Մյուսներինը բարձրացնել, ՏՏ ընկերություններինը՝ ավելի քան կրկնակի կրճատել. Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունները

Արմինֆո.  ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը նախաձեռնում է ՏՀՏ ոլորտում գործող կազմակերպություններին և անհատ ձեռնարկատերերին հարկային արտոնությունների տեսքով աջակցության նոր ծրագրեր:

Մասնավորապես, ինչպես նոյեմբերի 11-ին ԱԺ տնտեսական հարցերի հանձնաժողովի նիստում հայտարարել է գերատեսչության ղեկավար Մխիթար Հայրապետյանը, նախարարությունն առաջարկում է ՏՏ ընկերությանը հարկային արտոնություն տրամադրել աշխատավարձի եւ դրան հավասարեցված եկամոուտների եկամտահարկի 50 տոկոսի չափով՝ համապատասխան մասնագիտական գործունեություն իրականացնող աշխատանքային միգրանտին (ռելոկանտին) աշխատանքի ներգրավելու դեպքում:

Պետությունը կաջակցի նաև փոքր բիզնեսին կադրային համալրման դեպքում։ Այսպես, մինչև 30 աշխատող ունեցող ընկերություններին (եռամսյակի համար) կտրամադրվի վարձու աշխատողի աշխատավարձի և դրան հավասարեցված եկամուտների եկամտային հարկի 100% փոխհատուցում: Դա, հիմնականում, վերաբերում է ստարտափներին, ընդգծել է նախարարը։ Նրանց համար իշխանությունները պատրաստ են փոխհատուցել նաև մասնագիտական կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման նպատակով իրականացվող գործուղման ծախսերը (առավելագույնը 2 մլն դրամի չափով):

Եկամտահարկի 50 տոկոս փոխհատուցման կարող են հավակնել ավելի քան 31 մարդ ունեցող ընկերությունները ։ Նրանց համար աշխատողների մասնագիտական որակավորման բարձրացման ծախսերի փոխհատուցման չափը կկազմի եկամտահարկի գումարի 25 տոկոսը։

Գիտահետազոտական գործունեության մեջ ներգրավված ընկերությունների համար եկամտահարկի վերադարձի գումարը կկազմի 10% ՝ 20% - ի փոխարեն:

Նախարարությունն առաջարկում է նաև ավելի քան երկու անգամ կրճատել շրջանառության հարկի դրույքաչափը նշված ընկերությունների համար ՝ 2% գործող 5% - ի դիմաց (2025 թվականից ՀՀ - ում շրջանառության հարկի համակարգում կրկնակի կբարձրացվեն դրույքաչափերը մնացած ոլորտների համար-խմբ.) և ապահովել հարկման բազայի կրճատման լրացուցիչ հնարավորություն։

Փոխհատուցումները և հարկային արտոնություններն ուժի մեջ կլինեն երեք օրացուցային տարվա ընթացքում ' նոր աշխատակցին աշխատանքի ընդունելու պահից: Ընդ որում, վերոնշյալ աջակցության ծրագրերի փոխհատուցման չափը եռամսյակի համար չի կարող գերազանցել ընկերության կողմից տվյալ ժամանակահատվածի համար վճարված եկամտային հարկի կեսը:

Պետական աջակցության ծրագրերը մշակվել են ընդհանուր հարկային դաշտում և  շրջանառության հարկի համակարգում գործող ընկերությունների և ԱԳ-ների համար: Հավանության արժանանալու դեպքում այն ուժի մեջ կմտնի 2025 թվականի հունվարի 1-ից և կգործի մինչև 2032 թվականի հունվար:

Նշենք, որ վերջին տվյալներով ՝ Հայաստանում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում աշխատում է 50 հազար մասնագետ ։ Հայաստանի ՏՀՏ ոլորտը 2023 թվականին ապահովել է 883.2 մլրդ դրամի հասույթ (ավելի քան 2.2 մլրդ դոլար), ինչը 54.8% - ով գերազանցում է մեկ տարվա վաղեմության ցուցանիշը ։ Ինչպես վկայում են ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալները, ՏՀՏ - ում գերիշխող սեգմենտն ավանդաբար ծառայություններն են ՝ 68,6% մասնաբաժնով (2022թ. - ի 77,7% - ի դիմաց) կամ 606,2 մլրդ դրամով, տարեկան 36,7% աճով ։ Ծառայությունների առյուծի բաժինը բաժին է ընկնում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ոլորտին ՝ 449.1 մլրդ դրամ, ինչը 52.4% - ով բարձր է նախորդ տարվա ցուցանիշից ։ Հեռահաղորդակցության ոլորտի ծառայությունների հասույթը կազմել է 148.3 մլրդ դրամ ՝ տարեկան 5.5% աճով: Միևնույն ժամանակ, ՏՀՏ արտադրական հատվածի մասնաբաժինը մեկ տարվա ընթացքում նվազել է 0,5% - ից մինչև 0,1%, իսկ եկամուտների ծավալը նվազել է 63,8% - ով% - մինչև 972.1 մլն դրամ:

Փետրվարի վերջին Փարիզում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Փարիզի "Քաղաքական երկխոսության էլիտար ակումբում" ֆրանսիական մի շարք ընկերությունների ղեկավարների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել էր, որ ֆինանսական իշխանություններն աշխատում են նաև ՏՏ ոլորտի իրավական կարգավորման բարելավման ուղղությամբ, որպեսզի երկիրն ավելի գրավիչ դառնա տվյալ ուղղության ներկայացուցիչների համար: ՀՀ կառավարությունը մայիսի 8-ին որոշում է ընդունել 2023 թվականի դեկտեմբերի 28-ի որոշման շրջանակներում 2024 թվականին ՏՏ ոլորտի առևտրային կազմակերպություններին և անհատ ձեռնարկատերերին պետական աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությանը գումար հատկացնելու մասին (ենթադրում է զգալի հարկային արտոնություններ, մասնավորապես ՝ որոշակի պայմանների կատարման դեպքում եկամտային հարկի կիսով չափ կրճատում) ։ Նախնական հաշվարկներով նախատեսվում է պետական աջակցություն ցուցաբերել 55 կազմակերպության ՝ 5 մլրդ դրամի չափով, իսկ 2025 թվականին՝ 2 մլրդ դրամի չափով ։ Փաստաթղթի պարզաբանման մեջ նշվել է, որ պետական աջակցություն է ցուցաբերվել 47 կազմակերպության, ընդհանուր վճարվել է 7 857 245 293 դրամ, որից 2023 թվականին 46 կազմակերպություն ստացել է 5 283 234 974 դրամ ։ Արդյունքում՝ ստեղծվել է շուրջ 5854 աշխատատեղ:  

Այս տարվա օգոստոսին էկոնոմիկայի նախկին նախարար Վահան Քերոբյանը հաղորդել էր, որ 2024 թվականի առաջին կիսամյակում Հայաստանի ՏՏ ոլորտը կրճատվել է մոտ 13%-ով ։ Հիմնական պատճառը մեզ ընձեռված հնարավորությունների բաց թողումն է, կարծում էր նա։ Ինչպես վկայում են վիճակագրական տվյալները, ծառայությունների ոլորտի տարեկան աճըը 2024թ. հունվար-սեպտեմբերին կտրուկ դանդաղել է ՝ 13,4% - ից մինչեւ 5,9% ՝ ապահովելով 2,4 տրլն դրամ ծավալ (6.2 մլրդ դոլար) ։ Միայն սեպտեմբերին մատուցված ծառայությունների ծավալը նվազել է 2,5% - ով և կազմել 298.5 մլրդ դրամ ։ Ծառայությունների ծավալով երկրորդ տեղում տեղեկատվության և կապի ոլորտն է ՝ 430.6 մլրդ դրամ  (ընդհանուրի 17,6% - ը), ընդ որում, հիմնական ծանրաբեռնվածությունը բաժին է ընկնում հեռահաղորդակցության հատվածին։