Արմինֆո.Հայաստանի Կենտրոնական բանկը վատթարացրել է 2022 թվականի ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսումը՝ նախկին 5,3 տոկոսից մինչեւ 1,6 տոկոս (2021թ. փաստացի 5,7 տոկոս աճի դիմաց)՝ առանց հաշվի առնելու տնտեսական իրավիճակի վրա հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը:
Այդ մասին մարտի 15-ին հաղորդել է ՀՀ ԿԲ ղեկավար Մարտին Գալստյանը՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի 1,25 տոկոսային կետով՝ մինչեւ 9,25 տոկոս բարձրացման առնչությամբ հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ։ Նա այդ քայլը բացատրել է Հայաստանի տնտեսության վրա հակառուսաստանյան պատժամիջոցների ազդեցությամբ։
Գալստյանը նշել է, որ անկման մեջ կհայտնվի արդյունաբերական ոլորտը՝ 4,7%-ով (3,3% - ի դիմաց) և շինարարության հատվածը, իսկ գյուղատնտեսության ոլորտը կհասնի 3,8% աճի: Որպես համեմատություն նշենք, որ արդյունաբերական հատվածը 2021 թվականին 3,3 տոկոս աճ է գրանցել, շինարարության ոլորտը ՝ 7,4 տոկոս աճ, իսկ ագրոհատվածն, ընդհակառակը, 1,1 տոկոս անկում է գրանցել ։ Խոսելով զբոսաշրջության ոլորտի մասին' ԿԲ ղեկավարը նշել է, որ 2022 թվականին կանխատեսվում է աճ, որը բարձր կլինի 2021 թվականի արդյունքներից, սակայն, հյուրընկալության շուկայի նախաքովիդյան մակարդակի վերականգնման մասին առայժմ խոսելու հարկ չկա:
Պատասխանելով ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հարցին' Մ.Գալստյանը հաղորդել է նաև, որ վատթարացվել է նաև ֆիզիկական անձանց մասնավոր փոխանցումների վերաբերյալ կանխատեսումը, մասնավորապես, 2022 թվին սպասվում է զուտ ներհոսքի 20% կրճատում (2021թ. 54% փաստացի աճի դիմաց): Դրամական փոխանցումների կրճատումն ու արտաքին պահանջարկի թուլացումը կազդի ընդհանուր պահանջարկի վրա։ Միեւնույն ժամանակ, մամուլի ասուլիսում նշվել է Հայաստանի տնտեսության վրա "փոխանցումների ասեղի" ազդեցության նվազման փաստը։ Եթե մի քանի տարի առաջ փոխանցումները ՀՆԱ-ի մոտավորապես 11 տոկոս մասնաբաժին էին զբաղեցնում, ապա այժմ դրամական փոխանցումների ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա կազմում է մոտ 6 տոկոս։ Ժամանակի ընթացքում փոխվել է նաև փոխանցումների աշխարհագրական կառուցվածքը. Ռուսաստանից փոխանցումների մասնաբաժինը վերջին տարիներին 70-80 տոկոսից նվազել է մինչև 40 տոկոս։ Տրանսֆերտների ոլորտում այս փոփոխությունները խոսում են տնտեսական իրավիճակի վրա դրա ավելի քիչ ազդեցության մասին։
Ինչպես նաեւ նշել է Գալստյանը, տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական ռիսկերի բարձրացումը եւ համատարած անորոշությունը հանգեցրել են Հայաստանի ֆինանսական շուկաներում փոփոխականության աճի եւ բարձրացրել են սուվերեն ռիսկի նշագիծը: Առկա անորոշությունները անդրադառնում են գնաճի վարքագծի եւ գնաճային սպասումների վրա: Այսպես, փետրվարին տարեկան գնաճը փաստացի (հաշվարկված ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից) և բազային (հաշվարկված ՀՀ ԿԲ-ի կողմից) կազմել են, համապատասխանաբար, 6,5% և 6,4% (2021թ.նույն ժամանակահատվածի 5,3%-ի և 5,5%-ի դիմաց)։
Ինչ վերաբերում է գնաճին, ապա Մ. Գալստյանը նշել է, որ ԿԲ մասնագետների թիմը լավ աշխատանք է կատարել գնաճի կարգավորման ուղղությամբ, սակայն վերջին իրադարձությունները ազդել են դրա վրա, և ԿԲ-ի քայլերը ուղղված են լինելու մեծացող ռիսկերի զսպմանը: Ռուս-ուկրաինական ռազմաքաղաքական հակամարտության և Ռուսաստանի նկատմամբ Արևմուտքի կիրառած աննախադեպ պատժամիջոցների հետ կապված անորոշությունը Մ.Գալստյանը համարել է համատարած: Ընդ որում, ուշադրություն հրավիրելով այն հանգամանքին, որ այն վատթարացնում է նաեւ վարկավորման հեռանկարները:
Արտաքին հատվածում այդ հակամարտության և աննախադեպ հակառուսաստանյան պատժամիջոցների կապակցությամբ զգալիորեն աճել է ֆինանսական շուկաների փոփոխականությունը և, արդյունքում, մեծացել է գլոբալ տնտեսական հեռանկարներին առնչվող անորոշությունը։ ԱՄՆ-ում եւ եվրագոտում 2022 թվականի համար կանխատեսվում է տնտեսական աճի դանդաղում, իսկ Ռուսաստանում՝ տնտեսական անկում (-8 տոկոս՝ ըստ ՌԴ ԿԲ-ի)։ Միևնույն ժամանակ, մատակարարման շղթաներում դիտվող խափանումները գների զգալի աճ են առաջացրել միջազգային ապրանքահումքային շուկաներում։ Գործընկեր երկրներում դա դրսևորվում է ավելի բարձր գնաճային միջավայրով, քան սպասվում էր։ Արդյունքում՝ կանխատեսվում է արտաքին հատվածի կողմից Հայաստանի տնտեսության վրա առավելապես գնաճային ազդեցություն։
Ինչ վերաբերում է Կենտրոնական բանկի միջամտությանը արժութային շուկայում՝ վերջին շրջանում դիտվող բարձր փոփոխականության լույսի ներքո, Մ. Գալստյանը հաղորդել է, որ կարգավորողն այս փուլում ձեռնպահ է մնում ներխուժումներից: Նա հատկապես ընդգծել է այդ հարցում հասարակության վարքագծային դերը, այն անվանելով գերազանց, տեղեկատվությանը տիրապետող եւ խուճապի չմատնվող: Միեւնույն ժամանակ, արժութային շուկայում մարժայի (առք/վաճառքի) ավելացումը Գալստյանը բացատրել է բարձր փոփոխականության ֆոնին բանկերի կողմից հնարավոր ռիսկերը հեջավորելու փորձով, քանի որ "Ռուսաստանից բխող շոկի աղբյուրը, անկասկած, ազդում է նաեւ Հայաստանի վրա", - նկատել է նա:
Ինչպես նշվել է մամլո ասուլիսում, ստեղծված իրավիճակում ԿԲ խորհուրդը նպատակահարմար է գտել վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձրացնել համեմատաբար ավելի մեծ քայլով' 1,25 տոկոսային կետով' մինչեւ 9,25%: ԿԲ խորհրդի գնահատականների համաձայն, տնտեսական հեռանկարների վերաբերյալ անորոշության և գնաճային սպասումների բարձրացման ռիսկերի ավելացման դեպքում կարգավորողը շուտով կքննարկի դրամավարկային պայմանների խստացման անհրաժեշտությունը: Նման միջոցառումների արդյունքը կլինի տարեկան գնաճի աստիճանական նվազումը՝ մոտենալով կանխատեսվող հորիզոնում 4 տոկոս նպատակային շեմին։
Պատասխանելով հիմնական տոկոսադրույքի բարձրացման միտումի ֆոնին վարկային շուկայի հնարավոր լճացման վերաբերյալ ԱրմԻնֆո-ի հարցին' Գալստյանն ընդգծել է, որ դրա բարձրացումն անհրաժեշտություն էր՝ գնաճն ընդունելի շրջանակներում զսպելու համար, ինչն ըստ արժանվույն կգնահատվի ներդրողների եւ տնտեսական գործակալների կողմից: Այս առումով ՀՀ ԿԲ խորհուրդն ուշադրություն է դարձնում աշխարհաքաղաքական իրադարձությունների առնչությամբ մակրոտնտեսական հեռանկարի հետ կապված զգալիորեն աճող անորոշությանը։ Ընդ որում, կանխատեսվող ուղղությունից գնաճի շեղման ռիսկերը, հիմնականում, հավասարակշռված են։ Որեւէ ռիսկի առաջացման դեպքում Կենտրոնական բանկը կարձագանքի պատշաճ կերպով՝ գների կայունություն ապահովելու նպատակով։
