Երեքշաբթի, 12 Օգոստոսի 2025 17:44
Ալինե Գրիգորյան

Փորձագետ. Վաշինգտոնյան հռչակագիրը կապահովի տնտեսական անվտանգությունը տարածաշրջանում

Փորձագետ. Վաշինգտոնյան հռչակագիրը կապահովի տնտեսական անվտանգությունը տարածաշրջանում

Արմինֆո. Վաշինգտոնյան հռչակագրի իրականացման երաշխիքը դրանում պարունակվող տնտեսական անվտանգության բաղադրիչն է, որը 2020 թվականից կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանում կայունության ապահովման համատեքստում։ Նման կարծիք է հայտնել ռազմաքաղաքական հարցերով փորձագետ, "Կանայք և անվտանգության գլոբալ ճարտարապետությունը" կենտրոնի նախագահ Արմինե Մարգարյանը՝ անդրադառնալով  Վաշինգտոնում Հայաստանի, ԱՄՆ-ի և Ադրբեջանի ղեկավարների ստորագրած հռչակագրին։

 

Նրա խոսքով ՝ դրան կնպաստի տարածաշրջանում ամերիկյան ներդրումների հայտնվելը։ Բացի այդ, փորձագետը կարծում է, որ ստորագրված հռչակագիրը բարենպաստ միջավայր կստեղծի այն դրույթների իրականացման համար, որոնք կամրագրվեն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև "խաղաղության պայմանագրում":

 

"Հռչակագրի շնորհիվ հարցերն այլևս ուժի կիրառմամբ չեն լուծվելու, և բացի այդ, կողմերի փոխգործակցությունն իրականացվելու է այն հիմքերի շրջանակներում, որոնք Հայաստանը նախկինում էլ անվանել է հիմնարար։ Խոսքը երկրների ինքնիշխանությունը հաշվի առնելու մասին է։ Բացի այդ, պետք է հասկանալ, որ դրա տակ դրված են ոչ միայն Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ղեկավարների, այլ նաեւ ԱՄՆ նախագահի ստորագրությունները", - նշել է Մարգարյանը։

 

Փորձագետը նաև ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ այդ հռչակագրով Ադրբեջանն առաջին անգամ ճանաչել է Ալմաթիի հռչակագիրը, այսինքն, առաջին անգամ ճանաչել է երկրների սահմանները ԽՍՀՄ փլուզման պահին՝ 1991 թվականին: Մարգարյանի խոսքով ՝ այդ տեսանկյունից հռչակագիրը Հայաստանի համար ձեռքբերում է ։ "Հիշեցնեմ, որ երկար ժամանակ դա Հայաստանի պաշտոնական դիրքորոշումն էր։ Եվ հիմա դա դարձել է Ադրբեջանի ամենամեծ բացթողումներից մեկը։ Եվ այս տեսանկյունից վաշինգտոնյան փաստաթուղթը մեզ համար ձեռքբերում է",- նշել է ռազմաքաղաքական հարցերով փորձագետը։

 

Անդրադառնալով այն հանգամանքին, որ Հայաստանը դրանով իսկ երես է թեքել Ռուսաստանից, Մարգարյանը նշել է, որ դա տեղի է ունեցել այն պատճառով, որ ռուսական կողմը երկար ժամանակ իրականացրել է ավտորիտար մենեջմենթի դեր։ Փորձագետը պարզաբանել է, որ երկար ժամանակ ռուսական կողմը հավասարազոր ճնշում էր գործադրում երկու կողմերի վրա և դրանից առավելագույն օգուտ էր ստանում իր համար: Մինչդեռ, նրա համոզմամբ, Ամերիկայի հետ հարաբերությունների խորացումը, մասնավորապես, Հայաստանի հետ ռազմավարական գործընկերության մասին փաստաթղթի ստորագրումն առաջին անգամ Ադրբեջանին բերել է կառուցողականության դաշտ: "Դա, իմ կարծիքով, մեր ամենամեծ խնդիրն էր, և այն լուծվեց", - կարծում է Մարգարյանը: Միեւնույն ժամանակ, նա կարծում է, որ նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունն իր մեջ բազմաթիվ ռիսկեր ուներ հաղորդակցությունների ապաշրջափակման համատեքստում, քանի որ, նրա խոսքով, շատ հարցերում Ռուսաստանի և Ադրբեջանի դիրքորոշումները նույնական էին: "Այս պայմաններում Հայաստանը մնացել էր միայնակ, քանի որ նրա հիմնական դաշնակիցը դարձել է նրա գլխավոր սպառնալիքը։ Այս առումով հարկ է նշել, որ հենց Ռուսաստանն ու Ադրբեջանն էին դեմ, որ տարածաշրջանում հայտնվեին երրորդ երկրներ, որոնք միջամտեին հայ-ադրբեջանական հակամարտության օրակարգին", - եզրափակել է Մարգարյանը։

 

Նկատենք, որ Վաշինգտոնում ստորագրված հռչակագիրը բացասական արձագանք է հարուցել ընդդիմադիր շրջանակներում։ Շատ փորձագետներ հակված են կարծելու, որ այդպիսով Հայաստանը նոր զիջումների հնարավորություններ է բացել։