Արմինֆո. Աշխարհաքաղաքական լարվածությունն ու բարձր գնաճը ԵԱՏՄ անդամ երկրների համար գլխավոր մարտահրավերներն են։ Այդ մասին հայտարարել Է Ղազախստանի վարչապետ Ալիխան Սմաիլովը փետրվարի՝ 25-ին Նուր Սուլթանում անցկացվող Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստի ժամանակ։
"Այս տարին մենք սկսում ենք բարդ պայմաններում։ Աշխարհաքաղաքական լարվածությունն ու բարձր գնաճը շարունակում են մնալ մեր երկրների համար գլխավոր մարտահրավերները։ Բայց, ինչպես փորձը ցույց է տալիս, մենք սովորել ենք օպերատիվ եւ համակարգված արձագանքել նոր տնտեսական իրականությանը", - ասեկ է նա։
ՂՀ վարչապետի խոսքով՝ ԵԱՏՄ անդամ պետությունների տնտեսությունները բավականին ակտիվ են վերականգնվել անցյալ տարի եւ հասել են նախաքովիդյան մակարդակի: 2021 թվականի արդյունքներով միության ՀՆԱ աճը կազմել է 4,5 տոկոս։ Դրա հետ մեկտեղ, փորձագետները կանխատեսում են համաշխարհային տնտեսության աճի դանդաղում 2022 թվականին: Սպասվում է, որ ընթացիկ տարում միության ՀՆԱ-ի աճը կկազմի 3,1 տոկոս:
Սմաիլովը գործընկերներին կոչ է արել շարունակել համակարգային և հետևողական աշխատանքը ԵԱՏՄ իրավունքում ամրագրված գլխավոր նպատակներին և սկզբունքներին հասնելու համար ՝ ուղղված տնտեսական զարգացման ապահովմանը, ազգային տնտեսությունների արդիականացման, մրցունակության ուժեղացմանը և միության պետությունների քաղաքացիների բարեկեցության բարձրացմանը: Այդ կապակցությամբ ՂՀ վարչապետը կանգ է առել ընթացիկ տարվա մի շարք առաջնահերթությունների վրա ։ "Անցած տարվա արդյունքները նախաքովիդյան 2019 թվականի համեմատությամբ վկայում են ԵԱՏՄ անդամ պետությունների փոխադարձ առեւտրի աճի առաջանցիկ դինամիկայի մասին ՝ երրորդ երկրների հետ առեւտրի համեմատ ։ Այսպես, փոխադարձ առևտուրն աճել է 18 տոկոսով, իսկ արտաքին առևտրի ծավալը ՝ 15 տոկոսով ։ Սակայն փոխադարձ առեւտրի մասնաբաժինը կազմում է մեր պետությունների ապրանքների ընդհանուր առեւտրի 15 տոկոսից պակաս", - ասել է Ալիխան Սմաիլովը ։ "Միանշանակ, այս ցուցանիշը բավարար չէ ներքին շուկայի կայունության ապահովման համար ։ Օրինակ, համանման այլ ինտեգրացիոն միավորումներում փոխադարձ առեւտրի ծավալը կազմում է ավելի քան 40 տոկոս", - նշել է նա։
ՂՀ կառավարության ղեկավարի խոսքով ՝ փոխադարձ առեւտրի ավելացման համար պարտադիր պայման է հանդիսանում ոչ անարգել միջավայրի ստեղծումը: "Ստիպված եմ նշել, որ տարեցտարի իր լուծումը չի գտնում գործընկերների շուկա մուտք գործելու սահմանափակումների հետ կապված հարցերի զգալի մասը ։ Այսպես, արդեն 10 տարուց ավելի չի լուծվում անդամ պետությունների շուկաներ ալկոհոլային արտադրանքի հավասար հասանելիության պայմանների ստեղծման հարցը ։ Պետք է խոստովանել, որ որոշ դեպքերում արգելքների վերացման աշխատանքը ձևական բնույթ է կրում ։ Եթե մենք շահագրգռված ենք ԵԱՏՄ-ում թափանցիկ շուկայի ստեղծմամբ, մենք պետք է որոշենք հիմնական տեղաշարժերը ։ Առաջարկում ենք հանձնաժողովին մշակել կիրառվող խոչընդոտների տնտեսական գնահատման մեթոդիկա", - նշել է Ալիխան Սմաիլովը։
Սմաիլովը կարծում է, որ ԵԱՏՄ պետությունները պետք է ավելացնեն արտահանումը երրորդ երկրների շուկաներ: "Առաջնահերթ խնդիր է արտահանման ավելացումն ու խթանմանն ուղղված միջոցների ձեռնարկումը։ Երրորդ երկրների շուկաներ ԵԱՏՄ անդամ պետությունների արտահանման առաջմղման աջակցության արդյունավետ միջոց է տրանսպորտային ենթակառուցվածքի, այդ թվում ՝ ծովային նավահանգիստների հավասար հասանելիությունը: Դրա ապահովման անհրաժեշտությունն ընկած է Եվրասիական տնտեսական միության գործունեության հիմքում", - ասել է Ղազախստանի վարչապետը։
Նրա խոսքով ՝ այս սկզբունքի գործնական իրականացման ուղղությամբ հինգ տարի առաջ սկսված աշխատանքը այսօր անավարտ է մնում ։ "Անհրաժեշտ է ապահովել պայմանագրի դրույթների շուտափույթ կատարումը եւ համապատասխան համաձայնագրերի կնքումը, որոնք երաշխավորում են ոչ խտրական հասանելիություն նավահանգստային ծառայություններին։ Մեր երկրների արտահանման զարգացման համար կարևոր է նաև ապրանքների տարանցման ազատության հարցի լուծումը։ Տարանցման առաջարկվող պայմանները հաճախ անհաղթահարելի խոչընդոտ են դառնում արտահանման համար, ինչը խիստ բացասաբար է անդրադառնում դեպի ծով ուղղակի ելք չունեցող պետությունների տնտեսության ճյուղերի վրա", - պարզաբանել Է Ղազախստանի վարչապետը ։
