Արմինֆո. 2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին Հայաստանի պետական գանձարանի եկամուտները 2020 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել են 10,4 տոկոսով կամ 86,8 մլրդ դրամով, ինչը մեծապես պայմանավորված է հարկային եկամուտների աճով: Հարկերը ապահովել են բյուջեի բոլոր եկամուտների շուրջ 95%-ը։ Այդ մասին են վկայում ՀՀ ֆինանսների նախարարության տվյալները։
Այս տարվա 7 ամիսների ընթացքում պետական բյուջեի եկամուտները կազմել են շուրջ 920,2 մլրդ դրամ, ծախսերը' 1051,6 մլրդ դրամ, դեֆիցիտը' 131,5 մլրդ դրամ: Եկամուտների, ծախսերի և դեֆիցիտի տարեկան ճշգրտված ծրագրով ամրագրված ցուցանիշները կատարվել են, համապատասխանաբար, 57.3%, 54.2% և 39.1% - ով:
Հայաստանի պետբյուջեի հարկային եկամուտների ավելի քան մեկ երրորդը 7 ամսում կազմել է ԱԱՀ-ը, եւ գրեթե մեկ երրորդը ՝ եկամտահարկը:
Հաշվետու ժամանակահատվածում պետբյուջեի եկամուտները նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել են 10,4 տոկոսով կամ 86,8 մլրդ դրամով, ինչը մեծապես պայմանավորված է հարկային մուտքերի աճով: Այսպես, պետական գանձարանի եկամուտների 94,8% - ը ձևավորվել է հարկային հավաքագրումների և պետական տուրքերի հաշվին, 0,5% - ը՝ պաշտոնական դրամաշնորհների և 4,7% - ը ՝ այլ եկամուտների հաշվին։
2021 թվականի 7 ամիսների ընթացքում պետբյուջե են մուտքագրվել 872,5 մլրդ դրամի հարկային հավաքագրումներ եւ պետական տուրքեր, ինչը կազմել է ծրագրային ցուցանիշի 81 տոկոսը 9 ամսում: Աճը 2020թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ կազմել է 10,5 տոկոս կամ 82,7 մլրդ դրամ, ինչը, հիմնականում, կապված է ԱԱՀ-ի, մաքսատուրքի, սոցիալական վճարների, շահութահարկի եւ այլ հարկերի գծով մուտքերի աճի հետ:
Մասնավորապես, հարկային մուտքերի 32,6% - ն ապահովվել է 284,2 մլրդ դրամ ԱԱՀ-ի (նախորդ տարվա համեմատ աճը կազմել է 11,9% կամ 30,3 մլրդ դրամ) վճարման հաշվին։ Դրանցից 172,3 մլրդ դրամը ստացվել է ներկրվող ապրանքների, 111,9 մլրդ դրամը ՝ ՀՀ - ում արտադրվող արտադրանքի և ծառայությունների մատուցման գծով ։ Ընդ որում, 172,3 մլրդ դրամ գումարից 71,2 մլրդ դրամ ստացվել է Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրներից ներմուծվող ապրանքներից։
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին պետական բյուջե վճարված հարկերի և պետական տուրքերի 6,2% - ն ապահովվել է ակցիզային հարկի հաշվին՝ շուրջ 54,1 մլրդ դրամի չափով: Մասնավորապես, 26,9 մլրդ դրամը ստացվել է երկրում արտադրված ենթաակցիզային ապրանքների հարկումից, 27,2 մլրդ դրամը ՝ ներմուծվող ենթաակցիզային ապրանքների հարկումից ։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ ակցիզային հարկից մուտքերը նվազել են 13.5% - ով կամ 8.5 մլրդ դրամով, հիմնականում, երկրում արտադրված ենթաակցիզային ապրանքներից մուտքերի 20.1% - ով (6.8 մլրդ դրամ): Ներմուծված ենթաակցիզային ապրանքներից մուտքերը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ նվազել են 5,8 տոկոսով կամ 1,7 մլրդ դրամով:
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին շահութահարկի հաշվին ապահովվել է պետբյուջեի հարկային եկամուտների 13% - ը, որը կազմել է 113,3 մլրդ դրամ ' 10,6% - ով կամ 10,9 մլրդ դրամով ավելի, քան նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում:
Հաշվետու ժամանակահատվածում պետական բյուջե հարկային մուտքերի 5.7% - ն ապահովվել է մոտ 49.8 մլրդ դրամի մաքսատուրքերի հաշվին: 2020թ. հունվար-հուլիսի համեմատ մաքսային մուտքերն ավելացել են 40.8% - ով կամ 14.4 մլրդ դրամով:
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին ՀՀ պետբյուջե է վճարվել ավելի քան 247,8 մլրդ դրամ եկամտահարկ, որն ապահովել է հարկային եկամուտների և պետական տուրքերի 28,4% - ը: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ եկամտային հարկի մուտքերն ավելացել են 2,5% - ով կամ 6 մլրդ դրամով։
Շրջանառության հարկից մուտքերը կազմել են շուրջ 21,5 մլրդ դրամ, որը կազմում է պետական բյուջեի հարկային եկամուտների 2,5 տոկոսը: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ շրջանառության հարկի մուտքերն ավելացել են 13% - ով կամ 2,5 մլրդ դրամով։
Հաշվետու ժամանակահատվածում կուտակային կենսաթոշակային համակարգի մասնակիցների կողմից պետբյուջե է փոխանցվել 24,3 մլրդ դրամի սոցիալական մասհանումներ, ինչն ապահովել է հարկային մուտքերի 2,8% - ը: Դա 94,9% - ով կամ ավելի քան 11,8 մլրդ դրամով ավելի է, քան 2020 թվականի նույն ժամանակահատվածում։ Աճը պայմանավորված է, հիմնականում, "Կուտակային կենսաթոշակների մասին" ՀՀ օրենքում կատարված փոփոխություններով, որոնց համաձայն, 2021 թվականի հունվարի 1 - ից հաշվարկված աշխատավարձի սոցիալական վճարի մեջ պետության մասնաբաժինը նվազել է մեկ տոկոսային կետով ՝ մինչև 6.5%, և նույնքան ավելացել է աշխատակիցների մասնակցությունը ՝ մինչև 3,5%: Բացի այդ, մարդու համախառն ամսական եկամտի առավելագույն չափը 500 հազար դրամից ավելացել է մինչեւ 1,020 հազար դրամ, որը կազմում է աշխատանքի վարձատրության նվազագույն 15 չափը, իսկ տարեկան համախառն եկամուտը ՝ մինչեւ 12 240 000 հազար դրամ կամ աշխատանքի վարձատրության նվազագույն 180 չափը:
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին բնապահպանական հարկի եւ բնօգտագործման վճարների գծով մուտքերը կազմել են 35,6 մլրդ դրամ, ինչը կազմում է պետական բյուջեի հարկային եկամուտների 4.1 տոկոսը: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ այդ եկամուտներն աճել են 16,2% - ով կամ մոտ 5 մլրդ դրամով, հիմնականում, դրանց վերամշակման արդյունքում ստացված մթերքի վաճառքի համար վճարված ռոյալթիի ավելացման հաշվին, որը կազմել է 30,2 մլրդ դրամ 22,3% - ով (5.5 մլրդ դրամով), ինչը գերազանցում է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի փաստացի ցուցանիշը: Միեւնույն ժամանակ, Հայաստանի Հանրապետություն ներմուծված ապրանքներից ստացված եկամուտների հոդվածում գրանցվել է 35,5% նվազում (854,7 մլն դրամով):
Ս.թ. 7 ամիսների ընթացքում պետական բյուջեի հարկային հավաքագրումների 3% - ը ձևավորվել է այլ հարկերի հաշվին՝ 25,8 մլրդ դրամի չափով։ Մասնավորապես, 16,2 մլրդ դրամ կազմել են "Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների հատուցման մասին" ՀՀ օրենքով սահմանված ակցիզային վճարները, 4,9 մլրդ դրամ՝ ռադիոհաճախականության օգտագործման համար պարտադիր վճարները, 2 մլրդ դրամ՝ ճանապարհային հարկը, 1,4 մլրդ դրամ ՝ հարկային օրենսդրության խախտման համար վճարումները, 660,7 մլն դրամ՝ համախառն մաքսային հավաքագրումները, որոնք ՀՀ մաքսային մարմինները գանձում են ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող երկրներից Հայաստանի Հանրապետության տարածք ներմուծվող ապրանքների համար, 634,7 մլն դրամ ՝ պետական ծառայությունների կարգավորման պարտադիր վճարները: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ այլ հարկերի փաստացի ցուցանիշն աճել է 81.5% - ով կամ 11.6 մլրդ դրամով։ Աճը, հիմնականում, գրանցվել է ակցիզային վճարների ոլորտում ' կապված "Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության ժամանակ զինծառայողների կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասների փոխհատուցման մասին" 2021 թվականի հունվարի 1-ի ՀՀ օրենքում կատարված փոփոխությունների հետ:
Հաշվետու ժամանակահատվածում անցումային գերավճարներից հարկային պարտավորությունների մարման գումարը կազմել է 4,1 մլրդ դրամ' նախորդ տարվա 222,5 մլն դրամի դիմաց:
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին պետական բյուջե է վճարվել շուրջ 20.1 մլրդ դրամ պետական տուրք, որը կազմում է իննամսյա ծրագրային ցուցանիշի 62.5% - ը։
2021 թվականի հունվար-հուլիս ամիսներին ստացվել է շուրջ 4,5 մլրդ դրամ պաշտոնական դրամաշնորհներ, ինչը կազմում է իննամսյա ծրագրով նախատեսված եկամուտների 22,3% - ը։ Միջոցները տրամադրվել են նպատակային ծրագրերի շրջանակներում ՝ կախված վերջիններիս իրականացման աստիճանից և կազմել ծրագրված մուտքերի 27.5% - ը։
Հիշեցնենք, որ 2021 թվականի պետական բյուջեի համաձայն, պետական բյուջեի եկամուտները կկազմեն մոտ 1 տրլն 509 մլրդ դրամ, իսկ ծախսերը ՝ 1 տրլն 850 մլրդ դրամ, իսկ դեֆիցիտը ՝ 341 մլրդ դրամ։ Հարկային մուտքերը (հարկային հավաքագրումներն ու պետական տուրքերը) փաստաթղթում արձանագրվել են 1 տրլն 440 մլրդ 136 մլն 839.5 հազար դրամի մակարդակում: Ֆինանսական իշխանությունները վերանայել են իրենց ակնկալիքները՝ մոտ 80 մլրդ դրամով ավելացնելով հարկային հավաքագրումների ծրագրային ցուցանիշը՝ հասցնելով 1 տրլն 601 մլրդ դրամի, իսկ ծախսերի գծով ՝ 75 մլրդ դրամով ՝ մինչև 1 տրլն 940 մլրդ դրամ։
