Արմինֆո. Հոկտեմբերին զբոսաշրջային հոսքի աճի, հանքարդյունաբերության ճյուղի, գյուղմթերքի, պահածոների, ալկոհոլային խմիչքների արտահանման դինամիկայի արագացման ֆոնին մենք տեսնում ենք նաև ոսկու վերաարտահանման շարունակական նվազում։ Այդ մասին ՀՀՀ-ին հարցազրույցում ասել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը։
Պատասխաանելով հարցին, թե արդյոք ոսկու վերաարտահանումը արտահանման մեծ բաժին չի կազմում, նախարարը չի հերքել, բայց նշել է, որ վերաարտահանման դերը, հատկապես, վերջին ամիսներին, էակապես նվազել է: Մասնավորապես, նա հաղորդել է, որ վերջին 10-12 ամիսների համեմատ ոսկու վերաարտահանումը կրճատվել է 10 անգամ։ "Մենք հիմա շատ ենք մոտեցել մեր արտահանման իրական ծավալներին", - ասել է Պապոյանը։
Խոսելով արտահանման ուղղությունների դիվերսիֆիկացման մասին՝ գերատեսչության ղեկավարը նշել է, որ, հաշվի առնելով Ռուսաստանի հետ խորը տնտեսական կապերը, վերջինիս նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցներն անուղղակիորեն անդրադարձել են նաև Հայաստանի տնտեսության վրա։ Մասնավորապես, նա հաղորդել է, որ որոշ ապրանքներ եվրոպական շուկայից ուղղությունը փոխել են դեպի չինական։ <Կարող եմ ասել, որ արևելյան, հարավային և հյուսիսային ուղղություններով մենք էապես ավելացրել ենք արտահանման մատակարարումները։ Իսկ արևմտյան ուղղությամբ՝ մի շարք երկրների հետ, մեզ մոտ անկում է նկատվում", - պատմել է Պապոյանը։
Նշենք, որ այս տարվա մայիսին Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դոցենտ, տնտեսագետ Աղասի Թավադյանը նշել էր, որ վերջին երկուսուկես տարվա ընթացքում Հայաստանի ապրանքաշրջանառության կառուցվածքում էական փոփոխություններ են տեղի ունեցել: Նրա խոսքով ՝ թանկարժեք քարերն ու մետաղները, հիմնականում, ոսկու արտահանումը, դարձել են արտահանման գերիշխող ճյուղ. թանկարժեք քարերի և մետաղների վերաարտահանումը 2023 թվականին կազմել է արտահանման ընդհանուր ծավալի մոտ 1/3 - ը: <Ոսկու վերաարտահանման արագ աճը սկսվել է 2023 թվականի նոյեմբերին և շարունակվում է մինչ օրս: 2023 թվականին վերաարտահանման 2/3-ը կազմել է այս արտադրատեսակի վերաարտահանումը>, - ընդգծել էր նա։
Վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2024 թվականի հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանի արտաքին առևտրում թանկարժեք մետաղների և քարերի մասնաբաժինը հասել է 55,5% - ի ՝ նախորդ տարվա 15,4% - ի դիմաց ։ Թանկարժեք մետաղների և քարերի ներմուծման և արտահանման դոմինանտը կազմել է, համապատասխանաբար, 47% և 66%՝ նախորդ տարվա 12% - ի և 21% - ի դիմաց:
Հաշվետու ժամանակահատվածում այդ արտադրանքը ներմուծվել է 6.2 մլրդ դոլարի և արտահանվել 6.96 մլրդ դոլարի, և երկու դեպքում էլ տարեկան առանց այդ էլ բարձր աճի տեմպերն էլ ավելի են արագացել, համապատասխանաբար, 6.1 և 6.3 անգամ։
Փորձագետների կարծիքով, այն փաստը, որ այս տարիների ընթացքում արտահանման և ներմուծման մեջ մեծապես գերակշռել են թանկարժեք մետաղներն ու քարերը՝ ոսկերչական արդյունաբերության արտադրության ցածր ծավալների պայմաններում, արդեն իսկ վկայում է վերաարտահանման և վերաներմուծման մասին, որոնք, դատելով 2024թ. հունվար-սեպտեմբեր ամիսների տվյալներից, դեռևս տեղ ունեն ։ 2024թ. առաջին կիսամյակի մաքսային տվյալների համաձայն, ոսկու արտահանման հիմնական ծավալը բաժին է ընկել ԱՄԷ - ին (84,2%), իսկ ներմուծմանը՝ ՌԴ-ին՝ 95,9% ։ Ադամանդների գերակշիռ ծավալը նույնպես արտահանվել է ԱՄԷ (82,7%), իսկ ներմուծվել է, հիմնականում, Հնդկաստանից (45,2%), Ռուսաստանից (21,4%) և Հոնկոնգից (19,7%):
Նշենք, որ նախնական վիճակագրական տվյալների համաձայն, Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2024 թվականի հունվար-հոկտեմբերին հասել է 10.3 տրլն դրամի (26.2 մլրդ դոլար) ՝ տարեկան աճի առանց այն էլ բարձր տեմպերի արագացմամբ մինչև 67.6% (2023թ. նույն ժամանակահատվածի 41.2% - ից)։ Դա պայմանավորված է արտահանման տարեկան աճի բարձր տեմպերի ավելի ցայտուն արագացմամբ՝ 38,5% - ից մինչև 95,1%, քան ներմուծումը՝ 42,9% - ից մինչև 50,8%, որոնց բացարձակ մեծությունը կազմել է, համապատասխանաբար, 4,5 տրլն և 5,8 տրլն դրամ ($11,5 մլրդ և $14,7 մլրդ) ։
