Արմինֆո.Ռուսաստանն ու Չինաստանը պահպանում են առաջատարի դիրքը Հայաստանի արտաքին առևտրային գործընկերների շրջանում։ Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների ՝ Ռուսաստանն ու Չինաստանը առաջատարներ են ոչ միայն արտաքին առևտրաշրջանառության ընդհանուր ծավալով, այլև, մասնավորապես, արտահանման և ներմուծման մասով։
3-րդ հորիզոնականում է հայտնվել Իրանը՝ պահպանելով այն ինչպես արտաքին առևտրաշրջանառության ընդհանուր ծավալներով, այնպես էլ ներմուծման մասով։ Իսկ Հայաստանի հետ արտաքին առևտրաշրջանառության ընդհանուր ծավալով չորրորդ և հինգերորդ դիրքերում են գտնվում Գերմանիան և ԱՄՆ-ը, որոնք նույն դիրքերն են զբաղեցնում ներմուծման ծավալներով։ Դրանցից միայն Ռուսաստանն է ավելացրել Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության մասնաբաժինը ՝ 30,8% - ից հասցնելով 32,9%-ի ($2.1 մլրդ), իսկ Չինաստանն ու Իրանը 14,9-6,2% - ից նվազեցրել են մինչև 13-5,8% ($829.03 մլն և $366.3 մլն՝ համապատասխանաբար)։
Դրանից հետո Հայաստանի արտաքին առեւտրաշրջանառության մեջ մասնաբաժնով հաջորդում են Գերմանիան ՝ 3,7 տոկոս, ԱՄՆ - ը եւ ԱՄԷ - ն ՝ 3-ական տոկոս։
Ընդ որում, Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև արտաքին առևտրաշրջանառության տարեկան աճը կտրուկ արագացել է 2022թ. հունվար – հուլիսին՝ 18,4 տոկոսից մինչև 57,7 տոկոս, ինչպես արտահանման աճի զգալի արագացման հաշվին՝ 34,6 տոկոսից մինչև 70 տոկոս, այնպես էլ ներմուծման հաշվին ՝ 11,5 տոկոսից մինչև 51,4 տոկոս: Արդյունքում, այս տարվա 7 ամիսների արդյունքներով Ռուսաստան ապրանքների արտահանման ծավալը հասել է 762.6 մլն դոլարի, իսկ Ռուսաստանից ներմուծման ծավալը գերազանցել է 1.3 մլրդ դոլարը։
Ի տարբերություն Ռուսաստանի՝ Հայաստանի եւ Չինաստանի միջեւ արտաքին առեւտրի ծավալի տարեկան աճը հունվար - հուլիսին 34 տոկոսից դանդաղել է մինչեւ 29,3 տոկոս: Դա պայմանավորված է արտահանման դինամիկայի շրջադարձով ՝ 98,2% աճից մինչև 20,7% անկում, ներմուծման աճի զգալի արագացմամբ ՝ 11%-ից մինչև 61,3%, որի ծավալները կազմել են, համապատասխանաբար, 198,5 մլն դոլար և 630,5 մլն դոլար։
Իսկ Հայաստանի եւ Իրանի միջեւ արտաքին առեւտրաշրջանառության տարեկան աճը շարունակում է արագանալ ՝ 21,1 տոկոսից մինչեւ 38,1 տոկոս ։ Դա պայմանավորված է դեպի Իրան հայկական ապրանքների արտահանման 25,3% անկումից մմմինչեւ 74,9% աճ միտումով, Իրանից ներմուծման աճի տեմպերի աննշան դանդաղմամբ ՝ 34,7%-ից մինչեւ 32,2%, որոնց բացարձակ մեծությունը ս.թ. 7 ամսվա արդյունքներով հասել է, համապատասխանաբար, 64,7 մլն դոլարի եւ 301,6 մլն դոլարի:
Հայաստանի արտաքին առեւտրաշրջանառության չորրորդ հորիզոնականում Գերմանիան է, իսկ հինգերորդ տեղում ԱՄՆ-ն է ՝ աննշան առաջ անցնելով ԱՄԷ-ի ծավալից ։ Իսկ Շվեյցարիան, որն ավելի վաղ մտնում էր TOP-5-ի մեջ, դուրս է մնացել արտաքին առեւտրաշրջանառության առաջատար հնգյակից, բայց, միեւնույն ժամանակ, դեռեւս պահպանում է արտահանման 3-րդ տեղը ՝ 165,7 մլն դոլար, չնայած պահպանվող վայրընթաց թրենդին (տեմպերի դանդաղմամբ ՝ 30,3 տոկոսից մինչեւ 13,4 տոկոս):
Մասնավորապես, Հայաստանի եւ Գերմանիայի միջեւ արտաքին առեւտրաշրջանառությունը 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին հասել է 234.7 մլն դոլարի ՝ տարեկան աճի նկատելի արագացման շնորհիվ ՝ 16.7% - ից մինչեւ 50.1%: Մասնավորապես, կտրուկ արագացել Է Գերմանիայից ապրանքների ներմուծման աճը ՝ 6,2 տոկոսից մինչեւ 52,5 տոկոս ՝ մինչեւ 170,1 մլն դոլար, այդ երկիր արտահանման աճի աննշան դանդաղման դեպքում ՝ 55,1 տոկոսից մինչեւ 44,1 տոկոս ՝ մինչեւ 64,6 մլն դոլար: Իսկ Հայաստանի և ԱՄՆ - ի միջև արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին աճել է տարեկան 80,9% - ով (նախորդ տարվա 51%-ից) ՝ գերազանցելով 189.2 մլն դոլարը, ներմուծման ծավալների 2,6 անգամ (նախորդ տարվա 55,2% - ից)՝ մինչև 140.6 մլն դոլար, արտահանման դինամիկայի վատթարացման դեպքում՝ 46,5% - ից մինչև 1,7% անկում ՝ ապահովելով 48.6 մլն դոլարի ծավալ:
Ռուսաստանի հետ Հայաստանի արտաքին առևտրի բացասական սալդոն 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին աճել է 32% - ով' մինչև 566.4 մլն դոլար, Չինաստանի հետ' 3 անգամ' մինչև 432.1 մլն դոլար, Իրանի հետ' 24%-ով' մինչև 236.9 մլն դոլար, Գերմանիայի հետ' 58%-ով' մինչև 105.4 մլն դոլար, ԱՄՆ-ի հետ' 16.4 անգամ' մինչև 92 մլն դոլար:
Հայաստանի առևտրային գործընկերների շրջանում 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին արտաքին առևտրի դրական սալդո են արձանագրում Բուլղարիան ($152.8 մլն), Շվեյցարիան ($149.4 մլն), ԱՄԷ-ն ($128.8 մլն), Իրաքը ($128.7 մլն), Նիդերլանդները ($107.1 մլն), Վրաստանը ($17.7 մլն), Բելգիան ($16.9 մլն), Լիտվան ($3.8 մլն), Կիպրոսը և Սլովակիան ($3.6 մլն) և Ղրղզստանը ($1.7 մլն):
Ընդհանուր առմամբ, 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին Հայաստանի արտաքին առեւտրային շրջանառությունը կազմել է 6.4 մլրդ դոլար' տարեկան 47.7% աճով (մեկ տարի առաջ' 15.1%-ից): Մասնավորապես, ծավալների աճ է դիտվել ինչպես արտահանման գծով՝ 43,9 տոկոսով ՝ մինչեւ 2,4 մլրդ դոլար, այնպես էլ ներմուծման գծով՝ 50,1 տոկոսով ՝ մինչեւ 4 մլրդ դոլար, այն դեպքում, երբ մեկ տարի առաջ երկու հոդվածներն էլ չափավոր աճ են ցույց տվել ՝ արտահանումը 23,2 տոկոսով եւ ներմուծումը ՝ 10,6 տոկոսով:
ԵԱՏՄ երկրների հետ Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2022թ. հունվար-հուլիսին
կազմել է 2.2 մլրդ դոլար, տարեկան աճի կտրուկ արագացմամբ՝ 17.5% - ից մինչեւ 60,3%, ինչպես արտահանման՝ 70,5% (34,4% - ով ավելի վաղ)՝ մինչեւ 797.6 մլն դոլար, այնպես էլ ներմուծման՝ 55.1 տոկոսով (Մեկ տարի առաջ ՝ 10.3 տոկոսով) ՝ մինչեւ 1.4 մլրդ դոլար աճի ֆոնին: Իսկ ԵՄ երկրների հետ Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2022թ. հունվար-հուլիսին արագացրել է տարեկան աճը 21.8% - ից մինչև 36.7% ՝ հասնելով 1.2 մլրդ դոլար՝ ներմուծման աճի 11.1% - ից մինչև 34.9% արագացման հաշվին ՝ արտահանման աճի աննշան դանդաղման դեպքում ՝ 41.1% - ից մինչև 39.4%, որոնց ծավալները կազմել են, համապատասխանաբար, 671 մլն դոլար և 495.3 մլն դոլար:
Արդյունքում, Հայաստանի արտաքին առևտրի բացասական սալդոն 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին 5% անկումից հասել է 60% աճի՝ գերազանցելով 1.6 մլրդ դոլարը: Մասնավորապես, ԵԱՏՄ երկրների հետ Հայաստանի արտաքին առևտրի բացասական սալդոն 2022թ. հունվար-հուլիս ամիսներին տարեկան կտրվածքով աճել է 38,6% - ով՝ մինչև 607.3 մլն դոլար, իսկ ԵՄ երկրների հետ՝ 23,6%-ով՝ մինչև 175.8 մլն դոլար, մինչդեռ մեկ տարի առաջ արձանագրվել է սալդոյի 7,5-27,4% անկում:
