Արմինֆո. Հայաստանի իշխանությունները և նրանք, ովքեր մշակում են շրջանառության հարկի համակարգի փոփոխությունները, կտրված են իրականությունից։ Իսկ, այսպես կոչված, "անցումային շրջանը", որը տրամադրվել է առեւտրի ոլորտի ներկայացուցիչներին, "պարզեցման" գաղափարի հերթական այլասերումն է՝ ի դեմս Շրջանառության հարկի։ Այդ մասին մարտի 3-ին լրագրողներին հայտարարել է կառավարության շենքի դիմաց բողոքի ակցիայի մասնակից Սիրանուշ Գեւորգյանը։
«2018 թվականից նրանք ներդրեցին բրոքերի ինստիտուտը: Կային մարդիկ, ովքեր 50 վերնաշապիկ էին ներմուծում և չէին ցանկանում գումար ծախսել բրոքերների վրա, հետո մտցրեցին բանկային քարտերի համակարգ, հայտարարելով, որ միջնորդավճարը կկազմի մոտ 1%, բայց, իրականում, միջնորդավճարը կազմում էր 1.8 - 2.8%, այնուհետև բանկերը բարձրացրեցին իրենց ծառայությունների արժեքը։ Մենք մշտապես սթրեսի վիճակում ենք", - նշել է նա։
Նրա խոսքով, ՀՀ իշխանությունները, հայտարարելով, թե, իբր, առեւտրային գործունեության ներկայացուցիչներին անցումային շրջան են տրամադրում հարկային նոր պայմաններին հարմարվելու համար, հերթական անգամ մոլորության մեջ են գցում հանրությանը: Նա կարծում է, որ ՓՄՁ-ների մի շարք ներկայացուցիչներին, այսպես կոչված, պետական աջակցության ծրագիրը խառնաշփոթ է, որը պահանջում է ավելորդ թղթաբանություն:
Անուշ Նուրիջանյանն, իր հերթին, նշում է, որ օրերս առաջարկված պետական ծրագիրը վերաբերում է միայն այն գործարարներին, ովքեր 2025 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ հասցրել են գույքագրել ապրանքային մնացորդները և ցանկը ներկայացնել հարկային մարմին: Մինչդեռ, մեր պայքարը գույքագրման դեմ է, նշում է նա։ Բացի այդ, դրանից կկարողանան օգտվել նրանք, ովքեր հարկային պարտք չունեն։ <Բայց, եթե մենք ի վիճակի չենք հաղթահարել 5% տոկոսադրույքը, ինչպե՞ս ենք հաղթահարելու 10%>, - հարցնում է նա:
ՓՄՁ ներկայացուցիչները երկրի ֆինանսական իշխանություններին կոչ են անում լինել անկեղծ և ուղղակի հայտարարել, որ, այո, շրջանառության հարկի համակարգի վերանայումը ենթադրում է հարկային բեռի ավելացում՝ միայն այն պատճառով, որ իրենք փոփոխությունների նախագծում ընդունել են, որ նոր կանոնները պետական գանձարանին լրացուցիչ մոտ 18-20 մլրդ դրամ հարկ են ապահովելու: Եթե ցանկանում են անհրաժեշտ պայմաններ ստեղծել, որպեսզի բիզնեսը "կամավոր" հրաժարվի պարզեցված հարկից եւ անցնի ԱԱՀ-ի կարգավորման դաշտ, թող ուղղակի ասեն այդ մասին, նշում են նրանք։
Հիշեցնենք, որ շրջանառության հարկը (փոխարինում է ԱԱՀ-ին և շահութահարկին) վճարում են այն տնտեսվարող սուբյեկտները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 115 մլն դրամը (2020թ.հունվարի 1-ից Հայաստանը վերադարձել է մինչև 115 մլն դրամ չհարկվող տարեկան շրջանառությանը)։ 2024 թվականի հունիսին ընդունվել են հարկային օրենսգրքի փոփոխությունները, որոնք ուժի մեջ են մտել այս տարվա սկզբից, ինչը ենթադրում է շրջանառության հարկի դրույքաչափի գրեթե կրկնակի ավելացում ՝ փաստաթղթավորված ծախսերի հաշվին վճարման ենթակա հարկի նվազեցման հնարավորություն ընձեռելով ։ Մասնավորապես, նախաձեռնության շրջանակներում առևտրական գործունեության ոլորտի ձեռնարկատերերի համար սահմանվել է եկամտի 10% - ի չափով դրույքաչափ (նախկին 5% - ի փոխարեն) ՝ ծախսերի 9.5% - ը նվազեցնելու հնարավորությամբ, բայց շրջանառության 1.0% - ից ոչ պակաս (փաստաթղթավորված ծախսերի վաղ 4% - ի դիմաց, բայց շրջանառության 1.5% - ից ոչ պակաս): Ինչպես նշվել է որոշման նախագծում, արդյունքում՝ արդյունավետ հարկը 2,3 տոկոսից կդառնա 4,1 տոկոս ՝ պետական գանձարանին ապահովելով 4,9 մլրդ դրամի լրացուցիչ հարկեր։
Փետրվարի 27-ին կառավարությունն ընդունել է ՓՄՁ աջակցության ծրագիրը։ Ծրագիրը, ինչպես խոստովանում են փորձագետները, բավականին խրթին է և պահանջում է հատուկ գիտելիքներ։
Մասնավորապես, ինչպես հայտարարել է ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը, կառավարության նիստում ներկայացնելով որոշման նախագիծը, խնդիրն այն է, որ առքուվաճառքի գործունեության շատ ներկայացուցիչներ 2025 թվականի հունվարի 1 - ի դրությամբ ունեցել են ապրանքային մեծ մնացորդ, որը չեն կարողանա պատշաճ կերպով փաստաթղթավորել եւ, համապատասխանաբար, օգտվել հարկային նվազեցման հնարավորությունից: Այս կապակցությամբ կառավարությունը որոշել է հնարավորություն տալ բիզնեսին (շրջանառության հարկ վճարողին) ավելի վաղ ձեռք բերված ապրանքն իրացնել ընթացիկ տարվա 6 ամիսների ընթացքում ՝ նախկին հարկային կանոններով: Իսկ եթե ձեռք բերածը կարող է վավերացվել փաստաթղթերով, ապա բիզնեսը կկարողանա օգտվել 9,5% նվազեցման հնարավորությունից: Այդ ժամկետը լրանալուց հետո բիզնեսը պետք է աշխատի բացառապես նոր հարկային կարգավորման պայմաններում, նշել է նախարարը։ Այդ առնչությամբ նա կոչ է արել փոքր բիզնեսին ապրանքները գնել բացառապես փաստաթղթերով, հակառակ դեպքում, նրանք ստիպված կլինեն դրանց վաճառքից 10 տոկոս հարկ վճարել։ Նախարարը նաև հիշեցրել է, որ ընդլայնվել է այն ծախսերի շրջանակը, որոնցից կարելի է դուրսգրում ստանալ. դրանք ոչ միայն ապրանքների գնման ծախսերն են, այլև կոմունալ ծառայությունների, վարձավճարների, աշխատավարձերի և այլ ընթացիկ ծախսերի վճարումը:
Աջակցությունը հարկատուին տրամադրվում է հետևյալ պայմանների միաժամանակյա պահպանման դեպքում. 2024 թվականին նա իրականացրել է առևտրային գործունեություն, 2024 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ և հաշվետու եռամսյակներում աջակցություն ստանալու համար հանդիսացել է բացառապես շրջանառության հարկ վճարող, և դիմումը ներկայացնելու օրվան նախորդող օրվա դրությամբ շրջանառության հարկի վճարման ենթակա պարտավորությունները կատարվել են ամբողջ ծավալով: Բացի այդ, եռամսյակի արդյունքներով, նրա կողմից առևտրային գործունեության համար վճարվող շրջանառության հարկի գումարը պետք է գերազանցի այդ գործունեության համար ձևավորված իրացման շրջանառության 5% - ը, կամ հարկատուն ունի նախորդ եռամսյակներում կատարված ծախսերի համար շրջանառության հարկի չմարված և տեղափոխված գումար: Առևտրային գործունեության համար ապրանքների մնացորդների վերաբերյալ տեղեկությունները պետք է ներկայացվեն հարկային մարմին՝ 2025 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ: Աջակցությունը տրամադրվելու է 2025 թվականի առաջին և երկրորդ եռամսյակների ծրագրի շրջանակներում:
Ֆինանսների նախարարը ներկայացրել է նաև ծրագրի շրջանակներում տրամադրվող աջակցության ծավալները: <Եռամսյակի արդյունքներով հաշվարկված շրջանառության հարկի գումարի եւ նույն ժամանակահատվածի այլ գործունեության տեսակներով իրացման շրջանառության 5% - ը կազմող գումարի դրական տարբերության չափով, եռամսյակի արդյունքներով հաշվարկված շրջանառության հարկի գումարի եւ նույն ժամանակահատվածում այդ գործունեության տեսակով ձեւավորված իրացման շրջանառության մեկուկես տոկոսը կազմող գումարի դրական տարբերության չափով ' նախորդ եռամսյակներում կատարված ծախսերի գծով հարկի գումարի չնվազեցված եւ տեղափոխված գումարի առկայության դեպքում: Ծրագրի շրջանակներում աջակցություն ստանալու համար հարկատուն պետք է նախագծով սահմանված ձևով դիմում ներկայացնի հարկային մարմին' էլեկտրոնային փոստի հասցեով. [email protected]: 2025 թվականի առաջին եռամսյակի համար դիմումը կարող է ներկայացվել մինչև 2025 թվականի մայիսի 10-ը ներառյալ, իսկ 2025 թվականի երկրորդ եռամսյակի համար' մինչև 2025 թվականի օգոստոսի 1-ը ներառյալ>:
