Երկուշաբթի, 1 Հուլիսի 2024 15:03
Մարիաննա Մկրտչյան

Կարծիք. Չաբահար նավահանգստի շահագործման նախագիծը միջնաժամկետ հեռանկարում թույլ կտա մեծացնել Հայաստանի տարանցիկ հնարավորությունները

Կարծիք. Չաբահար նավահանգստի շահագործման նախագիծը միջնաժամկետ հեռանկարում թույլ կտա մեծացնել Հայաստանի տարանցիկ հնարավորությունները

Արմինֆո.Չաբահար նավահանգստի շահագործման նախագծի իրականացումը, որը կոչված է դառնալու "Հյուսիս-Հարավ" ՄՏՄ-ի շրջանակներում տարանցիկ կապող հանգույց, բավականին հեռանկարային նախագիծ է, որն իրականացվում է հնդկական փողերով: Այդ մասին Ալմաթիում ԵԱԶԲ-ի տարեկան ժողովի և գործարար համաժողովի շրջանակներում ԱրմԻնֆո-ի հետ զրույցում ասել է Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԶԲ) Ինտեգրացիոն հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ալեքսանդր Զաբոևը: Նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Իրանում այժմ բավական ակտիվորեն կառուցվում է դեպի այդ նավահանգիստ երկաթուղին, ավտոմոբիլային ճանապարհ արդեն կա:

 

"Ուստի, հեռանկարում, երկաթուղու շինարարության ավարտից հետո, այդ նավահանգստից բեռնահոսքերի ավելացման հնարավորություն կառաջանա, իսկ ավտոմոբիլային երթուղին կարելի է օգտագործել արդեն հիմա ։ Կարծում եմ, որ այդ նավահանգիստը Սևծովյան տարածաշրջանով տարանցման համար, այդ թվում նաև Հայաստանի տարածքով, օգտագործելու ներուժ ևս գոյություն ունի ։ Կարծում եմ ՝ սա միջնաժամկետ հեռանկարի նախագիծ է։ Այն արդյունք չի տա այստեղ և հիմա, բայց միջնաժամկետ հեռանկարում, դրանով զբաղվելու դեպքու, դա պոտենցիալ հետաքրքիր նախագիծ է, որը կնպաստի երկրի տարանցիկ ներուժի բարձրացմանը և Հայաստանի տրանսպորտային - լոգիստիկ հնարավորությունների իրացմանը",-հաամոզմունք է հայտնել Զաբոևը:

 

Հայաստանի կառավարության "Խաղաղության խաչմերուկ" նախագծի վերաբերյալ իր վերաբերմունքն արտահայտելու խնդրանքին ի պատասխան, որը շատ փորձագետների տեսանկյունից կարող է երկիրը վերածել ինչ-որ "միջանցիկ բակի",  փորձագետը նշել է, որ բեռների համար միջանցիկ բակ դառնալը վատ հեռանկար չէ, քանի որ դա տարանցում է: "Իսկ տարանցումը տրանսպորտային ծառայությունների արտահանում է, որը թույլ է տալիս ստեղծել աշխատատեղեր, զարգացնել լոգիստիկան։ Եթե կոնտեյներներ գնան, ապա ինչու չգնան Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհներով և երկաթուղիներով։ Դրական պահեր կան նաև ուղևորափոխադրումների տեսանկյունից, քանի որ Հայաստանի ներուժը միջազգային զբոսաշրջիկների ներգրավման տեսանկյունից հսկայական է, իսկ զբոսաշրջային ենթակառուցվածքը նույնպես փող է, որը ստանում են երկրի բյուջեն և քաղաքացիները: Ուստի, այս առումով, ես "միջանցիկ բակ" արտահայտությունը կդիտարկեի բացառապես դրական իմաստով, քանի որ այն և աշխատանք, և գումար կտա քաղաքացիներին և, ընդհանուր առմամբ, ամբողջ երկրին", - եզրափակել է Զաբոևը։

 

Հիշեցնենք, որ Իրանը մտադիր է երկրի հարավում Օմանի ծոցում (Չաբահար նավահանգիստ) և Պարսից ծոցում (Բենդեր Աբբաս, Իմամ Խոմեյնի և Խորրամշահր նավահանգիստներ) տեղակայված նավահանգիստներին միացնել իրանական երկաթուղիների ցանցի միջոցով Սև և Կասպից ծովերում տեղակայված նավահանգիստներին: Ծոցի միացումը Սև ծովին կմիացնի չորս հիմնական ծովային ավազաններ, մասնավորապես ՝ Օմանի ծոցը, Կասպից ծովը (Իրան - Ադրբեջան), Սև ծովը (Վրաստան, Բուլղարիա) և Միջերկրական ծովը (Հունաստան): Հարավային Կովկասում Հայաստանը միակ երկիրն է, որը ԵԱՏՄ անդամ է և, հետևաբար, ծառայում է որպես ուղիղ կամուրջ Իրանի և դաշինքի միջև, ինչը հստակ ընդգծում Է Պարսից ծոց - Սև ծով միջազգային տրանսպորտային և տարանցիկ միջանցքի կարևորությունն Իրանի համար: Դեռևս 2021 թվականի մարտին Իրանում Հնդկաստանի դեսպանը հայտարարել էր, որ երկիրը պատրաստվում է Հայաստանը ներառել իրանական Չաբահար նավահանգստով ստեղծվող "Հյուսիս - Հարավ"տրանսպորտային միջանցքում ։ Նույն թվականի օգոստոսին ՀՀ-ում Հնդկաստանի դեսպանությունում ԱԳ նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Գրիգորյանը հայտարարել էր, որ Երևանն ուշադրությամբ հետևում է "Հյուսիս-Հարավ" միջազգային տրանսպորտային միջանցքի նախագծում Հնդկաստանի ակտիվ ներգրավվածությանը և Չաբահար նավահանգստի զարգացման հարցում Հնդկաստանի շահագրգռվածությանը և պատրաստ է մասնակցել այդ ծրագրի իրականացման աշխատանքներին: 2023 թվականի մայիսին ՀՀ վարչապետի որոշմամբ ստեղծվել է միջգերատեսչական աշխատանքային խումբ, որը պետք է քննարկի միջազգային մուլտիմոդալ արագընթաց երթուղու գործարկման և Իրանի Չաբահար նավահանգստում օպերատորական գործունեության իրականացման հարցերը ։ Նույն թվականի հունիսին Էկոնոմիկայի այն ժամանակվա նախարար Վահան Քերոբյանը հայտնել էր, որ Հայաստանը կարող է օպերատոր դառնալ Իրանի Չաբահար նավահանգստում ։