Արմինֆո.Ծառայությունների եւ արդյունաբերության ոլորտներում դինամիկայի ուժեղացումը եւ շինարարության եւ առեւտրի մեջ կայուն դրական հետագծի պահպանումը նպաստում են Հայաստանում տնտեսական ակտիվությանը: Այդ մասին ասվում է փետրվարին ԵԱԶԲ-ի վերլուծաբաններ պատրաստած "Մակրոամփոփագրում"։
Դրանում նշվում է, որ Հայաստանում 2021 թ. արդյունքներով տնտեսական ակտիվությունն աճել է 5,8% - ով: Աճը չորրորդ եռամսյակում արագացել է՝ II եռամսյակում որոշ դանդաղումից հետո, իսկ տնտեսության վերականգնման ակտիվ փուլը եղել է առաջին կիսամյակում։ Դեկտեմբերին տնտեսական ակտիվության ինդեքսը կազմել է 9,9% նախորդ ամսվա 13,2% - ից հետո (IV եռամսյակում +9,2% գ/գ):
Արդյունաբերական արտադրության ծավալը դեկտեմբերին 7,9 տոկոսով աճել է մշակող ճյուղերի ուժեղ դինամիկայի հաշվին, ինչն իր, հերթին, նպաստել է արտահանմանը: Տնտեսական ակտիվության աճի զսպող գործոն է եղել երկրորդ կիսամյակից սկսած գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալների նվազումը (2021 թ. ՝ 1,1% - ով)։ 2021 թ. ընթացքում արդյունաբերությունը աջակցություն է ստացել արտաքին պահանջարկի ուժեղ ընդլայնումից, պղնձի բարձր գների եւ ներքին սպառման վերականգնման կողմից: Հունվար-դեկտեմբերին 3,3% աճը պայմանավորված է էլեկտրաէներգիայի արտադրության եւ մշակող արդյունաբերության արտադրանքի (հիմնականում պարենի, ալկոհոլային արտադրանքի եւ շինանյութերի) արտադրության ավելացմամբ:
Հանքարդյունաբերությանն առաջին կիսամյակում աջակցել է մետաղական հանքաքարերի արտահանումը՝ ուժեղ արտաքին պահանջարկի եւ պղնձի բարձր գների, ինչպես նաեւ շինարարական նյութերի պահանջարկի ֆոնին։ Սակայն III եռամսյակից սկսած՝ ոլորտը զսպող ազդեցություն է ունեցել արդյունաբերության վրա ՝ հանքարդյունաբերության ոլորտի ձեռնարկությունների գործունեության հետ կապված անորոշությունների պատճառով եւ աճի դրական տեմպերի է հասել միայն դեկտեմբերին ։ Շինարարական աշխատանքների ծավալները հունվար-դեկտեմբերին ավելացել են 7,4 տոկոսով ՝ հիմնականում պետության միջոցներով, ինչպես նաեւ ձեռնարկությունների եւ բնակչության ֆինանսավորմամբ: Շինարարությանը նպաստում են վարկավորման բարձր տեմպերը, այդ թվում՝ հիփոթեքային (աճը, համապատասխանաբար, 17% գ/գ եւ 36% գ/գ դեկտեմբերին):
Սպառողական պահանջարկը վերականգնվել է ողջ անցած տարվա ընթացքում։ Վերականգնման գագաթնակետը եղել է II եռամսյակում: Ուժեղ դինամիկան հիմնականում պայմանավորված էր նախորդ տարվանից հետաձգված պահանջարկի իրացմամբ, ինչպես նաև դրամական փոխանցումների ներհոսքի ուժեղացմամբ։ Երկրորդ կիսամյակում սպառողական պահանջարկի աճի տեմպերը ավելի հավասարակշռված են դարձել։ Հունվար-նոյեմբերին մանրածախ առևտրի շրջանառությունն աճել է 1.5% - ով, իսկ կեցության և հանրային սննդի կազմակերպման ոլորտները ՝ 61% - ով: Սպառման զսպող գործոն է դարձել տնային տնտեսությունների վարկավորումը (դեկտեմբերին ՝ նախորդ տարվա դեկտեմբերի համեմատ աճի 10,5%-ից մինչեւ 4,5% դանդաղում): 2022 թվին պահանջարկին կաջակցեն աշխատանքային միգրանտների դրամական փոխանցումների ներհոսքը, իրական աշխատավարձերի աճը եւ բնակչության վարկավորման ակտիվացումը ՝ անորոշության նվազեցմանը զուգընթաց:
2021 թ. տնտեսական աճն ապահովվել է նաև մաքուր արտահանմամբ։ Տարվա ընթացքում ներմուծման արժեքային ծավալներն ավելի դանդաղ են աճել արտահանման համեմատ (գ/գ-ի 16,9% - ը եւ գ/գ-ի 19,1% - ը, համապատասխանաբար, հունվարին- դեկտեմբեր): Ուժեղ արտահանումը ապահովվել է հանքային ապրանքների, ոչ թանկարժեք մետաղների և տեքստիլ արտադրանքի մատակարարումներով։ Աջակցություն է եղել մետաղների միջազգային գների բարձրացումը, առեւտրային գործընկեր երկրներում տնտեսական ակտիվության ուժեղացումը, ինչպես նաեւ դրամի փոխարժեքի թուլացումը 2021 թ. առաջին կիսամյակի ընթացքում: Հունիսից հետո արտահանման դինամիկան փոքր - ինչ թուլացել է հանքարդյունաբերության ոլորտի արտադրանքի կրճատման պայմաններում: Առեւտրային հաշվեկշռի եւ ընթացիկ գործառնությունների հաշվի բարելավումը, ընդհանուր առմամբ, ֆինանսական շուկայի տոկոսադրույքների մակարդակի բարձրացման հետ միասին պահպանել է ազգային արժույթի փոխարժեքը:
Հայաստանում գնաճը դեկտեմբերին կազմել է 7.7% գ/գ ' նոյեմբերի 9.6% գ/գ-ից հետո: Դանդաղմանը նպաստել է ներկրվող ապրանքների և ոչ պարենային ապրանքների գների դինամիկան։ Գնաճի զսպող գործոն է հանդիսանում նաև մոնետար պայմանների խստացումը։ Գների վրա արտաքին ճնշումը որոշ չափով դեռեւս պահպանվում է մատակարարումների գլոբալ ձգձգումների եւ աշխարհում պարենի եւ հումքի գների բարձրացման պայմաններում: Սակայն, եթե գների աճի դանդաղման ընթացիկ տեմպերը կայուն լինեն, կարելի է ակնկալել գնաճի վերադարձ նպատակային միջակայք՝ արդեն 2022 թ. առաջին կիսամյակում։ Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկը փետրվարի 1-ի նիստում բարձրացրել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 0.25 տոկոսային կետով ՝ սահմանելով այն 8.0%: Որոշումն ընդունվել է բարձր գնաճային սպասումների եւ դրանց անորոշության, ինչպես նաեւ գների վրա արտաքին ճնշման պահպանման ֆոնին: Նախորդ տարվա ընթացքում կարգավորողը բազմիցս բարձրացրել է տոկոսադրույքը, ընդհանուր առմամբ, 3,5 տոկոսային կետով ՝ 2020 թվականի դեկտեմբերի 4,25 տոկոսից՝ ուժեղ արտաքին գնաճային ճնշման եւ գնաճային սպասումների աճի ֆոնին: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացմանը արագ արձագանքել է ֆինանսական շուկան. ավելացել են պետական պարտատոմսերի եկամտաբերությունը, կարճաժամկետ վարկերի և ավանդների տոկոսադրույքները: Միջբանկային շուկայում տոկոսադրույքները վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքից փոքր-ինչ բարձր էին՝ արտացոլելով բանկային հատվածում իրացվելիության նկատմամբ ուժեղ պահանջարկը:
