Չորեքշաբթի, 12 Հունվարի 2022 17:02
Կարինա Մելիքյան

ՀԲ-ն անփոփոխ է թողել 2021-2022 թթ. Հայաստանի ՀՆԱ-ի  աճի նախկին կանխատեսումը 6,1 տոկոսից մինչեւ 4,8 տոկոս դանդաղում 2023 թվին ակնկալելով տեմպերի մինչեւ 5,4 տոկոս արագացում

ՀԲ-ն անփոփոխ է թողել 2021-2022 թթ. Հայաստանի ՀՆԱ-ի  աճի նախկին կանխատեսումը 6,1 տոկոսից մինչեւ 4,8 տոկոս դանդաղում 2023 թվին ակնկալելով տեմպերի մինչեւ 5,4 տոկոս արագացում

Արմինֆո.Համաշխարհային բանկն անփոփոխ է թողել Հայաստանի ՀՆԱ-ի 2021-2022 թթ.աճի կանխատեսումը տեմպերի դանդաղում 6,1 տոկոսից մինչեւ 4,8 տոկոս 2023 թ. հետագա արագացմամբ մինչեւ 5,4 տոկոս:

Այդ մասին նշվում Է ՀԲ-ի "Գլոբալ տնտեսական հեռանկարներ" հունվարյան նոր զեկույցում, որում Եվրոպայի եւ Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանոում (ECA) սպասվում է տնտեսական աճի դանդաղում 2021թ. 5,8 տոկոսից մինչեւ 2022թ. 3 տոկոս եւ մինչեւ 2,9 տոկոս 2023թ.: Այդ զեկույցում Համաշխարհային բանկը նշում է. "Համաշխարհային տնտեսության աճի տեմպերը կդանդաղեն մինչեւ 2023 թվականի վերջը ՝ բարձրացնելով զարգացող երկրների տնտեսության" կոշտ վայրԷջքի" ռիսկը: COVID-19 նոր շտամների տարածումը, գնաճի, պարտքի եւ անհավասարության մակարդակի աճի ֆոնին, խորացնում է անորոշությունը":

 

Հարևան երկրներից Հայաստանին ՀՆԱ-ի աճի տեմպերով կգերազանցի Վրաստանը

 

Հայաստանի հարեւան Վրաստանում եւ Ադրբեջանում նույնպես Համաշխարհային բանկը կանխատեսում է ՀՆԱ-ի աճի դանդաղում: Այսպես, Վրաստանում 2021թ. սպասվում 10,5% ՀՆԱ-ի աճ՝ 2022-2023 թթ. դանդաղելով մինչև 5,5-5%, իսկ Ադրբեջանի գծով ՀՆԱ-ի աճը կլինի 5% 2021թ., և հետագայում կդանդաղի մինչև 3,1-2,7%՝ 2022-2023 թթ.: Թուրքիայի ՀՆԱ-ի աճի առնչությամբ ՀԲ-ն ակնկալում է 9,5%՝ 2021թ., որից հետո տեմպերը կտրուկ կդանդաղեն մինչև 2-3%՝ 2022-2023թ.:

 

ԵԱՏՄ-ում միայն Ղազախստանն ու Ղրղզստանը կարագացնեն ՀՆԱ աճը

 

ԵԱՏՄ երկրներում, ՀԲ - ի կանխատեսումներով, ՀՆԱ-ի աճը ավելի ցածր կլինի, քան Հայաստանում. Ռուսաստանում՝ 2021թ. 4,3%՝ 2022-2023 թթ. մինչեւ 2,4-1,8% դանդաղմամբ; Բելառուսում՝ 2021թ. 1,9%, 2022թ.՝ 2,8%, 2023թ.՝ 2,3%; Ղազախստանում 2021թ. 3,5% աճ ՝ 2022-2023թթ. տեմպերի մինչև 3,7-4,8% արագացմամբ; Ղրղզստանում՝ 2021թ. 2,3% աճ, մինչև 4,7% արագացմամբ 2022թ., և մինչև 4,3% դանդաղմամբ 2023թ.:

 

ԱՊՀ երկրներում ՀՆԱ աճը կդանդաղի

 

ԱՊՀ այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են Ուկրաինան, Մոլդովան, Ուզբեկստանը եւ Տաջիկստանը, նույնպես, ՀԲ-ի կանխատեսմամբ, սպասվում է ՀՆԱ-ի աճի դանդաղում: Մասնավորապես, Ուկրաինայում ՀՆԱ-ի աճը 2021թ. կկազմի 3,4%,  որից հետո տեմպը կդանդաղի 2022թ. ՝ մինչեւ 3,2%,  բայց հետո նորից կարագանա մինչեւ 3,5%: Մոլդովայում ՀՆԱ-ի աճը 2021թ. կկազմի 6,8%, ապա կդանդաղի մինչև 3,9% 2022թ., և դրանից հետո կարագանա մինչև 4,4%՝ 2023թ.: Ուզբեկստանում ՀՆԱ-ի աճը 2021թ. կկազմի 6,2%, այնուհետև կդանդաղի մինչև 5,6%՝ 2022թ., և դրանից հետո կարագանա մինչև 5,8%՝ 2023թ.: Տաջիկստանում ՀՆԱ-ի աճը 2021թ. կկազմի 7%, այնուհետև կդանդաղի մինչև 5,5%՝ 2022թ., և մինչև 4,5%՝ 2023թ.:

 

Համաշխարհային բանկը համաշխարհային տնտեսության վերաբերյալ կանխատեսում է  աճի տեմպերի դանդաղում՝ 2021թ. 5,5%-ից մինչև 4,1-3,2%՝ 2022-2023թթ.: ԱՄՆ տնտեսության գծով կանխատեսվում է աճի դանդաղում՝ 2021թ. 5,6% - ից մինչև 3,7-2,6%՝ 2022-2023 թթ.; Ճապոնիայի տնտեսության համար' աճի արագացում՝ 2021թ. 1,7%-ից մինչև 2,9% 2022թ., այնուհետև 2023թ. դանդաղում մինչև 1,2%, Չինաստանի տնտեսության գծով' աճի դանդաղում 2021թ. 8%-ից մինչեւ 5,1% 2022թ, եւ մինչեւ 5,3% արագացում 2023թ.:

 

Կանխատեսումներ Հարավային Կովկասի վերաբերյալ

 

Հարավային Կովկասում, ՀԲ-ի կանխատեսմամբ, 2022թ. աճը կդանդաղի մինչեւ 3,9 %, եւ 3,6%՝ 2023թ: Ադրբեջանում սպասվում է աճի դանդաղում կանխատեսվող հորիզոնի ընթացքում, սակայն այն կմնա 2010-2019թթ.միջին մակարդակից բարձր' ոչ էներգետիկ հատվածների ընդլայնման, պետական ներդրումների աճի եւ էներգետիկ հատվածի կայուն աճի աջակցությամբ' ՕՊԵԿ+ քվոտաներին եւ բնական գազի արդյունահանման ավելացմանը համապատասխան:

 

Կանխատեսվում է, որ Վրաստանի տնտեսությունը կդանդաղի մինչև 2022-2023թթ.իր պոտենցիալ աճի տեմպը՝ հարկաբյուջետային քաղաքականության խստացման ֆոնին։ Հայաստանում սպասվում է 2023թ. աճի արագացում ' ավելի կայուն մասնավոր սպառման եւ ներդրումային միջավայրի պայմաններում, որոնք կաջակցեն ներքին պահանջարկին եւ կփոխհատուցեն շարունակվող բյուջետային կոնսոլիդացիայի հետեւանքները: Կանխատեսումը հիմնված է աշխարհաքաղաքական լարվածության թուլացման վրա, համավարակի հետ կապված սահմանափակ խափանումների վրա, որոնց նպաստում է պատվաստումների առաջընթացը, եւ սպառողների ու բիզնեսի վստահության բարձրացման վրա: Հեռանկարների վրա ազդում են ժառանգած կառուցվածքային խնդիրները, եւ նավթի ավելի ցածր գները Ադրբեջանում, ինչպես նաև բարեփոխումների անցկացման հետ կապված խնդիրները Հայաստանում:

 

Եվրոպայի տարածաշրջանին եւ Կենտրոնական Ասիային առնչվող ռիսկերը

 

Եվրոպայի տարածաշրջանի եւ Կենտրոնական Ասիայի (ECA) վերաբերյալ բազային կանխատեսման ռիսկերը մնում են դեպի նվազում: Կարող են առաջանալ COVID-19-ի նոր բռնկումներ, հատկապես, պատվաստման ցածր մակարդակ ունեցող երկրներում։ "Օմիկրոն" շտամի տարածումը կարող է ծանրաբեռնվածություն ստեղծել ECA-ում առողջապահական համակարգերի վրա, ինչը կարող է հանգեցնել լրացուցիչ սահմանափակումների: Ձգձգված համավարակը կարող է ավելի շատ ազդել եվրագոտու վերականգնման, ECA երկրներում բացասական երկրորդական էֆեկտների առաջացման վրա ' սերտ առեւտրային եւ ֆինանսական կապերի առնչությամբ: Ավելի դանդաղ, քան կանխատեսվում էր, աճը Չինաստանում կարող է տարածվել առեւտրի ուղիների եւ արդյունաբերական ապրանքներ արտահանողների հումքային ապրանքային գների միջոցով տարածաշրջանում, որոնք ավելի ու ավելի կախված են Չինաստանից՝ որպես արտահանման ուղղություններ: Տարածաշրջանի էներգառեսուրսներ արտահանողները՝ Ադրբեջանը, Ղազախստանն ու Ռուսաստանը, նախկինի պես խոցելի են հումքի համաշխարհային գների մասշտաբային տատանումների պատճառով։

 

Ֆինանսական սթրեսի հնարավորությունը նույնպես կախված է տարածաշրջանի հեռանկարների վրա, հատկապես, հաշվի առնելով գնաճի պահպանման ռիսկը՝ ECA շատ երկրներում նպատակային մակարդակից բարձր: Սերտ գլոբալ ֆինանսական կապերի շնորհիվ, հատկապես, Եվրագոտու հետ, ECA երկրները խոցելի են կապիտալի ներհոսքի հանկարծակի ընդհատումների եւ արտաքին ֆինանսավորման պայմանների կտրուկ խստացման նկատմամբ: Տարածաշրջանի շատ երկրներում արտաքին ֆինանսական ճնշումը մնում է բարձր, ինչն արտացոլում է քաղաքական անորոշությունն ու աշխարհաքաղաքական ռիսկերը։ Գնաճային ճնշումն ու արժույթի կայուն արժեզրկումը, ժամանակի համար վճարումների ավելացման եւ սուվերեն պարտատոմսերի սպրեդերի ընդլայնման հետ համատեղ, սկսել են մեծ ճնշում գործադրել ECA երկրներում պետական ֆինանսավորման արժեքի վրա ՝ մեծացնելով կարճաժամկետ արտաքին պարտքի բարձր մակարդակ ունեցող երկրներում երկարաձգելու ռիսկերը: Ֆինանսավորման պայմանների հետագա ցանկացած խստացում, որը պետական պարտքի սպասարկումն ավելի թանկ է դարձնում, կարող է խնդիրներ ստեղծել բյուջեի կայունության առնչությամբ, հատկապես, հաշվի առնելով կանխատեսվող հորիզոնի ողջ ընթացքում պարտքի բարձր մակարդակի ակնկալվող պահպանումը, չնայած այն բանին, որ ֆիսկալ քաղաքականության աջակցությունը դադարեցվում է ավելի արագ տեմպերով, քան ենթադրվում էր ավելի վաղ:

 

Աշխարհաքաղաքական լարվածության ուժեղացումը, որը, հնարավոր է, ուղեկցվի լրացուցիչ պատժամիջոցներով եւ հանգեցնի ֆինանսական շուկաների վրա լրացուցիչ ճնշման, մնում է ECA-ում իրավիճակի վատթարացման առանցքային վտանգը: Տարածաշրջանը կարող է ապակայունացվել Ուկրաինայում կամ Ղրղզստանի եւ Տաջիկստանի միջեւ հակամարտության սրմամբ, Բոսնիա եւ Հերցեգովինայում քաղաքական լարվածության ուժեղացմամբ, Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ զինված հակամարտությամբ, փախստականների կողմից բելառուսա-լեհական սահմանի հատմամբ, կամ անվտանգության մարտահրավերներով եւ դրանց առնչությամբ հարեւան Աֆղանստանից փախստականների հոսքերով:

 

Կանխատեսվում է, որ ECA-ում  2022թ. աճը կդանդաղի մինչեւ 3 տոկոս, ինչը մոտավորապես կրկնակի պակաս է, քան 2021թ., քանի որ ավելի կոշտ մակրոտնտեսական քաղաքականությունը եւ COVID-19 (այդ թվում ՝ omicron) կրկնվող բռնկումները ազդում են պահանջարկի վրա: Կանխատեսվում է, որ տարածաշրջանային աճը կշարունակի դանդաղել 2023 թվականին՝ նվազելով մինչեւ 2,9 տոկոս, քանի որ ֆիսկալ աջակցությունը շարունակում է նվազել: Սպասվում է, որ արտաքին պահանջարկի աճը կմարի 2023 թվականին, քանի որ համաշխարհային տնտեսության աճը եվրոգոտում էլ դանդաղում է, իսկ հումքային ապրանքների գները նվազում են: Կանխատեսումն իջեցվել է միջինում 0,8 տոկոսային կետով 2022-2023 թվականներին, մասամբ որոշ խոշոր երկրներում քաղաքական անորոշության կամ աշխարհաքաղաքական լարվածության կտրուկ աճի պատճառով, ինչը, ՀԲ-ի սպասումներով, կնվազեցնի ներդրումները: Ավելի թույլ կանխատեսումը կարճաժամկետ հեռանկարում նույնպես արտացոլում է ավելի արագ, քան ենթադրվում էր, գնաճի ճնշման պատճառով դրամավարկային քաղաքականության թուլացման դադարեցումը: Վերականգնման ուժը անցյալ տարի օգնեց սահմանափակել  համաճարակից ապաքինումը ECA-ում՝ EMDE-ի այ երկրների համեմատ: Այնուամենայնիվ, ՀԲ-ի կանխատեսումներով, 2023 թվականին բնակչության մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ - ն կլինի մոտ 1,5 տոկոսով ցածր նախաքովիդյան միտումից, եւ սպասվում է, որ ECA-ի երկրներում մեկ շնչին ընկնող եկամտի մակարդակի աճի տեմպերը զարգացած տնտեսություն ունեցող երկրների համեմատությամբ զգալիորեն ցածր կլինեն 2021-2023 թվականներին, քան համավարակին նախորդած տասնամյակում:

 

Տնտեսության կայուն վերականգնմանը խոչընդոտում են նոր առաջացող երեք գործոններ

 

Համաշխարհային բանկի զեկույցում նշվում է. "2021 թվականի ինտենսիվ վերելքից հետո համաշխարհային տնտեսությունն ակնհայտ դանդաղման շրջան է թեւակոխում COVID-19-ի հերթական շտամերի տարածման նոր սպառնալիքների, ինչպես նաեւ գնաճի, պարտքի եւ եկամուտների անհավասարության ֆոնին, ինչը կարող է հարվածի տակ դնել վերականգնումը ձեւավորվող շուկայական տնտեսությամբ եւ զարգացող երկրներում (EDME): Ակնկալվում է, որ հետաձգված սպառողական պահանջարկի բավարարմանը և աշխարհի տարբեր երկրներում ֆինանսաբյուջետային աջակցության ծրագրերի կրճատմանը զուգընթաց համաշխարհային տնտեսության աճի տեմպերը զգալիորեն կնվազեն՝ 2021թ. 5,5 տոկոսից մինչև 2022թ.4,1 տոկոս և 2023թ. 3,2 տոկոս: "օմիկրոն" շտամի արագ տարածումը վկայում է այն մասին, որ մոտ ապագայում համավարակի բացասական ազդեցությունը տնտեսական ակտիվության վրա, ամենայն հավանականությամբ, չի դադարի: Բացի այդ, խոշոր երկրների, այդ թվում ՝ ԱՄՆ - ի եւ Չինաստանի տնտեսության աճի տեմպերի նկատելի դանդաղումը բացասաբար կազդի արտաքին պահանջարկի վրա ձեւավորվող շուկայական տնտեսություն ունեցող եւ զարգացող երկրներում: Շատ զարգացող երկրներում կառավարությունները քաղաքականության մեջ մանեւրելու տարածք չունեն ՝ անհրաժեշտության դեպքում տնտեսական ակտիվության պահպանման նպատակով, եւ այս իրավիճակում COVID-19-ի նոր բռնկումները, արտադրա-իրացման շղթաներում "նեղ տեղերը", որոնք քրոնիկական բնույթ են ստանում, եւ գնաճային գործոնները, ինչպես նաեւ աշխարհի երկրների զգալի մասի ֆինանսական խոցելիությունը կարող են նպաստել տնտեսության "կոշտ վայրԷջքի" ռիսկի աճին:

Համաշխարհային բանկի խմբի նախագահ Դևիդ Մալպասը նշել է. "Համաշխարհային տնտեսությունը միաժամանակ բախվել է COVID-19 խնդիրների, գնաճի և քաղաքական անորոշության, իսկ կառավարություններն իրենց ծախսերում և դրամավարկային քաղաքականության մեջ ստիպված են գործել գրեթե նոր, նախկինում չհանդիպված հանգամանքներում։ Անհավասարության աճը եւ անվտանգության բնագավառի խնդիրները հատկապես ցավոտ են զարգացող երկրների համար: Որպեսզի ավելի ու ավելի շատ երկրներ մտնեն բարենպաստ տնտեսական աճի ուղի, անհրաժեշտ են ողջ միջազգային հանրության համաձայնեցված ջանքերն ու ազգային քաղաքականության միջոցառումների լայն համալիր"։

 

Այդ դանդաղումը տեղի է ունենում, մի կողմից, զարգացած երկրների և ձևավորվող շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրների և զարգացող երկրների միջև տնտեսական աճի տեմպերի աճող անհամապատասխանության հետ միաժամանակ։ Սպասվում է, որ տնտեսապես զարգացած երկրներում աճի տեմպերը 2021թ. 5 տոկոսից կնվազեն մինչև 2022թ. 3,8 տոկոս և 2023թ. 2,3 տոկոս: Ընդ որում, չնայած դրանց չափավորությանը, աճի այդ տեմպերը կկարողանան վերադարձնել այդ երկրներում արտադրության ծավալների և ներդրումների աճը դրանց նախահամավարակային միտումներին: Սակայն ձեւավորվող շուկայական տնտեսություն ունեցող եւ զարգացող երկրներում, ՀԲ-ի սպասումներով, տնտեսական աճի տեմպերը կկկդանդաղեն 2021թ. 6,3 տոկոսից մինչեւ 2022թ.4,6 տոկոս եւ 2023թ. 4,4 տոկոս: Մինչեւ 2023 թ. բոլոր զարգացած երկրներում արտադրության ծավալները կվերականգնվեն ամբողջությամբ, մինչդեռ, EDME-ի երկրներում (ձեւավորվող շուկայական տնտեսությամբ եւ զարգացող երկրներում) դրանք 4 տոկոսով ցածր կլինեն իրենց նախահամավարակային միտումից: Խոցելի տնտեսություն ունեցող շատ երկրներում այդ խզումընը ավելի զգալի կլինի. անկայուն եւ հակամարտություններից տուժած երկրներում արտադրության ծավալները 7,5% - ով ցածր կլինեն նախահամավարակային միտումից, իսկ փոքր կղզի- պետություններում՝ 8,5%-ով: Միևնույն ժամանակ գնաճի աճը, որից տուժում են, առաջին հերթին, ցածր եկամուտ ունեցող աշխատողները, սահմանափակումներ է դնում դրամավարկային քաղաքականության վրա։ Թե աշխարհում, ընդհանուր առմամբ, թե զարգացած տնտեսությամբ երկրներում գնաճի ցուցանիշներն այսօր ամենաբարձրն են՝ 2008 թվականից ի վեր։ EDME-ի երկրներում դրանք ամենաբարձրն են՝ 2011 թվականից ի վեր ։ Գնաճային ճնշումները թուլացնելու նպատակով ձևավորվող շուկա ունեցող շատ երկրներ և զարգացող երկրները կրճատում են տնտեսությանն աջակցելու միջոցները՝ մի իրավիճակում, երբ վերականգնման գործընթացը դեռ շատ հեռու է իր ավարտին հասցնելուց։

 

ՀԲ-ի վերլուծաբաններն առաջարկում են քննարկել զարգացող երկրների տնտեսության կայուն վերականգնմանը խոչընդոտող երեք նոր առաջացող գործոնների վերլուծությունը: Պարտքի խնդիրներին նվիրված առաջին նման գլխում կատարվում է զարգացող երկրներում չափազանց պարտքային բեռի խնդրի լուծման վերջին միջազգային նախաձեռնության ՝ "Քսանյակի խմբի" կողմից ընդունված պարտքի կարգավորման ընդհանուր հայեցակարգի համադրումը նախկին համակարգված նախաձեռնությունների հետ, որոնք ուղղված են պարտքի բեռի հետագա թեթեւացմանը: Նշելով, որ COVID-19 համավաարակը հանգեցրել է համաշխարհային պարտքի ընդհանուր ծավալի աճին՝ մինչեւ վերջին կես դարի ամենաբարձր մակարդակը, իսկ պարտատերերի կազմը բազմազան է, ինչպես երբեք, ՀԲ-ի վերլուծաբանները հանգում են այն եզրակացության, որ ապագայում պարտքի բեռը թեթեւացնելու համակարգված նախաձեռնություններն ավելի բարդ կլինեն: Պարտքի վերաձեւակերպման կուտակված փորձի օգտագործումը "Քսանյակի խմբի" կողմից առաջ քաշված պարտքի կարգավորման ընդհանուր հայեցակարգը կյանքի կոչելիս կարող է բարձրացնել դրա արդյունավետությունը եւ օգնել խուսափել նախկին նախաձեռնությունների իրականացման ժամանակ առաջացած դժվարություններից:

 

Համաշխարհային բանկի զարգացման քաղաքականության և գործընկերային հարաբերությունների գծով կառավարիչ տնօրեն Մարի Պանգեստուն նշել է. "Ընտրությունը, որը դիրեկտիվ մարմինները կանեն հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում, որոշելու է իրադարձությունների զարգացումը տասնամյակի համար։ Այժմ հրատապ առաջնահերթությունը համավարակի սանձման նպատակով պատվաստանյութերի ավելի լայն և արդար բաշխման ապահովեումն է։ Այնուամենայնիվ, զարգացման ոլորտում ձեռք բերված արդյունքների հետ կապված խնդիրների լուծումը, ինչպիսիք են անհավասարության աճի խնդիրը, կպահանջի շարունակական օգնություն: Պարտքի բարձր մակարդակի պայմաններում գլոբալ համագործակցությունը կարևորագույն գործոն է դառնում զարգացող երկրներին ֆինանսական ռեսուրսների զարգացման գործում օգնելու համար, որպեսզի նրանք կարողանան կանգնել էկոլոգիական, կայուն և ներառական զարգացման ուղու վրա":

 

Զեկույցի երկրորդ վերլուծական բաժնում քննարկվում են ձեւավորվող շուկայական տնտեսություն ունեցող եւ զարգացող երկրների համար հումքի գների "վերելք - անկում" ցիկլի հետեւանքները, որոնց մեծ մասը լրջորեն կախված է հումքի արտահանումից: ՀԲ-ի վերլուծաբանները հանգում են այն եզրակացության, որ վերջին երկու տարում այդ ցիկլերը դրսեւորվել են հատուկ ինտենսիվությամբ.հումքի գները նվազել են COVID-19 համավարակի սկսվելուց հետո, իսկ հետո թռել են եւ որոշ դեպքերում անցյալ տարի հասել պատմական առավելագույնի: Ամենայն հավանականությամբ, գլոբալ մասշտաբի մակրոտնտեսական գործընթացները և հումքի մատակարարման գործոնները պատճառ կդառնան հումքային շուկաներում "վերելք - անկում" ցիկլերի պահպանման համար ։ Շատ հումքային ապրանքների համար նման ցիկլերը կարող են ավելի կտրուկ արտահայտվել կլիմայի փոփոխության եւ էներգետիկ անցման հետեւանքով, որը ենթադրում է հանածո վառելիքից հրաժարում: Վերլուծությունը ցույց է տալիս նաև, որ 1970-ական թվականներից հումքի գների բարձրացման փուլը, որպես կանոն, ավելի երկար էր, քան անկման փուլը, ինչը լավ հնարավորություններ էր ստեղծում հումք արտահանող երկրներում ավելի արագ և կայուն տնտեսական աճի համար ՝ պայմանով, որ դրանք գրագետ քաղաքականություն վարեն գների բարձրացման փուլում, ինչը թույլ է տալիս խելամտորեն տնօրինել հանկարծակի աճած եկամուտները։

 

Զեկույցի երրորդ վերլուծական բաժնում քննարկվում է COVID-19 համավարակի ազդեցությունը աշխարհում անհավասարության վրա: Այս գլխում հանգում են  եզրակացության, որ համավարակը հանգեցրել է եկամուտների գլոբալ անհավասարության աճի, որը մասամբ հակադարձել է անհավասարության կրճատմանը, որին հաջողվել է հասնել նախորդ քսան տարիների ընթացքում: Բացի այդ, համավարակը հանգեցրել է մարդկային գործունեության բազմաթիվ այլ ոլորտներում անհավասարության ուժեղացմանը ՝ պատվաստանյութերի մատչելիության, տնտեսական աճի, կրթության եւ առողջապահության ծառայությունների մատչելիության, ինչպես նաեւ աշխատանքի եւ եկամտի կորստի մասշտաբով: Այդ կորուստները աավելի մմեծ են կանանց, ինչպես նաեւ ցածր որակավորում ունեցող աշխատողների շրջտանում, որոնք զբաղված են ոչ պաշտոնական հատվածում: Այս գործընթացը հղի է երկարաժամկետ հետեւանքներով. օրինակ, մարդկային կապիտալի կորուստները, որոնք առաջացել են կրթական համակարգի աշխատանքի խափանումներից, կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ մի քանի սերունդների վրա:

 

Համաշխարհային բանկի տնտեսական հեռանկարների խմբի տնօրեն Այհան Կոսեն նշել է. "Հաշվի առնելով արտադրության եւ ներդրումների աճի տեմպերի կանխատեսվող դանդաղումը, քաղաքականության մեջ մանեւրելու սահմանափակ հնարավորությունները եւ լուրջ ռիսկերը, որոնք սաստիկ մթագնում են հեռանկարները, ձեւավորվող շուկայական տնտեսություն ունեցող երկրները եւ զարգացող երկրները պետք է մանրակրկիտ մշակեն հարկաբյուջետային եւ դրամավարկային քաղաքականության միջոցառումները ։ Բացի այդ, նրանք պետք է բարեփոխումներ իրականացնեն ՝ ուղղված համավարակի հետեւանքների վերացմանը ։ Նման բարեփոխումները պետք է մշակվեն՝ ելնելով ներդրումների եւ մարդկային կապիտալի որակի բարձրացման անհրաժեշտությունից, եկամուտների անհավասարության եւ գենդերային անհավասարության հաղթահարումից, ինչպես նաեւ կլիմայի փոփոխության հետ կապված խնդիրների լուծումից":

 

Իսկ ԱՄՀ-ի և ՀՀ ԿԲ-ի կանխատեսումները հոռետեսական են 2021թ. համար, բայց հավասարապես լավատեսական են 2022թ. համար

 

Արժույթի միջազգային հիմնադրամը (ԱՄՀ) նոյեմբերին Հայաստանի ՀՆԱ-ի 2021թ.աճի կանխատեսումը նվազեցրել է մինչեւ 5,5% (նախկին 6,5% - ից) ' ակնկալելով 2022թ. տեմպերի դանդաղում մինչեւ 5,3% (նախկին 4,8% - ի փոխարեն): ԱՄՀ-ի կանխատեսումներով ՝ " ապագայում տնտեսական հեռանկարներն ընդհանուր առմամբ դրական են. միջնաժամկետ աճը կանխատեսվում է 4,5-5 տոկոսի մակարդակում ՝ կախված COVID-19-ի զարգացումից, արտաքին պահանջարկից եւ կառուցվածքային բարեփոխումների իրականացման առաջընթացից ։ Իսկ գնաճը կանխատեսվում է, որ վերջին առավելագույնից այն փոքր-ինչ կնվազի մինչեւ 2021 թվականի վերջը ։ Հիմա տնտեսությունը վերականգնման փուլում է ։ Կարճաժամկետ քաղաքականության առաջնահերթությունները ներառում են պատվաստումների հետագա արագացումը եւ կառավարության 2021-2026 թվականների ծրագրի շրջանակներում առանցքային բարեփոխումների իրականացում, որն ուղղված է ներառական աճի կայուն աճին ՝ տնտեսական եւ ֆինանսական կայունության պահպանմամբ տնտեսության մեջ հավասարակշռության վերականգնման միջոցով":

 

Իսկ ՀՀ Կենտրոնական բանկի դեկտեմբերյան կանխատեսմամբ ՝ Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը 2021 թվականին կկազմի 4,2 տոկոս (նախկինում կանխատեսվող 5,4 տոկոսի դիմաց)՝ 2022 թվականին տեմպերի արագացմամբ մինչեւ 5,3 տոկոս։

 

Նշենք, որ ՀՀ պետբյուջեում 2021 թվականի համար  ամրագրված է ՀՆԱ-ի 3,2 տոկոս աճ, իսկ 2022 թվականի համար պետական բյուջեում ամրագրված է ՀՆԱ-ի 7 տոկոս աճ: Եվ դա՝ 2020 թվականին ՀՆԱ-ի 7,4 տոկոսով փաստացի անկումից եւ 2019 թվականին ՀՆԱ-ի նախաքովիդյան 7,6 տոկոսով աճից հետո՝ ըստ վիճակագրական տվյալների։

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     


Նորություններ
Կոնվերս Բանկը մեկնակել է «Մեդիքալ» ընկերության պարտատոմսերի տեղաբաշխումըԿոնվերս Բանկը մեկնակել է «Մեդիքալ» ընկերության պարտատոմսերի տեղաբաշխումը
ՊԵԿ-ն առաջարկել է չհարկել տարեկան մինչև 12 մլն դրամ եկամուտ ունեցող աշխատանքային միգրանտներինՊԵԿ-ն առաջարկել է չհարկել տարեկան մինչև 12 մլն դրամ եկամուտ ունեցող աշխատանքային միգրանտներին
2023 թվին տնտեսական հանցագործությունների գծով ՀՀ քննչական կոմիտեն 20 տոկոսով ավելի գումար է վերադարձրել պետբյուջե2023 թվին տնտեսական հանցագործությունների գծով ՀՀ քննչական կոմիտեն 20 տոկոսով ավելի գումար է վերադարձրել պետբյուջե
Գնել Սանոսյան. Հայկական ճյուղային ընկերությունների և մասնագետների ներուժն աճում էԳնել Սանոսյան. Հայկական ճյուղային ընկերությունների և մասնագետների ներուժն աճում է
ԱԶԲ-ն Ամերիաբանկի բաժնեմասի առքուվաճառքի շուրջ պայմանագիր է ստորագրել BOG-ի հետԱԶԲ-ն Ամերիաբանկի բաժնեմասի առքուվաճառքի շուրջ պայմանագիր է ստորագրել BOG-ի հետ
Երեւանում տեղի կունե առաջին ներդրումային և ֆինանսական համաժողովը, որի բանախոսներից մեկը ABBYY ընկերությունների խմբի հիմնադիր Դավիթ Յանն էԵրեւանում տեղի կունե առաջին ներդրումային և ֆինանսական համաժողովը, որի բանախոսներից մեկը ABBYY ընկերությունների խմբի հիմնադիր Դավիթ Յանն է
Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը 2024թ. հունվարին աճել է տարեկան 10,7% - ովՀայաստանում տնտեսական ակտիվությունը 2024թ. հունվարին աճել է տարեկան 10,7% - ով
Գևորգ Մանթաշյան. Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը հետևողական աշխատանք է տանում Հայաստանում ստարտափների կայացման ուղղությամբԳևորգ Մանթաշյան. Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը հետևողական աշխատանք է տանում Հայաստանում ստարտափների կայացման ուղղությամբ
S&P-ը Հայաստանի սուվերեն վարկանիշը հաստատել է S&P-ը Հայաստանի սուվերեն վարկանիշը հաստատել է "BB-" մակարդակում ՝ "Կայուն" կանխատեսմամբ ՝ 2024 թվականին ակնկալելով ՀՆԱ-ի 6,2% աճ
Մարտ ամսին Հայաստանում աշխատանքի կանցնի  օդային բեռնափոխադրումների ընկերությունըՄարտ ամսին Հայաստանում աշխատանքի կանցնի  օդային բեռնափոխադրումների ընկերությունը
Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը Սննդամթերքի անվտանգության տեսչական մարմինը "Ջերմուկ Գրուպ" ձեռնարկությունում ստուգման արդյունքում խախտումներ չի հայտնաբերել
Էրիկ Տինթրուպ. Գերմանիան կշարունակի աջակցել Հայաստանին զբոսաշրջության զարգացման գործումԷրիկ Տինթրուպ. Գերմանիան կշարունակի աջակցել Հայաստանին զբոսաշրջության զարգացման գործում
Արտոնյալ պայմաններ Business Prime փաթեթի հետԱրտոնյալ պայմաններ Business Prime փաթեթի հետ
Վճարիր հարկերը և հանգիստ երգիր. Փաշինյանը շոու-բիզնեսին հիշեցրել է հարկային պատասխանատվության մասինՎճարիր հարկերը և հանգիստ երգիր. Փաշինյանը շոու-բիզնեսին հիշեցրել է հարկային պատասխանատվության մասին
Ֆինանսների նախարարության և ՊԵԿ-ի ՏՏ դեպարտամենտների հիման վրա իշխանությունները մտադիր են ստեղծել Ֆինանսների նախարարության և ՊԵԿ-ի ՏՏ դեպարտամենտների հիման վրա իշխանությունները մտադիր են ստեղծել "Ջի սոլուշն" ՊՈԱԿ
Հայաստանի կարգավորիչն անհիմն է համարում Հայաստանի կարգավորիչն անհիմն է համարում "Ջերմուկի" շշերում քացախի առկայության մասին ռուսական կողմի մեղադրանքը
Նախարար. Հայաստանը Հնդկաստանին առաջարկում է երկիրը Եվրոպայի հետ կապող այլընտրանքային առեւտրային երթուղիՆախարար. Հայաստանը Հնդկաստանին առաջարկում է երկիրը Եվրոպայի հետ կապող այլընտրանքային առեւտրային երթուղի
Ասված է՝ արված է. ՓաշինյանԱսված է՝ արված է. Փաշինյան
Հայաստանի իշխանությունները որոշել են ժամանակավորապես հրաժարվել աշխատանքային միգրանտներին հարկելուցՀայաստանի իշխանությունները որոշել են ժամանակավորապես հրաժարվել աշխատանքային միգրանտներին հարկելուց
Ավտոապահովագրողների բյուրոն տեղեկացնում է 2024թ. ապրիլի 1-ից ԱՊՊԱ պայմանագրերում բանկային հաշվի համարը նշելու անհրաժեշտության մասին, թե ինչ պետք է անեն օտարերկրացիները՝ առայժմ չի հաղորդվումԱվտոապահովագրողների բյուրոն տեղեկացնում է 2024թ. ապրիլի 1-ից ԱՊՊԱ պայմանագրերում բանկային հաշվի համարը նշելու անհրաժեշտության մասին, թե ինչ պետք է անեն օտարերկրացիները՝ առայժմ չի հաղորդվում
Բնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ ցուցանիշով Հայաստանն առաջին տեղում է Հարավային Կովկասում. ՓաշինյանԲնակչության մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ ցուցանիշով Հայաստանն առաջին տեղում է Հարավային Կովկասում. Փաշինյան
Սերգեյ Կոպիրկին. Ռուսաստանը պատրաստ է զարգացնել և ընդլայնել Հայաստանի հետ համագործակցությունը տեխնոլոգիական ոլորտում, այդ թվում ՝ նոր ուղղություններովՍերգեյ Կոպիրկին. Ռուսաստանը պատրաստ է զարգացնել և ընդլայնել Հայաստանի հետ համագործակցությունը տեխնոլոգիական ոլորտում, այդ թվում ՝ նոր ուղղություններով
Հայկական հեռախոսահամար ձեռք բերելն այժմ հնարավոր է աշխարհի ցանկացած կետիցՀայկական հեռախոսահամար ձեռք բերելն այժմ հնարավոր է աշխարհի ցանկացած կետից
RIA փոխանցումների համակարգը Արդշինբանկը ճանաչել է տարվա գործընկեր   RIA փոխանցումների համակարգը Արդշինբանկը ճանաչել է տարվա գործընկեր  
Ամերիաբանկի և BOGG-ի հավանական գործարքի գինը տրամաբանված է․ Կարեն ԶաքարյանԱմերիաբանկի և BOGG-ի հավանական գործարքի գինը տրամաբանված է․ Կարեն Զաքարյան
ՀՀ զբոսաշրջության կոմիտեն համագործակցություն կսկսի ՌԶԳ-ի հետ՝ Լոռիում, Տավուշում, Վայոց Ձորում և Սյունիքում կայուն զբոսաշրջության զարգացման համարՀՀ զբոսաշրջության կոմիտեն համագործակցություն կսկսի ՌԶԳ-ի հետ՝ Լոռիում, Տավուշում, Վայոց Ձորում և Սյունիքում կայուն զբոսաշրջության զարգացման համար
2024թ. ՀՆԱ-ի աճի վերաբերյալ Հայաստանի ֆինանսական իշխանությունների կանխատեսումները գերագնահատված են թվում. փորձագետ2024թ. ՀՆԱ-ի աճի վերաբերյալ Հայաստանի ֆինանսական իշխանությունների կանխատեսումները գերագնահատված են թվում. փորձագետ
Հայաստանի միջազգային ապրանքաշրջանառության աճն ուրախալի է, բայց դրա կառուցվածքը խղճուկ տպավորություն է թողնում. վերլուծաբանՀայաստանի միջազգային ապրանքաշրջանառության աճն ուրախալի է, բայց դրա կառուցվածքը խղճուկ տպավորություն է թողնում. վերլուծաբան
Թաթուլ Մանասերյան. Մրցակցային առավելությունների իրացման դեպքում Հայաստանում գործարար ակտիվության աճը 2024 թվականի արդյունքներով կարող է կազմել 7-8 տոկոսի սահմաններումԹաթուլ Մանասերյան. Մրցակցային առավելությունների իրացման դեպքում Հայաստանում գործարար ակտիվության աճը 2024 թվականի արդյունքներով կարող է կազմել 7-8 տոկոսի սահմաններում
Ռուստամ Բադասյան. Մինչև աշխատանքային միգրանտների հարկման հարցի վերջնական լուծումը հարկադրանքի միջոցներ չեն կիրառվիՌուստամ Բադասյան. Մինչև աշխատանքային միգրանտների հարկման հարցի վերջնական լուծումը հարկադրանքի միջոցներ չեն կիրառվի
Հայաստանում շահումով խաղերն ու խաղատները կվերահսկվեն ՊԵԿ մոնիտորինգային կենտրոնի միջոցովՀայաստանում շահումով խաղերն ու խաղատները կվերահսկվեն ՊԵԿ մոնիտորինգային կենտրոնի միջոցով
Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճը 2023 թվականին դանդաղել է մինչև 8,7 տոկոսՀայաստանի ՀՆԱ-ի աճը 2023 թվականին դանդաղել է մինչև 8,7 տոկոս
ՀԲՄ ղեկավար. Հայաստանի բանկային համակարգի RoE ցուցանիշը համադրելի է դարձել համանման տնտեսություն ունեցող երկրների հետՀԲՄ ղեկավար. Հայաստանի բանկային համակարգի RoE ցուցանիշը համադրելի է դարձել համանման տնտեսություն ունեցող երկրների հետ
Կոնվերս Բանկն առաջարկում է լայն ծածկույթով բանկային ծառայությունների փաթեթներԿոնվերս Բանկն առաջարկում է լայն ծածկույթով բանկային ծառայությունների փաթեթներ
Դանիել Ազատյանը՝  Հայաստանից HSBC-ի հեռանալու մասին. Այդ որոշումը 10 օրում չի կայացվելԴանիել Ազատյանը՝  Հայաստանից HSBC-ի հեռանալու մասին. Այդ որոշումը 10 օրում չի կայացվել
Դանիել Ազատյան. Հայաստանում վարկավորման ամենաբարձր աճը գրանցվել է շինարարության ոլորտում, մինչդեռ, արդյունաբերական հատվածում ՝ նվազումԴանիել Ազատյան. Հայաստանում վարկավորման ամենաբարձր աճը գրանցվել է շինարարության ոլորտում, մինչդեռ, արդյունաբերական հատվածում ՝ նվազում
ՀԲՄ ղեկավար. Միջազգային բրենդ ունեցող բանկի մուտքը Հայաստանի ֆինանսական շուկա միշտ ցանկալի է և կարևորՀԲՄ ղեկավար. Միջազգային բրենդ ունեցող բանկի մուտքը Հայաստանի ֆինանսական շուկա միշտ ցանկալի է և կարևոր
Հարկայիններն ու մաքսայիններն աշխատավարձի հավելավճարներ կստանանՀարկայիններն ու մաքսայիններն աշխատավարձի հավելավճարներ կստանան
Հայաստանի առևտրային բանկերն իրավունք կստանան երաշխիքներ տրամադրել ԵԱՏՄ գնումներին հայկական ընկերությունների մասնակցության համարՀայաստանի առևտրային բանկերն իրավունք կստանան երաշխիքներ տրամադրել ԵԱՏՄ գնումներին հայկական ընկերությունների մասնակցության համար
Հայաստան փոխանցումների զուտ ներհոսքը 2023 թվականին կրճատվել է 36%-ովՀայաստան փոխանցումների զուտ ներհոսքը 2023 թվականին կրճատվել է 36%-ով
Տնտեսագետ.  Հայաստանում բանկային փոխանցումների արտահոսքը 2024 թվականին կշարունակի աճել Տնտեսագետ.  Հայաստանում բանկային փոխանցումների արտահոսքը 2024 թվականին կշարունակի աճել 
Ապրիլի 13-ից Transavia ավիաընկերությունը կսկսի իրականացնել Լիոն-Երևան-Լիոն չվերթներըԱպրիլի 13-ից Transavia ավիաընկերությունը կսկսի իրականացնել Լիոն-Երևան-Լիոն չվերթները
Ամերիաբանկը միանալու է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում գրանցված BOGG միջազգային ֆինանսական խմբին որպես ինքնուրույն լիիրավ անդամԱմերիաբանկը միանալու է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայում գրանցված BOGG միջազգային ֆինանսական խմբին որպես ինքնուրույն լիիրավ անդամ
Bank of Georgia-ն հայտարարել է 303.6 մլն դոլարով Bank of Georgia-ն հայտարարել է 303.6 մլն դոլարով "Ամերիաբանկի" ձեռք բերման շուրջ նախնական համաձայնության մասին
Ամերիաբանկը 21% մասնաբաժնով հիփոթեքային շուկայի առաջատարն էԱմերիաբանկը 21% մասնաբաժնով հիփոթեքային շուկայի առաջատարն է
Նախկին պատգամավորը՝ Հայաստանի տնտեսական իրավիճակի մասին. այն, ինչը ջուրն է բերում, ջուրն էլ տանում էՆախկին պատգամավորը՝ Հայաստանի տնտեսական իրավիճակի մասին. այն, ինչը ջուրն է բերում, ջուրն էլ տանում է
Հայաստանն ու Իրանը քննարկել են երկու երկրների միջև լոգիստիկ կապերի ամրապնդման հնարավորություններըՀայաստանն ու Իրանը քննարկել են երկու երկրների միջև լոգիստիկ կապերի ամրապնդման հնարավորությունները
Ի՞նչ գիրք նվիրել Գրքի տոնին․ խորհուրդներ Իդրամից և IDBank-իցԻ՞նչ գիրք նվիրել Գրքի տոնին․ խորհուրդներ Իդրամից և IDBank-ից
Մարտի 31-ից Մարտի 31-ից "Շիրակ Ավիա" ավիաընկերությունը կսկսի Երևան-Տյումեն չվերթների իրականացումը
ՊԵԿ. Հայաստանի ռեզիդենտ ֆիզիկական անձինք պետք է հարկ վճարեն արտասահմանում ստացած եկամուտների համարՊԵԿ. Հայաստանի ռեզիդենտ ֆիզիկական անձինք պետք է հարկ վճարեն արտասահմանում ստացած եկամուտների համար
Փորձագետ. ՊԵԿ-ը աշխատանքային միգրանտներին պետք է հակեր վերջիններիս իրազեկման լայնածավալ արշավից հետո միայն, ինչը չի արվելՓորձագետ. ՊԵԿ-ը աշխատանքային միգրանտներին պետք է հակեր վերջիններիս իրազեկման լայնածավալ արշավից հետո միայն, ինչը չի արվել
Մոտակա և միջնաժամկետ հեռանկարում սպասվում է համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղում. ԵԱԶԲ մակրոամփոփագիրՄոտակա և միջնաժամկետ հեռանկարում սպասվում է համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղում. ԵԱԶԲ մակրոամփոփագիր
ԵԱԶԲ մակրոամփոփագիր. Հայաստանում տարեսկզբի գնանկումը ԿԲ-ին թույլ է տալիս շարունակել դրամավարկային քաղաքականության մեղմացման ցիկլըԵԱԶԲ մակրոամփոփագիր. Հայաստանում տարեսկզբի գնանկումը ԿԲ-ին թույլ է տալիս շարունակել դրամավարկային քաղաքականության մեղմացման ցիկլը
Արմենիան քարդ. 2024 թվականի ապրիլի 15-ից կդադարեցվեն arca.am հավելվածով  գործառնություններըԱրմենիան քարդ. 2024 թվականի ապրիլի 15-ից կդադարեցվեն arca.am հավելվածով  գործառնությունները
Հայաստանի և Իրանի միջև ապրանքաշրջանառությունը կարող է ավելանալ մինչեւ 3 մլրդ դոլար. Մհեր ԳրիգորյանՀայաստանի և Իրանի միջև ապրանքաշրջանառությունը կարող է ավելանալ մինչեւ 3 մլրդ դոլար. Մհեր Գրիգորյան
Bank of Georgia Group PLC-ն հաղորդել է Bank of Georgia Group PLC-ն հաղորդել է "Ամերիաբանկ" ՓԲԸ-ի ձեռք բերման հնարավոր գործարքի մասին
HSBC-ի հեռանալուց հետո Հայաստանը զրկվում է վերջին անդրազգային ինստիտուցիոնալ ներդրողից. վերլուծաբաններHSBC-ի հեռանալուց հետո Հայաստանը զրկվում է վերջին անդրազգային ինստիտուցիոնալ ներդրողից. վերլուծաբաններ
Իշխանությունները երկարաձգել են ՀՀ սահմանամերձ բնակավայրերում ընտանիքների բնակարանային մատչելիության ապահովման պետական աջակցության ծրագրի գործողության ժամկետըԻշխանությունները երկարաձգել են ՀՀ սահմանամերձ բնակավայրերում ընտանիքների բնակարանային մատչելիության ապահովման պետական աջակցության ծրագրի գործողության ժամկետը
Ռուսաստան մեկնած հազարավոր աշխատանքային միգրանտներ Հայաստանի ՊԵԿ-ից եկամտահարկի գծով պարտքերի առկայության մասին ծանուցումներ են ստացելՌուսաստան մեկնած հազարավոր աշխատանքային միգրանտներ Հայաստանի ՊԵԿ-ից եկամտահարկի գծով պարտքերի առկայության մասին ծանուցումներ են ստացել
Հայաստանը փոփոխություն է կատարում ՎԶԵԲ-ի հետ Հայաստանը փոփոխություն է կատարում ՎԶԵԲ-ի հետ "Գյումրու քաղաքային ճանապարհներ" ծրագրի վարկային համաձայնագրում
Կարդալ ավելին


Արտ. փոխարժեքները
27.02.2024
RUB4.390.01
USD404.41-0.01
EUR438.870.24
GBP512.830.23
CAD299.740.57
JPY26.910.06
CNY56.18-0.01
CHF459.66-0.22