Հինգշաբթի, 7 Սեպտեմբերի 2023 15:25
Կարինա Մելիքյան

Հայաստանի պետական պարտքը շարունակում է աճել, սակայն, այժմ՝ արդեն նաև արտաքին պարտքի հաշվին

Հայաստանի պետական պարտքը շարունակում է աճել, սակայն, այժմ՝ արդեն նաև արտաքին պարտքի հաշվին

Արմինֆո. Հայաստանի պետական պարտքի աճն արագացել է՝ տարեկան 11,2 տոկոսից մինչեւ 13,8 տոկոս՝ օգոստոսին հասնելով 11,4 մլրդ դոլարի (4,4 տրլն դրամ)։ Դա պայմանավորված էր արտաքին պարտքի տարեկան միտման շրջադարձով՝ 4,1% անկումից դեպի 4,1% աճ և ներքին պարտքի վերընթաց տեմպերի դանդաղմամբ՝ 55,7%-ից մինչև 31,2%, որոնց բացարձակ մեծությունը օգոստոսին հասել էր, համապատասխանաբար, 6,7 մլրդ դոլարի և 4,7 մլրդ դոլարի (2,6 տրլն դրամ և 1,8 տրլն դրամ) ։ Այս մասին են վկայում ՀՀ ֆինանսների նախարարության՝ Վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած նախնական տվյալները։

 

Ընդ որում, 2023թ. 7 ամիսների ընթացքում պետական պարտքն աճել է 6,7%-ով (2022թ.նույն ժամանակահատվածի 8,1% աճի դիմաց), ինչն ուղեկցվել է արտաքին պարտքի միտման 3,7% անկումից դեպի 3,4% աճ շրջադարձով, և ներքին պարտքի աճի կտրուկ դանդաղմամբ՝ 38,6%-ից մինչեւ 11,8%։

 

Արտաքին պարտքի կառուցվածքում 2023թ. օգոստոսին կառավարության մասնաբաժինը նախորդ տարվա 91,5%-ից աճել է մինչև 91,8%, իսկ Կենտրոնական բանկի մասնաբաժինը նախորդ տարվա 8,5% - ից նվազել է մինչև 8,2% ՝ բացարձակ արտահայտությամբ կազմելով, համապատասխանաբար, 6,1 մլրդ դոլար և 547,2 մլն դոլար ։ Ընդ որում, ի տարբերություն նախորդ տարվա, երբ նկատվում էր կառավարության և Կենտրոնական բանկի արտաքին պարտքի բազմակողմանի դինամիկա ՝ Կենտրոնական բանկի վերընթաց տեմպերով, այժմ վերընթաց միտում է դիտվում է երկու դեպքում: Մասնավորապես, կառավարության արտաքին պարտքի տարեկան դինամիկան ծավալվել է  5,8 տոկոս անկումից դեպի 4,5 տոկոս աճ, իսկ ԿԲ-ի աճը կտրուկ դանդաղել է՝ 17,6 տոկոսից մինչեւ լճացման 0,04 տոկոսի ։ Միայն 2023թ. 7 ամիսների ընթացքում կառավարության արտաքին պարտքն աճել է 3,8% - ով, իսկ ԿԲ-ինը կրճատվել է 0,7% - ով, մինչդեռ, 2022թ.նույն ժամանակահատվածում արձանագրվել է հակառակ պատկերը. կառավարության արտաքին պարտքի 5,4% անկումն ուղեկցվել է ԿԲ արտաքին պարտքի երկնիշ ՝ 19,5% աճով ։

 

Իսկ ներքին պետական պարտքի կառուցվածքում գերակշռում են պետական պարտատոմսերը՝ 2023թ. օգոստոսի համեմատ մասնաբաժնի նվազմամբ մինչև 87,4%՝ նախորդ տարվա 91,3% - ից ($4.1 մլրդ կամ 1.6 տրլն դրամ), բացարձակ մեծության տարեկան աճի դանդաղմամբ՝ 49% - ից մինչև 25,7% ։ Հայկական եվրապարտատոմսերի մասնաբաժինը ներքին պարտքում տարեկան կտրվածքով աճել Է 8,4% - ից մինչև 12,2% ՝ 571.3 մլն դոլար կամ 220.6 մլրդ դրամ ՝ բացարձակ մեծության աճի տարեկան արգելակմամբ՝ 2.8 անգամից մինչեւ 91%։ Մնացած 0,4% - ը (նախորդ տարվա 0,3% - ի դիմաց) բաժին է ընկել ներքին երաշխիքներին՝ 17,4 մլն դոլար կամ 6,7 մլրդ դրամ՝ բացարձակ մեծության տարեկան 33,3% աճով։ Ներքին երաշխիքների տարեկան համեմատական դինամիկա չի ներկայացվում, քանի որ դրանք զրոյացվել են 2019թ.օգոստոսից և չեն երևացել մինչև 2021թ. հոկտեմբերը ։ Միայն 2023թ. 7 ամիսների ընթացքում ներքին պետական պարտքի կառուցվածքում պետական պարտատոմսերի ծավալն աճել է 11,1% - ով, հայկական եվրապարտատոմսերինը՝ 19,3% - ով, իսկ ներքին երաշխիքները նվազել են 25,4% - ով, մինչդեռ 2022թ.նույն ժամանակահատվածում բոլոր երեք դիրքերի գծով գրանցվել է ավելի զգալի երկնիշ աճ, համապատասխանաբար, 35,6%, 86,2% և 16,8%: