սակայն, հայկական կողմի փաստացի կապիտուլյացիան, նոյեմբերի 9-ի լույս 10-ի գիշերը հրադադարի մասին համաձայնագրի ստորագրմամբ, Արցախի յոթ շրջաններից բաղկացած անվտանգության գոտու և մի մասի կորստով, հանգեցրել է Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի ապակայունացման և որոշ տնտեսական անհավասարակշռությանը։ Ավելին, ըստ ամենայնի, ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար Հայաստանը ստիպված է լինելու գնալ արտասահմանյան նոր փոխառությունների, տնտեսական ֆինանսական կայունացման դժվարին գործընթացի, ինչը, բնականաբար, չէր կարող չանդրադառնալ արտարժութային շուկայի իրավիճակի վրա։
