Երեթշաբթի, 10 Սեպտեմբերի 2024 18:48
Կարինա Մելիքյան

ՀՀ ԿԲ. Գործազրկության աճը և թույլ գնաճային միջավայրի պահպանումը տնտեսությունում ձևավորում են  թույլ միագումար պահանջարկ

ՀՀ ԿԲ. Գործազրկության աճը և թույլ գնաճային միջավայրի պահպանումը տնտեսությունում ձևավորում են  թույլ միագումար պահանջարկ

Արմինֆո. ՀՀ Կենտրոնական բանկի խորհուրդը գտնում է, որ վերաֆինանսավորման ավելի ցածր տոկոսադրույքն անհրաժեշտ է միջնաժամկետ հեռանկարում գնաճի 4% նպատակային շեմին հասնելու և գների կայունությունն ապահովելու համար: Այս համատեքստում ԿԲ-ն սեպտեմբերի 10 - ին հերթական անգամ նվազեցրել է առանցքային տոկոսադրույքը 0,25 տոկոսային կետով ՝ 7,75% - ից մինչև 7,5%: Այդ որոշման հիմնավորումն այսօր ասուլիսում ներկայացրել է ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը:

 

Գալստյանը նշել է. "Մենք կարողացանք ժամանակից շուտ հաղթահարել բարձր գնաճը, ինչը հնարավորություն տվեց ավելի շուտ սկսել դրամավարկային պայմանների մեղմացումը ։ Մեր հարցումները ցույց են տվել, որ նվազել են բարձր գնաճի սպասումները, և բարձրացել են ցածր գնաճի սպասումները, բայց, միաժամանակ, բարձր է պահպանվում անորոշության բաղադրիչը: Ինչ վերաբերում է ՀՆԱ-ի աճին, ապա ԿԲ-ի գնահատմամբ ՝ պոտենցիալի հետ խզումը նեղանում է, քանի դեռ գտնվում է դրական մակարդակում" ։ Նա ուշադրություն է հրավիրել, որ 2024 թվականի 3-րդ եռամսյակում տարեկան գնաճը շարունակել է մնալ նպատակային շեմից ցածր ՝ օգոստոսին կազմելով 1,3 տոկոս ։ Հիմնական տարեկան գնաճը նույնպես մնացել է ցածր մակարդակի վրա ՝ հուլիսին կազմելով 0,3 տոկոս։

 

Միևնույն ժամանակ, նա նշել է, որ 2024թ.երրորդ եռամսյակում պահպանվում են տնտեսական աճի դանդաղման ռիսկերը աշխարհում և Հայաստանի հիմնական գործընկեր երկրներում ։ «Համաշխարհային գնաճը շարունակում է դանդաղել, սակայն գործընկեր երկրներում կոշտ գներով բնութագրվող ապրանքների և ծառայությունների գները դեռևս մնում են հարաբերականորեն բարձր: Տարեսկզբից Մերձավոր Արևելքում ստեղծված աշխարհաքաղաքական խնդիրները, ինչպես նաև միջազգային առևտրային հարաբերություններում աճող լարվածությունը որոշակի ռիսկեր են առաջացրել առաջարկի արժեշղթաների հնարավոր խաթարման և միջազգային ապրանքահումքային շուկայում գների տատանողականության ավելացման տեսանկյունից: Միաժամանակ գործընկեր երկրներում աշխատաշուկայի պայմանների որոշակի թուլացումը վկայում է պահանջարկի միջավայրի կայունացման միտումների մասին: Այս համատեքստում հավանական է, որ գործընկեր երկրների կենտրոնական բանկերն առաջիկայում կդիտարկեն դրամավարկային պայմանների աստիճանական թուլացում՝ դեռևս պահպանելով զսպող դիրքը», - պարզաբանել է Գաաալստյանը, հավելելով, որ արդյունքում՝ արտաքին հատվածից թույլ գնանկումային ազդեցությունները ՀՀ տնտեսության վրա կպահպանվեն:

 

2024 թ-ի երրորդ եռամսյակում Հայաստանում պահպանվել է բարձր տնտեսական ակտիվություն, որին մեծապես նպաստել է շինարարության և առևտրի ճյուղերի զգալի աճը: Վերջինս շարունակում է կրել որոշ կարճաժամկետ գործոնների ազդեցությունը՝ պարունակելով էական անորոշություններ տնտեսական աճի կայունության, երկարաժամկետ հեռանկարի, ինչպես նաև ներքին պահանջարկի և սպառման հետագա միտումների վերաբերյալ: Ծառայությունների նկատմամբ արտաքին պահանջարկը 2023 թ-ի համեմատությամբ դանդաղում է, իսկ հարկաբյուջետային քաղաքականության կողմից պահանջարկի լրացուցիչ խթանման ռիսկերը շարունակում են մնալ առարկայական։ Միաժամանակ, աշխատաշուկայի պայմանները որոշակիորեն մեղմվում են՝ արտահայտվելով աշխատավարձերի և կոշտ գներով բնութագրվող ծառայությունների գնաճի որոշակի կայունացմամբ:

 

 

Բարձր անորոշության պայմաններում, հաշվի առնելով գների կայունության նպատակին հասնելու իր հանձնառությունը,ԿԲ  խորհուրդն իր քննարկումների ընթացքում դիտարկում է բազմաթիվ սցենարներ: Մի կողմից, Խորհուրդը քննարկել է սցենարներ, որոնց հիմքում ընկած զարգացումները, այդ թվում՝ երկրի ռիսկի հավելավճարի և չեզոք տոկոսադրույքի հետ կապված անորոշությունները պահանջում են քաղաքականության՝ շուկայական սպասումների համեմատությամբ ավելի կոշտ արձագանք՝ գների կայունության նպատակի ապահովման նպատակով։ Մյուս կողմից, Խորհուրդը քննարկել է սցենարներ, որտեղ հնարավոր տնտեսական զարգացումները, այդ թվում՝ աշխատաշուկայի պայմանների հնարավոր թուլացմամբ ուղեկցվող թույլ պահանջարկի միջավայրի ձևավորման ռիսկերը կարող են հանգեցնել գնաճի՝ ցածր մակարդակում երկար պահպանմանը: Վերջինս ենթադրում է քաղաքականության տոկոսադրույքի՝ շուկայի սպասումների համեմատությամբ ավելի արագ և մեծ չափով նվազման ուղի՝ միջնաժամկետ հորիզոնում գնաճը նպատակային ցուցանիշի շուրջ կայունացնելու համար:

 

Արդյունքում՝ հավասարակշռելով վերը նշված երկու ուղղությամբ ռիսկերը՝ ՀՀ ԿԲ խորհուրդը որոշել է շարունակել տոկոսադրույքների՝ դանդաղ տեմպերով աստիճանական նվազեցումը։ Խորհուրդը կշարունակի մշտադիտարկել տնտեսության զարգացման սցենարները և պատրաստ է ձեռնարկելու համարժեք գործողություններ՝ միջնաժամկետ հորիզոնում գնաճի 4% մակարդակի և գների կայունության նպատակի ապահովման համար:

 

Տնտեսական իրավիճակի ամփոփագիր 

 

Համաշխարհային տնտեսություն

 

2024 թ. 3-րդ եռամսյակում, չնայած գործընկեր երկրներում արձանագրված ոչ միանման տնտեսական զարգացումներին, համաշխարհային տնտեսությունում, ընդհանուր առմամբ, պահպանվել են ակտիվության դանդաղման ռիսկերը: ԱՄՆ-ում տնտեսության հիմնարարների շուրջ անորոշությունը պահպանվում է: Այսպես՝ մի կողմից, չնայած վերջին եռամսյակների ընթացքում ԱՄՆ-ում քաղաքականության տոկոսադրույքի բարձր մակարդակներում պահպանմանը, հիմնականում ներքին պահանջարկի գործոններով պայմանավորված տնտեսական աճը մնում է բարձր:

 

Զուգահեռաբար, թեև գնաճը դանդաղում է, հիմնարար գնաճը բնութագրող ցուցանիշները, այդ թվում՝ կոշտ գներով բնութագրվող ապրանքների գնաճը և աշխատավարձերի աճը դեռևս պահպանվում են թիրախային մակարդակներից բարձր: Վերջինս որոշակի մարտահրավեր է դրամավարկային մարմինների համար՝ գնաճը վերջնականապես թիրախին մոտեցնելու և գների կայունության ապահովման հանձնառության տեսանկյունից: Մյուս կողմից՝ ԱՄՆ-ում պահպանվող ֆինանսական խիստ պայմանները և ավելցուկային խնայողությունների նվազումը սպառման կտրուկ դանդաղման ռիսկեր են պարունակում: Ավելին, առավելագույն զբաղվածության ապահովման հանձնառության համատեքստում, աշխատաշուկայի պայմանների թուլացումը կարող է ենթադրել ԱՄՆ-ի ԴՊՀ ավելի մեծ պատրաստակամություն քաղաքականության դիրքի թուլացման տեսանկյունից: Այս պարագայում, հաշվի առնելով տնտեսության ֆինանսական հատվածի խոցելիության և մյուս կողմից՝ դեռևս բարձր սպառման և պահանջարկի պայմանների պահպանման ռիսկերը՝ առաջիկայում  հիմնական անորոշությունը վերաբերում է քաղաքականության դիրքի թուլացման չափերին և ոչ թե ուղղությանը: Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ում պահպանվում են միջնաժամկետ չեզոք տոկոսադրույքի հետ կապված անորոշությունները, ինչն իր ազդեցությունը կարող է ունենալ ինչպես ԱՄՆ-ի ԴՊՀ քաղաքականության ապագա ուղեգծի, այնպես էլ երկարաժամկետ տոկոսադրույքների ու զարգացող երկրներում կապիտալի հոսքերի վրա: 

 

Եվրոպական կենտրոնական բանկը  2024 թ. հունիսին որոշեց նվազեցնել քաղաքականության տոկոսադրույքը 25 բազիսային կետով, իսկ հուլիսին՝ թողնել անփոփոխ: Այնուամենայնիվ, Եվրոգոտում գնաճային միջավայրի լիարժեք թուլացման հստակ նշանները բացակայում են։ Եվրոգոտում ծառայությունների ոլորտի աճը նպաստել է տնտեսական ակտիվության վերականգնմանը, սակայն տնտեսական աճի դանդաղման ռիսկերը դեռևս պահպանվում են՝ հաշվի առնելով Եվրոգոտու առանցքային երկրներում արդյունաբերության, հատկապես մշակող արդյունաբերության ոլորտներում հիմնարարների հետ կապված կառուցվածքային խնդիրները: Եվրոգոտում տնտեսական աճի դանդաղման հետ կապված ռիսկերը, ինչպես նաև Չինաստանում անշարժ գույքի շուկայի և ֆինանսական համակարգի կայունության վերաբերյալ մտահոգությունները շարունակում են մնալ համաշխարհային տնտեսության ավելի թույլ հեռանկարների վերաբերյալ հիմնական անորոշության աղբյուրները: 

 

ՌԴ տնտեսությունում տնտեսական աճը և ներքին պահանջարկը շարունակում են պահպանվել բարձր մակարդակներում՝ նպաստելով գնաճային բարձր միջավայրի ձևավորմանը: Այս համատեքստում 2024 թ. հուլիսին Ռուսաստանի ԿԲ-ն բարձրացրեց քաղաքականության տոկոսադրույքը 200 բազիսային կետով։ Միևնույն ժամանակ, ավելի խիստ և թիրախավորված արևմտյան պատժամիջոցները շարունակում են որոշակի ռիսկեր պարունակել ՌԴ տնտեսության միջնաժամկետ հեռանկարի տեսանկյունից:

 

Համաշխարհային ապրանքահումքային շուկաներում թույլ համաշխարհային պահանջարկի պայմաններում ցածր գնաճային միջավայրը պահպանվում է՝ չնայած առկա են ընդլայնման ուղղությամբ ռիսկեր: Մերձավոր Արևելքում աշխարհաքաղաքական լարվածության պահպանումը շարունակում է նավթի համաշխարհային գների հնարավոր աճի և տատանողականության ավելացման, ինչպես նաև համաշխարհային արժեշղթաների հնարավոր խաթարման ռիսկեր պարունակել: Միաժամանակ, պարենային ապրանքների համաշխարհային գները պահպանվում են նախորդ տարիների համեմատությամբ ցածր մակարդակներում:

 

Ներքին պահանջարկի պայմաններ

 

2024 թ. 2-րդ եռամսյակում Հայաստանում տնտեսական աճը պահպանվել է երկարաժամկետ կայուն աճի գնահատականից (5%-ի շրջանում) բարձր մակարդակում՝ կազմելով տ/տ 6.4%: Աճին շարունակել են մեծ նպաստում ունենալ շինարարության, առևտրի և ֆինանսական ծառայությունների ճյուղերը:

 

Միաժամանակ, նախորդ եռամսյակների տնտեսական աճը էականորեն վերանայվել է դանդաղման ուղղությամբ՝ հիմնականում պայմանավորված մշակող արդյունաբերության ճյուղում ավելացված արժեքի վերագնահատմամբ: Դեռևս ներուժային մակարդակից բարձր, ինչպես նաև որոշակիորեն կենտրոնացված տնտեսական աճը անորոշություններ է պարունակում տնտեսությունում համախառն առաջարկի և պահանջարկի հարաբերական դիրքի վերաբերյալ: 

 

2022 թ-ից դիտարկվող բարձր արտաքին պահանջարկը 2024 թ-ին աստիճանաբար թուլանում է, ինչն արտահայտվում է մեկ զբոսաշրջիկի հաշվով իրական ծախսերի նվազմամբ և զբոսաշրջային հոսքերի կայունացմամբ: Համաշխարհային պահանջարկի թուլացման ֆոնին ՏՏ ծառայությունների արտահանումը և թողարկումը  շարունակել են նվազել՝ բարձր արտադրողական օտարերկրյա աշխատուժի որոշակի արտահոսքի պայմաններում։ Մյուս կողմից՝ «ավանդական» ապրանքատեսակների արտահանումը, այդ թվում՝ կոնյակ, ծխախոտ, հանքային ջուր և այլն, պահպանվում է կայուն մակարդակում։ Միաժամանակ, ներքին պահանջարկի պայմանների վերաբերյալ անորոշությունը պահպանվում է: Մի կողմից՝ մանրածախ առևտրի, սպառողական վարկերի, ներքին զբոսաշրջության և ծառայությունների բարձր աճերը վկայում են ուժեղ ներքին պահանջարկի մասին: Այս համատեքստում սպառողական վարկերի տոկոսադրույքները պահպանվում են համեմատաբար բարձր մակարդակում՝ արտահայտելով վերջինիս նկատմամբ բարձր պահանջարկը: Մյուս կողմից՝ դեռևս որոշակիորեն կենտրոնացված տնտեսական աճը, դրամական փոխանցումների շարունակական նվազումը, աշխատաշուկայի պայմանների որոշակի թուլացումը և ընդհանուր թույլ գնաճային միջավայրը կարող են վկայել համեմատաբար թույլ պահանջարկի միջավայրի մասին: Անորոշություններ կան նաև ներքին պահանջարկի հեռանկարի տեսանկյունից. մի կողմից՝ կապված նախորդ տարիներին մասնավոր հատվածում եկամուտների համեմատությամբ պարտքի բեռի նվազման, կուտակված խնայողությունների օգտագործման ուղղությունների, մյուս կողմից՝ մասնավոր աշխատավարձերի աճի դանդաղման, աշխարհաքաղաքական և տարածաշրջանային գործոններով պայմանավորված անորոշության մեծացման հետ: Այս իրավիճակում խնայողությունների օգտագործման ուղղությունից և վարկավորման զարգացումներից կախված՝ համախառն առաջարկի և պահանջարկի վրա ազդեցությունը կարող է տարբեր լինել: Հարկաբյուջետային քաղաքականության կողմից պահանջարկի լրացուցիչ խթանման հնարավոր ռիսկերը ևս մնում են առարկայական: Դա հիմնականում պայմանավորված է հարկային եկամուտների ծրագրի թերակատարման և, դրան զուգահեռ, սոցիալական աջակցության ծրագրերի իրականացման համար անհրաժեշտ ընթացիկ ծախսերի հնարավոր ավելացման ռիսկերով:

 

Աշխատանքի շուկա և գնաճ

 

Վերջին ամիսների ընթացքում աշխատանքի շուկայի պայմանները շարունակել են թուլանալ: Ըստ տնային տնտեսությունների աշխատուժի վերաբերյալ 2024 թ. 1-ին եռամսյակում անցկացված հետազոտության արդյունքների` գործազրկության մակարդակն աճել է՝ կազմելով 15.5%: Հաշվի առնելով գործազրկության մակարդակի շուրջ առկա անորոշությունները՝ կարևոր է մշտադիտարկել վերջինից բխող հնարավոր սցենարային հետևանքները։ Մի կողմից՝ վերջինս կարող է մեկնաբանվել որպես տնտեսությունում պահանջարկի պայմանների թուլացման և ճշգրտման գործոն՝ հաշվի առնելով, որ գործազրկության մակարդակի մեծացումը տեղի է  ունեցել ոչ թե աշխատուժի առաջարկի էական ավելացման, այլ զբաղվածների նվազման հաշվին: Մյուս կողմից՝ պաշտոնապես գրանցված աշխատողների թիվը (ըստ ՊԵԿ տվյալների բազայի) շարունակել է աճել: Սա կարող է վկայել տնտեսությունում աշխատանքի շուկայի ավելի խիստ պայմանների առկայության մասին՝ տնային տնտեսությունների աշխատուժի հետազոտության արդյունքների համեմատությամբ: Այս համատեքստում, որպես այլընտրանքային մեկնաբանություն, գրանցված աշխատողների թվի աճը կարող է ենթադրել աշխատանքի շուկայի ստվերային հատվածի աստիճանական նվազում և ֆորմալ զբաղվածության աճ: 

 

Վերջին ամիսներին մասնավոր աշխատավարձերի աճի շարունակական դանդաղումը ևս տնտեսությունում աշխատանքի շուկայի պայմանների թուլացման կարևոր ազդակ է: Այսպես, 2024 թ. հուլիսին մասնավոր աշխատավարձերի աճը շարունակել է դանդաղել՝ կազմելով տ/տ 4.1%, ինչը վկայում է աշխատաշուկայից եկող ճնշումների էական թուլացման կամ չեզոքացման մասին: Միջնաժամկետում ու երկարաժամկետում աշխատաշուկայի պայմանների և շուկայից բխող գնաճային ճնշումների հետագա թուլացման աղբյուր կարող է լինել նաև աշխատուժի առաջարկի հնարավոր լրացուցիչ ավելացումը: Այստեղ հիմնական անորոշությունը կապված է ՀՀ աշխատաշուկային ԼՂ-ից բռնի տեղահանված բնակչության ինտեգրման արագության, ինչպես նաև դեպի ՌԴ ՀՀ աշխատանքային միգրանտների հոսքի նվազման և ներքին տնտեսությունում աշխատանքի շուկային մասնակցության հնարավորության հետ: Մյուս կողմից՝ վերջին ամիսներին նկատվում է ՀՀ աշխատաշուկայում ոչ ռեզիդենտ զբաղվածների թվի որոշակի նվազում: Նմանատիպ միտումների պահպանումը կամ արագացումը կարող է բացասական հետևանքներ ունենալ ինչպես տնտեսությունում աշխատուժի առաջարկի, այնպես էլ ներուժային ՀՆԱ-ի վրա:

 

2024 թ. երկրորդ եռամսյակում տնտեսությունում թույլ գնաճային միջավայրը պահպանվել է՝ պայմանավորված համաշխարհային տնտեսությունից փոխանցվող թույլ գնանկումային ազդեցու-թյուններով, ինչպես նաև համախառն պահանջարկի կայունացմամբ: Այս իրավիճակում 2023 թվականի ապրիլից 12-ամսյա գնաճը պահպանվել է թիրախից ցածր մակարդակում՝ 2024 թվականի օգոստոսին կազմելով 1.3%: Հարաբերականորեն կոշտ գներով բնութագրվող ոչ արտահանելի ապրանքների գնաճը, որը հիմնականում բնութագրում է ներքին պահանջարկով պայմանավորված գների վարքագիծը, պահպանվել է համեմատաբար կայուն մակարդակում՝ հուլիսին կազմելով տ/տ 2.4%: Զուգահեռաբար, արտաքին պահանջարկի հետ կապված ծառայությունների գնաճը շարունակել է նվազել՝ արտահայտելով պահանջարկի աճի դանդաղման միտումները: Այնուամենայնիվ, տնային տնտեսությունների գնաճային սպասումների հետ կապված բարձր անորոշությունները դեռևս պահպանվում են:

 

Դրամավարկային քաղաքականություն

 

ՀՀ ԿԲ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի վերաբերյալ շուկայի մասնակիցների սպասումները, նախորդ հարցումների համեմատությամբ, որոշակիորեն ճշգրտվել են ներքևի ուղղությամբ և արտահայտում են առաջիկա 8 որոշումների ընթացքում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի աստիճանական նվազման ուղեգիծը:

 

Եկամտաբերության կորի կարճ հատվածը քաղաքականության տոկոսադրույքի նախորդ որոշումներից հետո որոշակիորեն տեղաշարժվել է ներքև, իսկ երկարաժամկետ հատվածը մնացել է կայուն։ Միաժամանակ, ըստ ԿԲ գնահատման, եկամտաբերության կորի ընթացիկ ցուցանիշներում, բացի տոկոսադրույքի վերաբերյալ շուկայի սպասումներից, գնանշված են ռիսկի տարբեր գործոններ: 

Ի տարբերություն այլ զարգացող երկրներում արձանագրվող երկրի ռիսկի հավելավճարի էական նվազումներին՝ Հայաստանում երկրի ռիսկի հավելավճարը տարվա սկզբից պահպանվում է համեմատաբար կայուն, ցածր մակարդակում՝ վերջին շաբաթների ընթացքում դրսևորելով աճի միտումներ։ Վերջինս արտացոլում է ՀՀ-ին և տարածաշրջանին բնորոշ առանձնահատկությունները, այդ թվում՝ սահմանային լարվածության, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական զարգացումների և այլ գործոնների վերաբերյալ անորոշությունները։ Այս համատեքստում երկրի ռիսկի հավելավճարի՝ վերևի ուղղությամբ հնարավոր վերագնահատումը ռիսկեր է պարունակում չեզոք տոկոսադրույքի դեպի վերև վերանայման տեսանկյունից, ինչը, այլ հավասար պայմաններում, առավել խթանող ԴՎՔ դիրքի պայմաններում պարունակում է առավելապես գնաճային ռիսկեր:

 

Միևնույն ժամանակ, ՀՀ մակրոտնտեսական կայունությունը և բարձր տնտեսական աճը որոշակի դրական նախադրյալներ են երկրի ռիսկայնության հնարավոր վերագնահատման և չեզոք տոկոսադրույքի նվազման տեսանկյունից: 

 

ՀՀ ԿԲ-ն, առկա անորոշություններից բխող հնարավոր ռիսկերը կառավարելու նպատակով, կառուցում և դիտարկում է տնտեսական իրավիճակի զարգացման տարբեր սցենարներ: Սույն զեկույցում ներկայացված տիպային Ա սցենարի (որը պահանջում է քաղաքականության տոկոսադրույքի՝ շուկայի սպասումների համեմատությամբ ավելի բարձր ուղեգիծ) հիմքում այն դատողություններն են, որ ՀՀ երկրի ռիսկի հավելավճարը որոշակիորեն զսպված է իր հիմնարար արժեքից, և հնարավոր են դեպի երկարաժամկետ կայուն մակարդակ արագ ճշգրտման ռիսկեր՝ պայմանավորված տարածաշրջանային լարվածության և աշխարհաքաղաքական զարգացումների հետ կապված անորոշությունների պահպանմամբ: Ռիսկի հավելավճարի արագորեն ճշգրտման պարագայում դեռևս խոցելի մակրոտնտեսական միջավայրում հնարավոր են ֆինանսական շուկաներում տատանողականության ավելացման և գնաճային սպասումների ապախարսխման դրսևորումներ: Այս պարագայում ՀՀ ԿԲ դրամավարկային քաղաքականության ուղին կարող է ունենալ շուկայի սպասումների համեմատությամբ ավելի խիստ դիրք՝ հաշվի առնելով ՀՀ ռիսկի հավելավճարի և չեզոք տոկոսադրույքի դեպի վերև ճշգրտումները:

 

Սույն զեկույցում ներկայացված տիպային Բ սցենարի (որը պահանջում է քաղաքականության տոկոսադրույքի՝ շուկայի սպասումների համեմատությամբ ավելի ցածր ուղեգիծ) հիմքում ընկած են ներքին տնտեսությունում բացասական պահանջարկի միջավայրի զարգացման հետ կապված հնարավոր ռիսկերը:

 

Մասնավորապես՝ վերջին ամիսների ընթացքում արձանագրվող գործազրկության մակարդակի աճը, մասնավոր աշխատավարձերի աճի դանդաղումը և թույլ գնաճային միջավայրի պահպանումը համախառն պահանջարկի թույլ պայմանների ձևավորման ու շարունակման ռիսկեր են պարունակում: Վերոնշյալ զարգացումները միջնաժամկետում կարող են պարունակել գնանկումային էական ազդեցությունների ձևավորման ու պահպանման հավելյալ ռիսկեր: Նման իրավիճակում ԿԲ-ն կնախընտրի շուկայի սպասումների համեմատությամբ քաղաքականության տոկոսադրույքի առավել կտրուկ նվազման ուղի՝ միջնաժամկետում պահանջարկը խթանելու և գնաճը թիրախին մոտեցնելու նպատակով:

 

Ընթացիկ ժամանակահատվածին բնորոշ հիմնարար ռիսկերի և անորոշությունների պայմաններում, հնարավոր ռիսկերի խելամիտ կառավարման նպատակով, ՀՀ ԿԲ-ն կառուցում և դիտարկում է բազմաթիվ սցենարներ: Քաղաքականությանը վերաբերող քննարկումների, ինչպես նաև սցենարների նկարագրված ռիսկերի հաղորդակցման նպատակով առավել մանրամասն դիտարկվել են տիպային երկու սցենարներ:

 

Տիպային այս սցենարները չեն ներկայացնում ամենահավանական ապագան, չեն կարևորում և որոշակի հավանականություն վերագրում հիմնական արդյունքներին, ինչպես նաև ամբողջությամբ չեն ամփոփում տնտեսությանը բնորոշ բոլոր ռիսկերն ու անորոշությունները:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     


Նորություններ
Հայաստանն ու Վիետնամը գործարար կապեր են հաստատումՀայաստանն ու Վիետնամը գործարար կապեր են հաստատում
Հայաստանն ու Վիետնամը քննարկում են առևտրատնտեսական հարաբերությունների խորացման հնարավորություններըՀայաստանն ու Վիետնամը քննարկում են առևտրատնտեսական հարաբերությունների խորացման հնարավորությունները
ԱԷԿ-ի կառուցման հարցում Ադրբեջանի ակտիվացումը որոշակի մարտահրավերներ է ձևավորում նաև Հայաստանի համարԱԷԿ-ի կառուցման հարցում Ադրբեջանի ակտիվացումը որոշակի մարտահրավերներ է ձևավորում նաև Հայաստանի համար
Հայաստանը եվրասիական տարածաշրջանում դոնորների աջակցության առաջատար եռյակում է ՝ ըստ ԿԶԵՀ-իՀայաստանը եվրասիական տարածաշրջանում դոնորների աջակցության առաջատար եռյակում է ՝ ըստ ԿԶԵՀ-ի
Անուշիկ Ավետյանը նշանակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալԱնուշիկ Ավետյանը նշանակվել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ
Վիետնամի խորհրդարանի նախագահ. Հայաստանը կարող է կամուրջ լինել Վիետնամ-ԵԱՏՄ շրջանակումՎիետնամի խորհրդարանի նախագահ. Հայաստանը կարող է կամուրջ լինել Վիետնամ-ԵԱՏՄ շրջանակում
Հայաստանն ու ԱՄՀ-ը քննարկում են հարկային ոլորտում բարեփոխումների հնարավորություններըՀայաստանն ու ԱՄՀ-ը քննարկում են հարկային ոլորտում բարեփոխումների հնարավորությունները
«Դեմ Առ Դեմ»՝ «Մի դրամի ուժի» հետ«Դեմ Առ Դեմ»՝ «Մի դրամի ուժի» հետ
2025 թվականի առաջին եռամսյակում ՀՀ պետական գանձարան հարկային մուտքերն աճել են 13.2%-ով2025 թվականի առաջին եռամսյակում ՀՀ պետական գանձարան հարկային մուտքերն աճել են 13.2%-ով
Հայաստանը ներկայացված է Wine Travel Awards ամենամյա մրցանակաբաշխության 3 անվանակարգերումՀայաստանը ներկայացված է Wine Travel Awards ամենամյա մրցանակաբաշխության 3 անվանակարգերում
Հայաստանի պետական պարտքը գերազանցել է 13 մլրդ դոլարըՀայաստանի պետական պարտքը գերազանցել է 13 մլրդ դոլարը
Կոնվերս Բանկը տեղաբաշխում է Վարդանանց ՆԲԿ պարտատոմսերըԿոնվերս Բանկը տեղաբաշխում է Վարդանանց ՆԲԿ պարտատոմսերը
Հայաքվե. գույքահարկի բարձրացումից հետո Երևանի կենտրոնում բնակվող թոշակառուները պետք է ապրեն օրական 500 դրամովՀայաքվե. գույքահարկի բարձրացումից հետո Երևանի կենտրոնում բնակվող թոշակառուները պետք է ապրեն օրական 500 դրամով
Հայաստանի ֆինանսների նախարարն ԱՄՀ առաքելության ղեկավարի հետ քննարկել է երկրի ֆինանսական հատվածի ռիսկերըՀայաստանի ֆինանսների նախարարն ԱՄՀ առաքելության ղեկավարի հետ քննարկել է երկրի ֆինանսական հատվածի ռիսկերը
«Ճանապարհային դեպարտամենտը» հաղորդում է Հյուսիս-Հարավ փոխադրամիջանցքի Քաջարան-Ագարակ ճանապարհահատվածում աշխատանքների ակտիվ փուլի մասին«Ճանապարհային դեպարտամենտը» հաղորդում է Հյուսիս-Հարավ փոխադրամիջանցքի Քաջարան-Ագարակ ճանապարհահատվածում աշխատանքների ակտիվ փուլի մասին
2025 թվականի երկու ամսում Հայաստանը մոտ 1 մլրդ դրամով ավելի է ծախսել, քան՝ 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածում2025 թվականի երկու ամսում Հայաստանը մոտ 1 մլրդ դրամով ավելի է ծախսել, քան՝ 2024 թվականի նույն ժամանակահատվածում
ՀՀ ֆինանսների նախարարն ԱԶԲ-ի և ԶՖԳ-ի ներկայացուցիչների հետ քննարկել է ֆիսկալ քաղաքականությունն ու պետական պարտքի կառավարումըՀՀ ֆինանսների նախարարն ԱԶԲ-ի և ԶՖԳ-ի ներկայացուցիչների հետ քննարկել է ֆիսկալ քաղաքականությունն ու պետական պարտքի կառավարումը
Իդրամն արդեն Yerevan City-ում էԻդրամն արդեն Yerevan City-ում է
"Զվարթնոց" օդանավակայանում տեղադրվել են ֆրանսիական  «IDEMIA Smart Identity» ընկերության նույնականացման համակարգեր
Հայաստանն ու Գերմանիան ձեռնամուխ են լինում ֆինանսական համագործակցությանՀայաստանն ու Գերմանիան ձեռնամուխ են լինում ֆինանսական համագործակցության
8814 ՀՀ քաղաքացի հայտարարատու ստացել է 816 մլն դրամի «սոցիալական կրդիտ». Փաշինյան8814 ՀՀ քաղաքացի հայտարարատու ստացել է 816 մլն դրամի «սոցիալական կրդիտ». Փաշինյան
Դմիտրի Վոլվաչ. Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ագրոարդյունաբերական ապրանքների շրջանառությունը 2024 թվականին աճել է տարեկան 16,2%-ովԴմիտրի Վոլվաչ. Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ագրոարդյունաբերական ապրանքների շրջանառությունը 2024 թվականին աճել է տարեկան 16,2%-ով
Հայաստանի համախառն միջազգային պահուստները 2025 թվականի փետրվարին կրճատվել են 0,3% - ով՝ մինչեւ 3,372 մլրդ դոլարՀայաստանի համախառն միջազգային պահուստները 2025 թվականի փետրվարին կրճատվել են 0,3% - ով՝ մինչեւ 3,372 մլրդ դոլար
Հայաստանի Զբոսաշրջության կոմիտեն եւ Air Arabia-ն պայմանավորվել են սերտ համագործակցության շուրջՀայաստանի Զբոսաշրջության կոմիտեն եւ Air Arabia-ն պայմանավորվել են սերտ համագործակցության շուրջ
"Մենք գնում ենք ավելի լավ ճանապարհով". ԶՊՄԿ-ում պատմել են նոր ջրմաքրման կայանի կառուցման և շրջանառու ջրամատակարարման համակարգի ներդրման ծրագրերի մասին
Երեւանում բացվել է Երեւանում բացվել է "Կովկաս. շինարարություն  և վերանորոգում EXPO-2025" ցուցահանդեսը
2025 թվականի մարտի 24-28-ը Հայաստանի արտարժույթի միջբանկային շուկայում դոլարային գործարքների  աճն ուղեկցվել է ռուբլով գործարքների անկմամբ2025 թվականի մարտի 24-28-ը Հայաստանի արտարժույթի միջբանկային շուկայում դոլարային գործարքների  աճն ուղեկցվել է ռուբլով գործարքների անկմամբ
Ինչու են քաղաքացիները զեղծարարության զոհ դառնում․ IDBank-ի մեկնաբանությունըԻնչու են քաղաքացիները զեղծարարության զոհ դառնում․ IDBank-ի մեկնաբանությունը
Հայաստանն ու ԱՄԷ-ն դիտարկում են բժշկական և դահուկային զբոսաշրջության ոլորտում համագործակցության զարգացման հնարավորություններըՀայաստանն ու ԱՄԷ-ն դիտարկում են բժշկական և դահուկային զբոսաշրջության ոլորտում համագործակցության զարգացման հնարավորությունները
Հայկական ագրոբիզնեսին կօգնեն դուրս գալ ԵՄ և Շվեդիայի շուկա. հայտարարվել է նախաձեռնության մեկնարկի մասինՀայկական ագրոբիզնեսին կօգնեն դուրս գալ ԵՄ և Շվեդիայի շուկա. հայտարարվել է նախաձեռնության մեկնարկի մասին
Էկոնոմիկայի նախարարը Գյումրիի ֆաբրիկաների հետ քննարկել է տեքստիլ արտադրության ընդլայնման հնարավորություններըԷկոնոմիկայի նախարարը Գյումրիի ֆաբրիկաների հետ քննարկել է տեքստիլ արտադրության ընդլայնման հնարավորությունները
«Ինչպես խոստացել էի».  Starlink-ն այլեւս հասանելի է Հայաստանում. Փաշինյան«Ինչպես խոստացել էի».  Starlink-ն այլեւս հասանելի է Հայաստանում. Փաշինյան
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն. Կառավարությունը լիովին կստանձնի գյուղատնտեսական ռիսկերի վերաապահովագրողի դերըՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն. Կառավարությունը լիովին կստանձնի գյուղատնտեսական ռիսկերի վերաապահովագրողի դերը
Քննարկվել է համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերի կադաստրային գնահատման կարգըՔննարկվել է համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողերի կադաստրային գնահատման կարգը
Starlink-ը պաշտոնապես Հայաստանում էStarlink-ը պաշտոնապես Հայաստանում է
Օվերչուկ. Հայաստանը չի կարող Օվերչուկ. Հայաստանը չի կարող "նստել երկու աթոռի վրա"
Կառավարությունը 2,1 մլրդ դրամ է հատկացրել 23 սուբվենցիոն ծրագրերի համաֆինանսավորման համարԿառավարությունը 2,1 մլրդ դրամ է հատկացրել 23 սուբվենցիոն ծրագրերի համաֆինանսավորման համար
Պետական կառավարման տակ է ավելի քան 400 մլրդ դրամի գույք. Հայաստանի իշխանությունները մտածում են այն շահութաբեր դարձնելու մասինՊետական կառավարման տակ է ավելի քան 400 մլրդ դրամի գույք. Հայաստանի իշխանությունները մտածում են այն շահութաբեր դարձնելու մասին
Հայաստանի առողջապահության նախարար. երկրում ապահովագրական ծածկույթը երեք տարվա ընթացքում կարող է հասնել 80 տոկոսիՀայաստանի առողջապահության նախարար. երկրում ապահովագրական ծածկույթը երեք տարվա ընթացքում կարող է հասնել 80 տոկոսի
Տնտեսագետ. Չի կարելի խոսել հայկական եվրաբոնդերի Տնտեսագետ. Չի կարելի խոսել հայկական եվրաբոնդերի "հաջողության" մասին, որոնք ծածկում են ընթացիկ ծախսերը
Հայաստանում փաստաբանական գրասենյակների մասնագիտական գործունեությունը կտեղափոխվի ԱԱՀ դաշտՀայաստանում փաստաբանական գրասենյակների մասնագիտական գործունեությունը կտեղափոխվի ԱԱՀ դաշտ
Հայաստանն ու Հոնկոնգը կհամագործակցեն կրկնակի հարկման բացառմանն առնչվող հարցերումՀայաստանն ու Հոնկոնգը կհամագործակցեն կրկնակի հարկման բացառմանն առնչվող հարցերում
Ընդդիմադիր. Հայաստանի իշխանությունները դեմ գնացին իրենց իսկ հայտարարած նպատակներինԸնդդիմադիր. Հայաստանի իշխանությունները դեմ գնացին իրենց իսկ հայտարարած նպատակներին
ԲՏԱ նախարարությունը կխորացնի համագործակցությունը Quantori ընկերության հետ. ձեռք են բերվել որոշակի պայմանավորվածություններԲՏԱ նախարարությունը կխորացնի համագործակցությունը Quantori ընկերության հետ. ձեռք են բերվել որոշակի պայմանավորվածություններ
S&P Global Ratings. Հայաստանի մասնավոր հատվածի պարտքային բեռը կշարունակի աճելS&P Global Ratings. Հայաստանի մասնավոր հատվածի պարտքային բեռը կշարունակի աճել
Միրզոյան․Հայաստանը մտադիր է Իրանի հետ երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը հասցնել մինչեւ 3 մլրդ դոլարիՄիրզոյան․Հայաստանը մտադիր է Իրանի հետ երկկողմ ապրանքաշրջանառությունը հասցնել մինչեւ 3 մլրդ դոլարի
Հայաստանում խոշոր սպառողները հնարավորություն կունենան ուղղակիորեն պայմանագրեր կնքել էլեկտրաէներգիա արտադրողների հետՀայաստանում խոշոր սպառողները հնարավորություն կունենան ուղղակիորեն պայմանագրեր կնքել էլեկտրաէներգիա արտադրողների հետ
Թվային կցորդ. Հայաստանի թվային լանդշաֆտում ռուսական լուծումներով ընկերությունների տոկոսը մեկ տարում աճել էԹվային կցորդ. Հայաստանի թվային լանդշաֆտում ռուսական լուծումներով ընկերությունների տոկոսը մեկ տարում աճել է
Երևանում կանցկացվի երրորդ Ռուս-հայկական շինարարական համաժողովըԵրևանում կանցկացվի երրորդ Ռուս-հայկական շինարարական համաժողովը
Հայաստանում արդյունաբերության հատվածի անկումն ուղեկցվում է արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսի աճովՀայաստանում արդյունաբերության հատվածի անկումն ուղեկցվում է արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսի աճով
Հայաստանում տնտեսական ակտիվության աճը թուլացել է՝ արդյունաբերական հատվածի եւ արտաքին առեւտրի անկման ֆոնինՀայաստանում տնտեսական ակտիվության աճը թուլացել է՝ արդյունաբերական հատվածի եւ արտաքին առեւտրի անկման ֆոնին
Հայաստանի խորհրդարանում քննարկումներ են ընթանում Հայաստանի խորհրդարանում քննարկումներ են ընթանում "Պետական կենսաթոշակների մասին" օրենքում փոփոխությունների շուրջ
Հայաստանն ու Չինաստանը համագործակցություն են հաստատում զբոսաշրջության ոլորտումՀայաստանն ու Չինաստանը համագործակցություն են հաստատում զբոսաշրջության ոլորտում
ՀՀ ԿԲ. Հայաստանում կօգտագործվի գրավի մեխանիզմ  ղարաբաղցի ձեռնարկատերերի գույքի նկատմամբՀՀ ԿԲ. Հայաստանում կօգտագործվի գրավի մեխանիզմ  ղարաբաղցի ձեռնարկատերերի գույքի նկատմամբ
ԱրարատԲանկ․ հաղթանակը մեկն է՝ ապաքինված երեխայի ժպիտըԱրարատԲանկ․ հաղթանակը մեկն է՝ ապաքինված երեխայի ժպիտը
Հարկային. տուգանքների բողոքարկման կանոնների վերանայումը չի տարածվում ՀՀ ՊԵԿ-ի կողմից դուրս գրվող վարչական ակտերի վրաՀարկային. տուգանքների բողոքարկման կանոնների վերանայումը չի տարածվում ՀՀ ՊԵԿ-ի կողմից դուրս գրվող վարչական ակտերի վրա
2025 թվին ՊԵԿ-ը հարկային մեծ ներուժ է տեսնում շինարարության ոլորտում2025 թվին ՊԵԿ-ը հարկային մեծ ներուժ է տեսնում շինարարության ոլորտում
«Շիրակ Ավիա» ավիաընկերությունը մեկնարկելու է Կրասնոյարսկ-Երևան-Կրասնոյարսկ երթուղով չվերթեր«Շիրակ Ավիա» ավիաընկերությունը մեկնարկելու է Կրասնոյարսկ-Երևան-Կրասնոյարսկ երթուղով չվերթեր
Հայաստանի զբոսաշրջության կոմիտեն և Սանկտ Պետերբուրգի Մշակութային-ցուցահանդեսային բյուրոն շահագրգռված են համագործակցությամբՀայաստանի զբոսաշրջության կոմիտեն և Սանկտ Պետերբուրգի Մշակութային-ցուցահանդեսային բյուրոն շահագրգռված են համագործակցությամբ
ՀՀ ԿԲ-ն առաջարկում է այսուհետ պետական գաղտնիք չհամարել հայկական դրամի արտադրության տեխնոլոգիայի և դրա պաշտպանության առանձնահատկությունների մասին տեղեկություններըՀՀ ԿԲ-ն առաջարկում է այսուհետ պետական գաղտնիք չհամարել հայկական դրամի արտադրության տեխնոլոգիայի և դրա պաշտպանության առանձնահատկությունների մասին տեղեկությունները
Կարդալ ավելին
Արտ. փոխարժեքները
02.04.2025
RUB4.650.04
USD391.160.06
EUR422.18-0.09
GBP505.971.14
CAD273.021.06
JPY26.18-0.01
CNY53.800.00
CHF442.44-0.93