Արմինֆո.2021 թվականի 7 ամիսների ընթացքում Հայաստանի պետական պարտքն աճել է ավելի քան 1 մլրդ դոլարով' հասնելով 8 մլրդ 973 մլն դոլարի:
Հայաստանի ֆինանսների նախարարության տվյալների համաձայն, 2020 թվականի դեկտեմբերի 31-ին ձեւավորված ՀՀ պետական պարտքը 7 մլրդ 968,5 մլն դոլարից մինչեւ ս. թ. հուլիսի 31-ը ավելացել է 1 մլրդ 005 մլն դոլարով: Ընդ որում, ՀՀ 28-ամյա պատմության ընթացքում (Հայաստանի անկախացումից ի վեր) ՀՀ-ն ներգրավել է շուրջ 6,8 մլրդ դոլարի փոխառություններ, իսկ վերջին երեք տարիներին "կարողացել է" պետական պարտքը ավելացնել 2 մլրդ 106 մլն դոլարով:
Այսպես, 2017 թվականի դեկտեմբերի վերջին Հայաստանի ընդհանուր պետական պարտքը հասել է 6,774 մլրդ դոլարի, իսկ նոր կառավարության ձեւավորման պահին՝ 2018 թվականի ապրիլի վերջին, այդ ցուցանիշը կազմել է 6 867 մլրդ դոլար:՝ 2018 թվականի արդյունքներով պետական պարտքն աճել է մինչեւ 6 922 մլրդ դոլար, 2019 թվականին՝ մինչեւ 7 321 մլրդ դոլար: Արդեն 2020 թվականի վերջին պետական պարտքն աճել է 647 մլն դոլարով ՝ մինչեւ 7,968 մլրդ դոլար, որից 7,509 մլրդ դոլարը կառավարության պարտքն է (արտաքին պարտքը՝ 5,593 մլրդ դոլար, ներքին պարտքը՝ 1,915 մլրդ դոլար): Մինչդեռ, ըստ հաստատված պետբյուջեի, 2020 թվականին Հայաստանը ծրագրում էր ներգրավել 171,6 մլրդ դրամ կամ 360,2 մլն դոլար (ամերիկյան դոլարի հաշվարկային փոխարժեքը դրամի նկատմամբ 476,46), բայց համավարակի եւ պատերազմի պատճառով թիվն աճել է գրեթե 2 անգամ:
Արդյունքում, եթե 2019 թվականի վերջին ՀՆԱ-ի նկատմամբ կառավարական պարտքի հարաբերակցությունը կազմել է 49,9 տոկոս,ապա 2020 թվականի արդյունքներով ՀՆԱ-ի նկատմամբ կառավարական պարտքի մակարդակը հասել է 63,5 տոկոսի: Այսպիսով, Հայաստանը "դուրս է եկել" հանրապետության հարկաբյուջետային կանոններով սահմանված շրջանակներից, որոնք թույլ են տալիս այդ ցուցանիշի ՀՆԱ-ի մինչեւ 60 տոկոսի աճ։
Այդ կանոնների խախտման դեպքում օրենսդիրը Հայաստանի կառավարությանը պարտավորեցրել է ներկայացնել մակրո և հարկաբյուջետային միջոցառումների նախագիծ, որոնք թույլ կտան հանրապետությանը առաջիկա 5 տարիների ընթացքում վերադառնալ 60%-ի:
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին, ըստ ՀՀ ֆինանսների նախարարության տվյալների, կառավարության պարտքը 7 մլրդ 508.5 մլն դոլարից (մինչև 2020 թվականի վերջ) աճել է մինչև 8 մլրդ 507.8 մլն դոլար՝ մոտ 999 մլն դոլարով, իսկ արտաքին պարտքը (Հայաստանի պարտքային պարտավորությունները միջազգային կազմակերպությունների և օտարերկրյա պետությունների հանդեպ, եվրապարտատոմսերի թողարկումից ստացված միջոցները) 5 մլրդ 599.5 մլն դոլարից հասել է 6 մլրդ 212.3 մլն դոլարի՝ 613 մլն դոլարով: Մասնավորապես, ընթացիկ տարվա հունվարի 26-ին Հայաստանը միջազգային ներդրողների շրջանում տեղաբաշխել է 10-ամյա արժեթղթերի 4-րդ թողարկումը՝ 750 մլն դոլար ծավալով: 4-րդ թողարկման պարտատոմսերի սահմանված տարեկան եկամտաբերությունը 3-րդ թողարկման եկամտաբերությունից ցածր է. 3,875%՝ 4,625%-ի դիմաց: Հաշվետու ժամանակահատվածում ներքին պարտքը 1 մլրդ 909.0 մլն դոլարից աճել է 386 մլն դոլարով՝ մինչեւ 2 մլրդ 295.5 մլն դոլար: Այսպիսով, կառավարության պարտքի կառուցվածքում 76%-ը կազմում են արտարժույթով պարտքային պարտավորությունները:
Մինչդեռ, ընթացիկ տարվա պետբյուջեի հիմքում ընկած կանխատեսումների համաձայն, 2021 թվականի դեկտեմբերի 31 - ի դրությամբ կառավարական պարտքը ծրագրված էր 4,522 մլրդ դրամի կամ 8,551 մլրդ դոլարի չափով՝ ՀՆԱ-ի 66%: Ըստ այդմ, ՀՀ կառավարության պարտքի մարման ու սպասարկման համար նախատեսվում էր 480,4 մլրդ դրամ (ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ հայկական դրամի հաշվարկային փոխարժեքը 493,76 դրամ է)։
Ում և որքան է պարտք Հայաստանը
Միայն այս տարվա հունվար-հուլիս ամիսներին կառավարության պարտքի գծով տոկոսադրույքների վճարմանն է ուղղորդվել 97,4 մլրդ դրամ։
Հայաստանի ամենախոշոր վարկատուն ներկայումս Համաշխարհային բանկն է. Վերակառուցման եւ զարգացման միջազգային բանկին եւ Զարգացման միջազգային ասոցիացիային բաժին է ընկնում ՀՀ պետական պարտքի 38,6 տոկոսը: Երկրորդ խոշոր վարկատուն Ասիական զարգացման բանկն է՝ 16,8%, երրորդ տեղում է Արժույթի միջազգային հիմնադրամը՝ 7,6%, նրան հետեւում է Եվրասիական զարգացման բանկը՝ 7,1%:
Հայաստանի խոշոր վարկատու երկրների շարքում առաջին տեղում Է ՌԴ-ն՝ պետական պարտքի 7,3 տոկոսը, ԳԴՀ-ն՝ 6 տոկոս, Ֆրանսիան՝ 3,2 տոկոս, Ճապոնիան՝ 4,6 տոկոս, Չինաստանը՝ 0,5 տոկոս, իսկ ԱՄՆ-ն՝ ՀՀ պետական պարտքի ընդամենը 0,3 տոկոս: Աբու Դաբիի Զարգացման Բանկը՝ 0,1%:
