ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանի ապրանքների համար 10% մաքսատուրք սահմանելը կհանգեցնի երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառության ծավալների էլ ավելի նվազման. տնտեսագետ

Արմինֆո.  ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Հայաստանի ապրանքների համար 10 տոկոս մաքսատուրքի սահմանումը կհանգեցնի երկու երկրների միջև ապրանքաշրջանառության ծավալների էլ ավելի նվազման։ Նման տեսակետ է հայտնել Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դոցենտ Աղասի Թավադյանը։

ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում տնտեսագետը հիշեցրել է, որ ներկայում երկու պետությունների միջև ապրանքաշրջանառությունը բավականին համեստ է: Մինչև 2021 թվականը հայկական ապրանքների արտահանումն ամերիկյան շուկա Հայաստանի արտահանման ընդհանուր ծավալում կազմում էր ընդամենը 2,5%, այժմ այն հավասար է 0,5% - ի։ 2017-2020 թվականներին արտահանման ծավալները կազմել են 50-60 մլն դոլար, 2021-2022 թվականներին դրանք աճել են մինչև 80 մլն դոլար, իսկ 2023-2024 թվականներին կրճատվել են մինչև 50 մլն դոլար։ Հայաստանը, հիմնականում, ԱՄՆ է մատակարարել ոսկի և թանկարժեք մետաղներ, ալկոհոլային խմիչքներ, ինչպես նաև պահածոներ և կաթնամթերք: Մինչև 2021 թվականը ԱՄՆ - ից ներմուծման ծավալները կազմում էին 20 մլն դոլար, 2021-2022 թվականներին դրանք ավելացել են մինչև 346 մլն դոլար, 2023 թվականին՝ մինչև 550 մլն դոլար, իսկ 2024 թվականին նվազել են մինչև 320 մլն դոլար։ Ներմուծման զգալի աճը, ինչպես ընդգծել է տնտեսագետը, պայմանավորված էր ԱՄՆ-ից ավտոմեքենաների վերաարտահանմամբ Ռուսաստանի Դաշնություն ։ Սակայն այն բանից հետո, երբ 2023 թվականի օգոստոսին Վրաստանը արգելք կիրառեց դեպի Ռուսաստան արեւմտյան մեքենաների վերաարտահանման նկատմամբ, քանդվեց նաեւ Հայաստանի տարածքով դրանց մատակարարման սխեման։ Ներկայում հանրապետությունից վերաարտահանումը,  գործնականում, դադարել է։ Ինչպես նշել է Թավադյանը, դրան ոչպակաս  նպաստել է նաեւ Մոսկվայի կողմից ուտիլիզացիոն վճարի ներդրումը մեկ անձի կողմից տարեկան մեկից ավելի մեքենա մատակարարելու համար, ինչը կապված է հայրենական ավտոմոբիլաշինության զարգացումն ակտիվացնելու ՌԴ մտադրության հետ: Արդյունքում՝ սկսել է դիտվել հայ-ամերիկյան առևտրաշրջանառության ծավալների զգալի նվազում։

Աղասի Թավադյանը կանխատեսել է, որ ապրանքաշրջանառության կրճատումն առաջիկայում կլինի զգալի՝ 6-10 անգամ, ինչի արդյունքում ապրանքաշրջանառության ծավալները տարեկան կտրվածքով կնվազեն մինչև 20-30 մլն դոլար:

Պատասխանելով Հայաստանի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ ընթացիկ տարվա հունվարին ստորագրված ռազմավարական գործընկերության մասին հուշագրի ճակատագրի վերաբերյալ հարցին՝ տնտեսագետը նշել է, որ Սպիտակ տան ներկայիս վարչակազմն առաջնորդվում է "Ամերիկան ամեն ինչից վեր" սկզբունքով: ԱՄՆ-ի համար, որը ճանաչել է աշխարհի բազմաբեւեռությունը, առաջնային երկրների թվին են դասվելու Մեքսիկան, Պանաման, Գրենլանդիան, մի շարք այլ երկրներ, բայց՝ բնավ ոչ Հայաստանը։ Արդյունքում ՝ ՀՀ-ն ավելի հաճախ ուշադրություն կդարձնի ԵԱՏՄ երկրներին և Ռուսաստանի Դաշնությանը, քան՝ ԱՄՆ-ին։

Ավելի վաղ ԱրմԻնֆո-ն հաղորդել էր, որ ԱՄՆ մատակարարվող արտադրանքի համար նախագահ Դոնալդ Թրամփի սահմանած մաքսատուրքերը չեն շրջանցել նաև Հայաստանը: ԱՄՆ ղեկավարի հրամանագրով հայկական արտադրանքի նկատմամբ սահմանվում է 10 տոկոս մաքսատուրք։ Ընդհանուր առմամբ, նախկին ԽՍՀՄ երկրների համար մաքսատուրքերը կհասնեն 31 տոկոսի. նման սակագին Թրամփը սահմանել է Մոլդովայի համար, իսկ Ղազախստանի համար՝ 27 տոկոս: Նախկին ԽՍՀՄ մյուս երկրների, այդ թվում ՝ Հայաստանի համար պետական տուրքի դրույքաչափը կկազմի 10 տոկոս։

Նշենք, որ ապրիլի 2-ին Դոնալդ Թրամփը ցուցադրել է  տարբեր երկրների համար 50 տոկոսի հասնող սակագների աղյուսակը: Դրանք հաշվարկվում են հետևյալ կերպ. ԱՄՆ սակագները սահմանված են կրկնակի պակաս այն մաքսատուրքերից, որոնք սահմանվել են այլ երկրների կողմից ԱՄՆ-ի դեմ։ ԱՄՆ նախագահը հրամանագիրն անվանել է "տնտեսական անկախության հռչակագիր": Դա, նրա խոսքով, պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Ամերիկան տարիներ շարունակ "թալանել են" այլ ազգեր՝ ինչպես բարեկամները, այնպես էլ թշնամիները"։

Հիշեցնենք, որ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալների համաձայն, 2024 թվականին Հայաստանի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ ապրանքաշրջանառությունը կրճատվել է 38,7 տոկոսով: