Արմինֆո. 2021 թվականին Հայաստանի պետական բյուջեի ընդհանուր կապիտալ ծախսերը կազմել են շուրջ 217,8 մլրդ դրամ, իսկ դրանց կատարումն ամենաբարձրն էր վերջին տարիներին' կազմելով ճշգրտված ծրագրի 92,3% - ը, եւ ի սկզբանե 216,3 մլրդ դրամ սահմանված տարեկան ծրագրի 100%:
Այդ մասին հայտարարել է ՀՀ ֆինանսների նախարար Տիգրան Խաչատրյանը՝ ԱԺ ֆինանսավարկային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստում ներկայացնելով ՀՀ կառավարության 2021 թվականի գործունեության արդյունքների մասին հաշվետվությունը։
Նրա խոսքով ՝ 2021 թվականին կապիտալ ծախսերի ծավալը 24.7 մլրդ դրամով գերազանցել է 2018 թվականի համանման ցուցանիշը եւ մոտ 65.8 մլրդ դրամով՝ 2019 թվականի ցուցանիշը: Կապիտալ ծախսերի կատարողականը 92,3 տոկոսի մակարդակում 2021 թվականին ճշգրտված ծրագրի նկատմամբ ամենաբարձր ցուցանիշն է վերջին չորս տարվա ընթացքում: Մասնավորապես, 2020 թվին ցուցանիշը կազմել է 84,9 տոկոս, 2019 թվին՝ 73,5 տոկոս, իսկ 2018 թվին՝ 74,0 տոկոս։ Ընդ որում, 2022 թվականի համար կառավարությունը նախատեսել է մոտ 350 մլրդ դրամի կապիտալ ներդրումներ, ինչը մոտ 60 տոկոսով ավելի է, քան նախորդ տարի։
Հարկային մուտքերի (հարկային եկամուտներ և պետական տուրքեր) ծավալը Հայաստանի պետբյուջե 2021 թվականի ընթացքում 10.2% - ով գերազանցել է նախատեսված ցուցանիշը, եւ 1%-ով՝ վերանայված ցուցանիշը: Այսպես, դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ պետբյուջե հարկային հավաքագրումները կազմել են 1 տրիլիոն 586,9 մլրդ դրամ կամ ՀՆԱ-ի 22,7% (0,3 տոկոսային կետով բարձր է 2020թ. ցուցանիշից)։ Մինչդեռ, 2021 թվականի պետական բյուջեի մասին օրենքում հարկային մուտքերը (հարկերը եւ պետական տուրքերը) արձանագրվել են 1 տրլն 440 մլրդ 136 մլն 839.5 հազար դրամի մակարդակում: Իսկ այնուհետեւ, տարվա ընթացքում վերանայվել են մինչև 1 տրլն 581 մլրդ դրամ։ Այսպիսով, հարկային եւ մաքսային մարմիններն անցած տարի ապահովել են 14,6 տոկոսով կամ 201,7 մլրդ դրամով ավելի հարկային եկամուտներ ու տուրքեր, քան 2020 թվին։ 2019 թվի համեմատ աճը կազմել է 122,6 մլրդ դրամ կամ 8,4%, 2018թ. համեմատ՝ 328,8 մլրդ դրամ կամ 26,1%: Դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ անցումային գերավճարները կազմել են 4.1 մլրդ դրամ ՝ 2020 թվականի 373.6 մլն դրամի, 2019 թվականի 137.3 մլրդ դրամի և 2018 թվականի 55.3 մլրդ դրամի դիմաց: Մինչև 2021 թվականը հարկեր/ՀՆԱ ցուցանիշը նախատեսվում է հասցնել մինչեւ ՀՆԱ-ի 25%։
2021 թվականին Հայաստանի պետական պարտքն ավելացել է 1,257.2 մլրդ դոլարով (ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ հայկական դրամի հաշվարկային փոխարժեքը կազմել է 495.37 դրամ)՝ 7 մլրդ 968.5 մլն դոլարից մինչեւ 9 մլրդ 225.6 մլն դոլար (4 տրլն 429.6 մլրդ դրամ): Այսպես, 2021 թվականի հունվար-դեկտեմբերին կառավարության պարտքը 7 մլրդ 508.5 մլն դոլարից (մինչեւ 2020 թվականի վերջը) աճել է մինչեւ 8 մլրդ 767.9 մլն դոլար (4 տրլն 209.8 մլրդ դրամ կամ ՀՆԱ-ի 60,3% - ը) մոտավորապես 1 մլրդ 259,4 մլն դոլարով կամ 16,8% - ով: Արտաքին պարտքը (Հայաստանի պարտքային պարտավորությունները միջազգային կազմակերպությունների եւ օտարերկրյա պետությունների հանդեպ, եվրապարտատոմսերի թողարկումից ստացված միջոցները) 5 մլրդ 599.5 մլն դոլարից աճել է 10.5% - ով կամ 585.5 մլն դոլարով' մինչեւ 6 մլրդ 185 մլն դոլար (2 տրլն 969.7 մլրդ դրամ): Մասնավորապես, ընթացիկ տարվա հունվարի 26-ին Հայաստանը միջազգային ներդրողների շրջանում տեղաբաշխել է 750 մլն դոլար ծավալով 10-ամյա պարտքային արժեթղթերի 4-րդ թողարկումը։
4-րդ թողարկման պարտատոմսերի սահմանված տարեկան եկամտաբերությունը 3-րդ թողարկման եկամտաբերությունից ցածր է. 3,875%՝ 4,625% - ի դիմաց: Հաշվետու ժամանակահատվածում ներքին պարտքը 1 մլրդ 909.0 մլն դոլարից ավելացել է մոտ 673.9. դոլար կամ 35,3% -ով՝ մինչեւ 2 մլրդ 583 մլն դոլար (1 տրլն 240,2 մլրդ դրամ)։ ԿԲ-ի պարտքն աճել է 10,5 տոկոսով կամ 2,2 մլն դոլարով եւ կազմել 457,7 մլն դոլար կամ 219,8 մլրդ դրամ (նախորդ տարվա վերջին 459,9 մլն դոլարից): Նախորդ տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ կառավարության երաշխավորությամբ տրամադրված վարկերի չափը 120,7 մլն դոլարից կրճատվել է մինչեւ 101,4 մլն դոլար կամ 48,7 մլրդ դրամ: 2021 թվականի վերջին կառավարության պարտքի կազմում ներքին պարտքի տեսակարար կշիռը 2020 թվականի արդյունքներով աճել է 25,4 տոկոսից մինչեւ 29,5 տոկոս, իսկ դրամային պարտքը՝ 24,2 տոկոսից մինչեւ 28,28 տոկոս:
Կառավարության զեկույցում նշվում է, որ հայտնի Fitch եւ Moody' s վարկանիշային գործակալությունները հաստատել են 2021 թվականին Հայաստանին շնորհված "կայուն" կանխատեսմամբ վարկանիշները, վարկունակության մակարդակը գնահատվել է որպես" հուսալի " ՝ նշելով առկա ռիսկերը կառավարելու կառավարության ունակությունը: 2021 թվականին հեղինակավոր Standard & Poor 's գործակալությունը Հայաստանին շնորհել է սուվերեն վարկանիշի "դրական" կանխատեսում՝ գնահատելով մակրոտնտեսական կայունությունը պահպանելու և խելամիտ ու հուսալի մակրոտնտեսական քաղաքականություն վարելու կառավարության կարողությունը:
2021 թվականին բարեփոխումներ են իրականացվել ենթակառուցվածքների կատարելագործման և զարգացման ուղղությամբ: Այս համատեքստում քայլեր են ձեռնարկվել նորմատիվ-տեխնիկական բազայի, նախագծման, տեխնիկական վերահսկողության, անվտանգության, աուդիտի, շինարարական հմտությունների եւ գիտելիքների արդիականացման ուղղությամբ:
Նշվում է, որ իրականացվող տնտեսական քաղաքականության արդյունքում համախառն ներքին արդյունքի աճը 2021 թվականին կազմել է 5,7 տոկոս, տնտեսական ակտիվության աճը ՝ 5,8 տոկոս:
Ապրանքների եւ ծառայությունների արտահանումը ՀՆԱ-ի նկատմամբ կազմել է 35 տոկոս ՝ 2020 թվականի 29,8 տոկոսի եւ 2019 թվականի 41,4 տոկոսի համեմատ, ինչը վկայում է արտահանման տեմպերի վերականգնման մեկնարկի մասին: Ընդ որում, արտահանումը 2021 թվականին ցույց է տվել ներմուծման առաջանցիկ աճ, ինչի հաշվին ՀՆԱ-ի նկատմամբ դրանց բացասական սալդոն կրճատվել է մինչեւ -8 տոկոս (-13,4 տոկոս 2019 թվականին եւ -10 տոկոս 2020 թվականին)։ Բացառությամբ գյուղատնտեսության հատվածի՝ մյուս ոլորտներում աճ է գրանցվել։ 2021 թվականի հունվար-դեկտեմբերին մշակող արդյունաբերության աճը կազմել է 3,3 տոկոս:
2021 թ. ապրանքների արտահանումը 2020 թ. համեմատ աճել է 19,1% - ով, իսկ ոչ հումքային ապրանքների արտահանումն աճել է 18,45% - ով: Ապրանքների արտահանումն առաջին անգամ գերազանցել է 3 մլրդ դոլարը ՝ դոլարային արտահայտությամբ 14,1 տոկոսով աճ արձանագրելով ոչ ճգնաժամային 2019 թվականի համեմատությամբ: 2021 թվականին Հայաստանից արտահանվել է շուրջ 462,3 մլրդ դրամի ագրոպարենային արտադրանք։ 2021 թ. 2020 թ. համեմատ արտահանվող ագրոպարենային ապրանքների ծավալն աճել է մոտ 82 մլրդ դրամով կամ 21.6% - ով, իսկ ոչ ճգնաժամային 2019 թ. համեմատ աճել է մոտ 78 մլրդ դրամով կամ 20.2% - ով:
2021 թվականին Հայաստանի պետական արտահանման ապահովագրական ընկերությունը ստացել Է Moody ' s BA3 վարկանիշը: 2021 թվականի դրությամբ այդ ընկերությունն ապահովագրել է շուրջ 36 մլրդ դրամի արտահանման գործարք, ինչը 80% - ով ավելի է, քան 2020 թվականին։ 2021 թվականի հունվար-սեպտեմբերին օտարերկրյա ներդրումների ընդհանուր զուտ ներհոսքը կազմել է 162,2 մլրդ դրամ,իսկ ուղղակի ներդրումները ՝ 88 մլրդ դրամ ՝ 2020 թվականի 13,8 մլրդ դրամի, 43,2 մլրդ դրամի եւ 2019 թվականի 98,4 մլրդ դրամի եւ 18,6 մլրդ դրամի դիմաց:
