Արմինֆո.Հայաստանում տնտեսական ակտիվության աճը 2022թ. հունվար-նոյեմբերին արագացել է մինչև տարեկան 14,4% (2021թ. նույն ժամանակահատվածի 5,2%-ից) ՝ անհամեմատ գերազանցելով նաև 2019թ.11 ամիսների նախաքովիդյան 7,5% աճը։ Դա ուղեկցվել է արտահանման և ներմուծման պատկառելի աճով։ Այս մասին են վկայում ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի նախնական տվյալները, որոնց համաձայն, տնտեսական աճի շարժիչ ուժը շարունակում է մնալ ծառայությունների ոլորտը։
Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ ս. թ. նոյեմբերին 2021թ. նոյեմբերի համեմատ տնտեսական ակտիվությունն աճել է 13,8%-ով ՝ գերազանցելով ոչ միայն մեկ տարվա վաղեմության 13,2% աճը, այլև նախաքովիդյան նույն ժամանակահատվածի 10,1% աճը։ Ընդ որում, ամսական կտրվածքով տնտեսական ակտիվությա անկումը պահպանվել է՝ նոյեմբեր ամսվա տեմպերի արագացմամբ՝ հոկտեմբերի 2% - ից մինչև 4%, ինչը դիտվել է նաև մեկ տարի առաջ, բայց այն ժամանակ անկման տեմպերը դանդաղել էին՝ հոկտեմբերյան 4,9% - ից մինչև նոյեմբերի 1,4%, իսկ նախաքովիդյան 2019թ. նոյեմբերի անկումը շատ ավելի բարձր էր՝ 8,5% (հոկտեմբերի 4,7% անկման դիմաց)։
Ընդ որում, գնաճը շարունակում է աճել. 2022թ. հունվար-նոյեմբերին 2021թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ այն հասել է 8,7% - ի, ս. թ. նոյեմբերին 2021թ. նոյեմբերի նկատմամբ կազմել է 8,8%, նոյեմբերին գնաճի հոկտեմբերի 0,3%-ից մինչև 1,1% բարձրացման դեպքում, 2021թ. դիտարկվող ժամանակահատվածներում արձանագրված մակարդակներից՝ հունվար-նոյեմբերին ՝ 7,1%, նոյեմբերին ՝ 9,6% 2020թ. նոյեմբերի նկատմամբ, նոյեմբերին ՝ մինչև 1,7% հոկտեմբերի 0,7%-ից:
2022թ. հունվար-նոյեմբեր ամիսներին տնտեսական ակտիվության աճը մեծապես պայմանավորել է ծառայությունների ոլորտը՝ 28,2% - ով, իսկ ավելի պակաս՝ էներգահամալիրը՝ 16.8% - ով, առևտրի ոլորտը' 16.2% - ով, շինարարության ոլորտը' 13.9% - ով, եւ արդյունաբերական ոլորտը' 8.4% - ով: Ագրոհատվածի տվյալները հրապարակվում են միայն եռամսյակային կտրվածքով։ Մեկ տարի առաջ՝ 2021թ. հունվար-նոյեմբերին, անկման մեջ էր միայն էներգետիկ համալիրը՝ 2% - ով, իսկ մնացած բոլոր ճյուղերը, ինչպես և հիմա, աճ էին ցուցաբերում, բայց համեմատաբար համեստ. առևտրին հատվածը՝ 7.9% - ով, ծառայությունների ոլորտը' 7.3% - ով, շինարարության ոլորտը' 6.9% - ով, արդյունաբերական հատվածը' 2.7% - ով:
Արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսը 2022 թվականի հունվար-նոյեմբերին 2021 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 2,9%-ով, ընդ որում, 2022 թվականի նոյեմբերին 2021 թվականի նոյեմբերի համեմատ նվազել է 2,1% - ով, իսկ միայն 2022 թվականի նոյեմբերին աճել է 0,8% - ով (հոկտեմբերի 0,7% աճից հետո)։ Մեկ տարի առաջ՝ 2021թ. հունվար-նոյեմբերին, 2020թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսն աճել է 9,9% - ով, 2021թ. նոյեմբերին 2020թ. նոյեմբերի համեմատ ՝ նույնպես 9,9% - ով, իսկ միայն 2021թ. նոյեմբերին ՝ 0,2% - ով (կրկնելով հոկտեմբերի աճը)։ Երեք տարի առաջ՝ 2019թ. հունվար-նոյեմբերին, 2018թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսն աճել է 0,4% - ով, 2019թ. նոյեմբերին 2018թ. նոյեմբերի համեմատ նվազել է 0,6% - ով, իսկ միայն 2019թ. նոյեմբերին աճել է 0,5% - ով:
Ամսական կտրվածքով (նոյեմբեր) աճի մեջ են հայտնվել բոլոր ոլորտները, բացի ծառայությունների ոլորտից, որի դինամիկան ծավալվել է հոկտեմբերյան 4,4 տոկոս աճից դեպի 4,2 տոկոս անկում։ Այսպես, հաշվետու ամսվա ընթացքում զգալիորեն արագացել է էներգետիկ համալիրի աճը՝ մինչեւ 19,3% (հոկտեմբերի 2,6% - ից) եւ շինարարության ոլորտում՝ մինչեւ 10,5% (հոկտեմբերի 6,2% - ից), այն դեպքում, երբ արդյունաբերական հատվածում աճը, ընդհակառակը, դանդաղել է մինչեւ 1,8% (հոկտեմբերի 5,2% - ից), իսկ առեւտրի հատվածում դինամիկան հասել է դրական 2,7% - ի ՝ հոկտեմբերյան բացասական 1,9% - ից։ Մեկ տարի առաջ ՝ 2021թ. նոյեմբերին, անկման մեջ էր նույնպես միայն ծառայությունների ոլորտը (1%), իսկ մնացած ճյուղերն աճ էին ցույց տալիս. արդյունաբերական հատվածն արագացրել էր տեմպերը մինչև 13,8% (հոկտեմբեի 9,6% - ից), շինարարության ոլորտը՝ մինչև 14,4% (հոկտեմբերի 4,2% - ից), էներգահամալիրը՝ մինչև 17,7% (հոկտեմբերի 5,8% - ից), իսկ առևտրի հատվածը՝ դրական 3,8% ՝ հոկտեմբերի բացասական 3,8% - ից։ Նախաքովիդյան համադրելի ժամանակահատվածում՝ 2019թ. նոյեմբերին, աճ էին գրանցել շինարարության ոլորտը՝ 8,9%, արդյունաբերական հատվածը՝ 6,9%, էներգահամալիրը՝ 1,7%, և առևտրի հատվածը՝ 1,5%, իսկ ծառայությունների ոլորտը՝ 8,4% անկում:
Տարեկան կտրվածքով (2022թ. նոյեմբերին՝ 2021թ. նոյեմբերի նկատմամբ) բոլոր ոլորտները, բացի 2.3% անկման մեջ հայտնված արդյունաբերական հատվածից, աճ են արձանագրել. ծառայությունների ոլորտը՝
30.9%, առևտրի ոլորտը' 22.1%, էներգահամալիրը' 17.3%, և շինարարության ոլորտը' 11.3%: Մեկ տարի առաջ (2021թ. նոյեմբերին՝ 2020թ. նոյեմբերի նկատմամբ) բոլոր ոլորտներն աճի մեջ էին, մասնավորապես, ծառայությունների ոլորտը՝ 16,9%, առևտրի ոլորտը և արդյունաբերական հատվածը՝ միանման 15,7%, շինարարության ոլորտը՝ 10,8%, և էներգահամալիրը՝ 8,3%։ Երեք տարի առաջ (2019թ. նոյեմբերին՝ 2018թ. նոյեմբերի համեմատ) անկման մեջ էր միայն էներգահամալիրը՝ 9,3%, մինչդեռ, մյուս ոլորտները աճ են գրանցել. արդյունաբերությունը՝ 13,8%, առևտուրը՝ 11,9%, ծառայությունների ոլորտը՝ 11,6%, շինարարությունը՝ 4,8%։
2022թ. հունվար-նոյեմբեր ամիսների վիճակագրական տվյալների համաձայն, բացարձակ մեծությամբ առաջատարը առևտրային հատվածն է՝ 3.8 տրիլիոն ծավալով (8.8 մլրդ դոլար): Երկրորդ հորիզոնականում է արդյունաբերական հատվածը՝ 2.4 տրլն դրամ (5.4 մլրդ դոլար) ծավալով, երրորդ հորիզոնականում է ծառայությունների ոլորտը՝ 2.3 տրլն դրամ (5.3 մլրդ դոլար), չորրորդը, ագրոհատվածի վերաբերյալ տվյալների բացակայության պայմաններում, զբաղեցնում է շինարարության ոլորտը՝ 427.7 մլրդ դրամ (973.4 մլն դոլար): Էլեկտրաէներգիայի արտադրության ծավալը 2022թ. հունվար-նոյեմբերին կազմել է 8002.0 մլն կվտ/ժամ, որից միայն նոյեմբերին՝ 804 մլն կվտ/ժամ։
Այս ֆոնին կտրուկ արագացել է Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության տարեկան աճը՝ 16,6% - ից մինչեւ 67,8%՝ 2022թ. հունվար-նոյեմբերին հասնելով 5,3 տրլն դրամի (12.5 մլրդ դոլար): Դրա կառուցվածքում վերընթաց տեմպերի նման կտրուկ արագացում է դիտվել ինչպես արտահանման՝ 19,4% - ից մինչև 75,2%, այնպես էլ ներմուծման գծով՝ 15,1% - ից մինչև 63,6%, հասնելով, համապատասխանաբար, 2,03 տրլն դրամի (4.8 մլրդ դոլար) և 3.3 տրլն դրամի (7.7 մլրդ դոլար): 2022թ. նոյեմբերին արտաքին առևտրաշրջանառության դինամիկան ծավալվել է դեպի 2% անկում՝ հոկտեմբերի 4,4% աճից, ինչը պայմանավորված է եղել արտահանման թրենդի վատթարացմամբ՝ 1,9% աճից մինչև 8,4% անկում, ներմուծման աճի 6,1% - ից մինչև 2,4% դանդաղման դեպքում։ Իսկ 2022թ.նոյեմբերին 2021թ. նոյեմբերի համեմատ արտաքին առևտրաշրջանառության 74,5% ծանրակշիռ աճը պայմանավորված էր ինչպես արտահանման 95,8%, այնպես էլ ներմուծման 63,9% աճով, մինչդեռ, 2021թ. նույն ժամանակահատվածում (նոյեմբերին՝ 2020թ. նոյեմբերի նկատմամբ) արտաքին առևտրաշրջանառությունն ավելի համեստ աճ է գրանցել՝ 44,6%, ինչը գրեթե հավասարապես բխել է ներմուծման 45,9% և արտահանման 42.1% աճի տեմպերից:
Դրամի միջին հաշվարկային փոխարժեքը 2022թ. նոյեմբերին կազմել է 395,38 դր/$1, իսկ 2022թ. հունվար-նոյեմբերին ՝ 439,40 դր/$1, 2021թ. նոյեմբերի 477,66 դր/$1 - ի և 2021թ. հունվար - նոյեմբերի 505,46 դր/$1-ի դիմաց:
