Արմինֆո.2022 թվականին 12-ամսյա գնաճը կգերազանցի 4%նպատակային միջակայքը՝ գումարած/հանած 1,5% շեղումով, և կհասնի 8,5% - ի, իսկ միջին գնաճը կկազմի 8,1%: 2023 թվականին ցուցանիշը կսկսի աստիճանաբար նվազել՝ մոտենալով իր նպատակային ցուցանիշին։ Այդ մասին ասված է 2023 թվականի պետական բյուջեի նախագծի բյուջետային ուղերձում։
Այսպես, ըստ փաստաթղթի, Հայաստանի անվանական ՀՆԱ-ն կաճի մինչև 9,317.9 մլրդ դրամ՝ 2022թ. վերջին սպասվող 8,293.7 մլրդ դրամից և 2021թ. փաստացի 6,983.0 մլրդ դրամից ։ "Ստեղծված և սպասվող արտաքին զարգացումների, Ռուսաստանի Դաշնությունից Հայաստան ՏՏ ընկերությունների, մարդկանց և կապիտալի աննախադեպ ներհոսքի, ինչպես նաև պատժամիջոցների արդյունքում որոշ երկրներից ռուսական շուկա ներմուծման սահմանափակումների, Հայաստանից Ռուսաստան արտահանման պահանջարկի ավելացման և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից 2022 թվականին իրականացվող ֆիսկալ միջոցառումների պայմաններում ակնկալվում է 11% տնտեսական աճ, ինչը բարձր է վերջին 14 տարիների ընթացքում արձանագրված տնտեսական աճից: 2023թ. աճը կլինի 7,0 տոկոս", - ասվում է փաստաթղթում ։
Դոլարի նկատմամբ հայկական դրամի հաշվարկային փոխարժեքը բյուջեի նախագծում արձանագրվել է 404.74 դրամ մեկ դոլարի դիմաց, եվրոն' 405.35 դրամ, բրիտանական ֆունտը' 467.84 դրամ, ռուսական ռուբլին' 6.72 դրամ:
Ընդհանուր առաջարկի կանխատեսում
ՀՆԱ իրական աճը հանրապետությունում կապահովվի, հիմնականում, տնտեսության հիմնական ճյուղերում' արդյունաբերությունում 5.1% (այս տարվա վերջին'5%, 2021 թվականի փաստացի 3.5% - ի դեպքում), գյուղատնտեսությունում' 3% (2022 թվականի վերջին ' 2.2% - ով և բացասական
0.6%-ը ՝ 2021 թվականի համար), շինարարության ոլորտում ՝ 9,6% (ս.թ. վերջին ակնկալվող 16,9% և 2021 թվականի 3,1%), ծառայությունների ոլորտում ՝ 8,2% (2022 թվականի համար սպասվող 15,6% - ի և 2021 թվականի արդյունքներով փաստացի 7,9%-ի դիմաց ՝), մաքուր հարկերի գծով աճը կկազմի 7,2%՝ տաարեվերջին սպասվող 6,2% - ի և 2021թ. 7,4% - ի փոխարեն։
Ընդհանուր պահանջարկը նույնպես կաճի՝ ինչպես ներքին պահանջարկի, այնպես էլ արտահանման (հատկապես ծառայությունների արտահանման) աճի հաշվին:
Դեֆլյատորի աճը կկազմի 5 տոկոս, այս տարվա արդյունքներով ակնկալվող 7 տոկոսի եւ 2021 թվականի փաստացի 6,9 տոկոսի դիմաց:
Միագումար պահանջարկի կանխատեսում
2022 թվականին վերջնական սպառումը կաճի 7,8 տոկոսով՝ իրական արտահայտությամբ, իսկ ներդրումները՝ 18,3 տոկոսով: Սպառման և ներդրումների աճը կպահպանվի տնօրինվող եկամուտների աճով (ներառյալ դրամական փոխանցումների բարձր աճը), մասնավոր հատվածում համավարակի շրջանում կուտակված ապահովագրական խնայողությունների օգտագործմամբ, օտարերկրացիների ներհոսքով, բնակարանաշինության շարունակական աճով, ինչպես նաև համավարակի և արցախյան պատերազմի հետևանքների մեղմմանն ուղղությամբ ՀՀ կառավարության կողմից իրականացվող միջոցառումներով և շրջակա միջավայրի բարելավմանն ուղղված ներդրումային քաղաքականությամբ:
2023 թվականին սպառումը կաճի 4% - ով, իսկ ներդրումները՝ 18,4%-ով։ Ներդրումների ավելացումը տեղի կունենա ինչպես պետական (38,1% աճ), այնպես էլ հայրենական և օտարերկրյա հիմնադրամների հաշվին ֆինանսավորվող մասնավոր ներդրումների (12,7% աճ) հաշվին, ՀՀ կառավարության կողմից մասնավոր ներդրումների խրախուսման քաղաքականության իրականացման արդյունքում:
2022 թվին արտահանումն ու ներմուծումը կաճեն, համապատասխանաբար, 33,9 տոկոսով եւ 21,4 տոկոսով ՝ ներքին եւ արտաքին պահանջարկի ավելացման հաշվին (հատկապես, ծառայությունների արտահանման մասով), ինչպես նաեւ տնտեսական ակտիվության հաշվին: 2023 թվականին արտահանումն ու ներմուծումը կաճեն, համապատասխանաբար, 9,3 և 5,8 տոկոսով։
Աշխատանքի շուկա
2021 թվականին գործազրկության մակարդակը 18,1 տոկոսից նվազել է մինչեւ 15,3 տոկոս, իսկ աշխատուժի մասնակցության մակարդակը 58 տոկոսից աճել է մինչեւ 58,5 տոկոս: Նույն ժամանակահատվածում զբաղվածների թիվն ավելացել է 0,3 տոկոսով, իսկ գործազուրկների թիվը նվազել է 17,5 տոկոսով: Միջին ամսական աշխատավարձը 2022 թվականին աճել է 7,6 տոկոսով, իսկ իրական աշխատավարձն աճել է 0,4 տոկոսով՝ 7,2 տոկոս միջին գնաճի պայմաններում:
2022 թվականի առաջին եռամսյակում գործազրկության մակարդակը 16,7 տոկոսից նվազել է մինչեւ 14,8 տոկոս, իսկ աշխատուժի մասնակցության մակարդակը 56,2 տոկոսից աճել է մինչեւ 56,8 տոկոս: Նույն ժամանակահատվածում զբաղվածների թիվն ավելացել է 3,3 տոկոսով' կազմելով 1070,5 հազար մարդ, իսկ գործազուրկների թիվը նվազել է 10,2 տոկոսով' կազմելով 186,4 հազար մարդ: Ս.թ. հունվար-հուլիս ամիսներին պաշտոնապես գրանցված գործազուրկների միջին ամսական թվաքանակը նվազել է 10,8% - ով ' կազմելով 55 432 մարդ: Հարկ է նաև նշել, որ նշված ժամանակահատվածում վարձու աշխատողների թիվն ավելացել է 5,6% - ով, ինչին, հիմնականում, նպաստել է մեծածախ և մանրածախ առևտրի, տեղեկատվության և կապի, ինչպես նաև հանրային սննդի տեղաբաշխման և կազմակերպման ոլորտներում գրանցված աճը: 2022 թվականին տնտեսական աճի պայմաններում դրական տեղաշարժեր տեղի կունենան աշխատաշուկայում, ակնկալվում է զբաղվածության հետևողական աճ և գործազրկության նվազում։
Ս.թ. հունվար-հուլիս ամիսներին միջին ամսական անվանական աշխատավարձն աճել է 12%-ով' կազմելով 221 683 դրամ, ինչը, հիմնականում, տեղի է ունեցել տեղեկատվական-հաղորդակցային, ֆինանսական և ապահովագրական գործունեության, ինչպես նաև մեծածախ և մանրածախ առևտրի ոլորտներում գրանցված աշխատավարձի ավելացման հաշվին: Միջին ամսական անվանական աշխատավարձը պետական հատվածում աճել է 4,3% - ով' կազմելով 179,209 դրամ, իսկ մասնավոր հատվածում' 14,3%-ով' կազմելով 240,489 դրամ:
ՀՀ Վճարային հաշվեկշիռ, արտահանում և ներմուծում
2022 թվականի ութ ամիսների ընթացքում ապրանքների արտահանման նկատմամբ ներմուծման առաջանցիկ աճի արդյունքում վատթարացել է առևտրային հաշվեկշիռը, բարելավվել է ծառայությունների հաշվեկշիռը և զգալիորեն ավելացել է դրամական փոխանցումների ներհոսքը ։ Ծառայությունների հաշվեկշռի բարելավումը պայմանավորված է համավարակի դեմ պայքարի սահմանափակումների վերացմամբ և ռուս-ուկրաինական հակամարտության հետևանքով ՀՀ այցելող զբոսաշրջիկների թվի ավելացմամբ (2,4 անգամ): Բացի այդ, ՀՀ բանկերի միջոցով արտասահմանից ֆիզիկական անձանց անունով ստացված առևտրային և ոչ առևտրային դրամական փոխանցումներն աճել են բարձր տեմպերով, սակայն, ըստ գնահատականների, ոչ առևտրային դրամական փոխանցումներն ավելի դանդաղ են աճում: Մասնավորապես, ընթացիկ տարվա հունվար-հուլիսին զգալիորեն ավելացել են արտերկրից ստացված դրամական փոխանցումները (2,1 անգամ):
ՀՆԱ-ում առևտրային հաշվեկշռի և ոչ առևտրային դրամական փոխանցումների (աշխատավարձ և փոխանցումներ) դերի նվազման պատճառով կանխատեսվում է ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտի խորացում և 2022թ.կկազմի ՀՆԱ-ի 4,5%: 2023 թ. դրամական փոխանցումների դերի շարունակական նվազման պայմաններում ցուցանիշը կշարունակի խորանալ։
Արտահանում. 2022 թվականին ՀՀ ապրանքների արտահանումը կտրուկ աճ է արձանագրել: Հունվար-օգոստոս ամիսներին աճը կազմել է 52,9%: Վերջինս, հիմնականում, պայմանավորված էր արտահանման որոշ շուկաներում արտաքին պահանջարկի ավելացմամբ, ռուբլու նկատմամբ հայկական դրամի իրական փոխարժեքի արժեզրկմամբ, ինչպես նաև Հայաստանից ՌԴ արտահանվող ապրանքների իրացման շուկաների ընդլայնմամբ։ Արդյունքում ՝ 2022 թվին սպասվում է արտահանման մոտ 53,3 տոկոս աճ։ 2023 թվականին սպասվում է ապրանքների և ծառայությունների արտահանման 14,3% աճ։
Ներմուծում. 2022 թվականի հունվար-օգոստոսին արձանագրվել է ապրանքների ներմուծման 58,2% աճ, հիմնականում՝ բարձր տնտեսական ակտիվության և ներքին պահանջարկի բարձր աճի, մեքենաների և սարքավորումների ներմուծման բարձր աճի և ներմուծման բարձր գների (8,7%) հաշվին: 2022 թվին սպասվում է ներմուծման մոտ 44% - ով աճ, իսկ 2023 թվին այդ ցուցանիշը կաճի մոտ 11,6% - ով:
