Արմինֆո. Հայաստանի բանկային համակարգի վարկային ներդրումները մինչեւ 2021 թվականի հոկտեմբերի 1-ը հասել են 3.9 տրիլիոն դրամի, տարեկան կտրվածքով աճելով 279 մլրդ դրամով կամ 6,7 տոկոսով, ընդ որում, միայն 3-րդ եռամսյակում աճը կազմել է 26 մլրդ դրամ կամ 0,7 տոկոս: Այդ մասին նոյեմբերի 5-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ հաղորդել է Հայաստանի Բանկերի միության (ՀԲՄ) գործադիր տնօրենի տեղակալ Արման Սարգսյանը՝ ներկայացնելով Հայաստանի բանկային համակարգի ընթացիկ տարվա 9 ամիսների ամփոփ ցուցանիշները։
Նա, մասնավորապես նշել է, որ վարկային պորտֆելի 47%-ը (կամ 1.8 տրլն դրամ) բաժին է ընկել տնտեսության վարկավորմանը, 43% (1.6 տրլն դրամ)՝ ֆիզիկական անձանց, 10% (446 մլրդ դրամ)՝ ֆինանսական կազմակերպությունների վարկավորմանը:
Ընդ որում, Ա. Սարգսյանը նշել է, որ գյուղատնտեսության և շինարարության ոլորտներում ակտիվության բարձրացման պատճառով հաշվետու ժամանակահատվածում գրանցվել է հիփոթեքային պորտֆելի 22% աճ (մինչև 587.2 մլն դրամ), գյուղատնտեսական սուբյեկտների վարկավորման ծավալների 5.2% աճ՝ մինչև 186.7 մլն, շինարարության ոլորտի' 20.8% աճ, մինչև 325.1 մլն:
Վարկավորման աճին զուգընթաց Հայաստանի բանկային համակարգի ակտիվներն աճել են տարեկան կտրվածքով 248 մլրդ դրամով կամ 3.7% - ով, ընդ որում, միայն 3-րդ եռամսյակում աճելով 115 մլրդ դրամով կամ 1.7% - ով' ս.թ. հոկտեմբերի 1-ին հասնելով 6.8 տրլն դրամի:
Ասուլիսի ընթացքում Սարգսյանը ներկայացրել է նաև ավանդներին առնչվող իրավիճակը, որոնք տարեկան կտրվածքով աճել են 3,9% - ով կամ 145 մլրդ դրամով, իսկ 3-րդ եռամսյակում ՝ 2,2% - ով կամ 84 մլրդ դրամով ՝ հոկտեմբեր ամսին հասնելով 3.8 տրլն դրամի։ Ընդ որում, ռեզիդենտների ավանդները տարեկան կտրվածքով աճել են 295 մլրդ դրամով կամ 11% - ով, իսկ III եռամսյակում ՝ 4,7 % - ով կամ 134 մլրդ դրամով ՝ մինչեւ հոկտեմբեր հասնելով 2.9 տրլն դրամի: Իսկ ոչ ռեզիդենտների ավանդները, ընդհակառակը, տարեկան կտրվածքով կրճատվել են 14,4% - ով կամ 149 մլրդ դրամով, III եռամսյակում 5,1% - ով կամ 48 մլրդ դրամով ՝ հոկտեմբեր ամսին կազմելով 885 մլրդ դրամ։ Ավանդներում ոչ ռեզիդենտների մասնաբաժնի նվազում, նրա խոսքով, գրանցվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ մի շարք երկրների բանկային համակարգերում:
Ավանդներում դրամային և արտարժութային բաղադրիչների մասով նշվել է, որ 2009 թվից մինչև 2021թ.III եռամսյակի ավարտը արտարժութային ավանդների մասնաբաժինը 73% - ից նվազել է մինչև 51%: Համապատասխանաբար, ավանդների դրամային բաղադրիչն այս ժամանակահատվածում աճել է 27% - ից մինչեւ 49%: Նույն բանը դիտվել է նաեւ վարկային պորտֆելում. արտարժութային փոխատվությունների մասնաբաժինը 51% - ից նվազել է մինչեւ 46 %, իսկ դրամայիններինը՝ 49% - ից բարձրացել է մինչեւ 54%:
2021թ. 9 ամիսները Հայաստանի բանկային համակարգն ամփոփել է 66.3 մլրդ դրամ զուտ շահույթով ' տարեկան կտրվածքով այդ ցուցանիշը ավելացնելով 7.7 մլրդ դրամով կամ 13.1% - ով, ինչը թույլ է տվել ավելացնել ընդհանուր կապիտալը 4,2%-ով կամ 37 մլրդ դրամով։ Բայց բացի շահույթից, ինչպես նշել է
Ա. Սարգսյանը, կապիտալի ավելացումն ապահովվել է նաև բաժնետերերի կողմից կատարված ներդրումների հաշվին:
Սարգսյանը նաեւ հաղորդել է, որ ս.թ. 9 ամիսների ընթացքում Հայաստանի բանկերի ընդհանուր պարտավորություններն աճել են 3,7 տոկոսով կամ 213 մլրդ դրամով ' կազմելով 5,9 տրլն դրամ՝ 3-րդ եռամսյակում 1,8 տոկոս կամ 104 մլրդ դրամով աճի դեպքում:
Ամփոփելով արդյունքները՝ ՀԲՄ գործադիր տնօրեն Սեյրան Սարգսյանը, անդրադառնալով կորնավիրուսային համավարակի և Արցախյան 44-օրյա պատերազմի ընթացքում ՀՀ առևտրային բանկերի գործունեությանը, փաստել է, որ նշված ժամանակահատվածում համակարգի արձագանքն իրապես եղել է արագ, ժամանակին ու հասցեական: «Բանկերի դերակատարումը մարտահրավերային տարում իսկապես զգալի էր և դա արտահայտվեց մի քանի ուղղություններով: Աջակցություն ցուցաբերելով ֆիզիկական և իրավաբանական անձնանց, ինչպես նաև մասնակցություն ունենալով պետական աջակցության մի շարք ծրագրերում՝ բանկերը մեծ ներդրում ունեցան տնտեսության կայունության ապահովման գործում: Իրականացվեցին նաև տնտեսության աճին ուղղորդված և հավելյալ արժեք ստողծող վարկավորման խոշորամասշտաբ ծրագրեր: Բանկերին հաջողվեց նաև էական փոփոխության չենթարկել վարկավորման տոկոսադրույքները»,- նշել է ՀԲՄ գործադիր տնօրենը, հավելելով, որ այս ամենին զուգահեռ բանկերը շարունակում էին բարելավել իրենց թվային հնարավորությունները՝ բարձրացնելով տեխնիկական հագեցվածության մակարդակն ու ապահովելով հաճախորդների՝ թվային գործիքներից օգտվելու անվտանգությունը:
Սեյրան Սարգսյանի գնահատմամբ՝ անցնող տարիների մարտահրավերները ևս մեկ անգամ փաստեցին, որ բանկային համակարգը պետք է մշտապես պատրաստ լինի արագ արձագանքելու և դիմակայելու մարտահրավերային իրավիճակներին՝ տալով համապատասխան լուծումներ և շարունակելով բնականոն գործունեությունը հնարավոր անորոշության որոշակի ժամանակահատվածում։
