ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը խոստանում է 2026 թվականին "ձեռք չտալ" շրջանառության հարկի համակարգին եւ այսուհետ վերանայել հարկային քաղաքականությունը ոչ հաճախ՝ քան տարին մեկ անգամ

Արմինֆո. Շրջանառության հարկից հրաժարվելու հարց դեռ դրված չէ ։ Այս ուղղությամբ որոշակի մտահղացումներ կան, բայց դրանք, ամենայն հավանականությամբ, չեն ներդրվի 2026 թվականի ընթացքում։ Հունվարի 21-ին կայացած մամուլի ասուլիսում այդ մասին հայտարարել է Հայաստանի ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը՝ պատասխանելով ԱրմԻնֆո-ի հարցին:

Հովհաննիսյանի խոսքով՝ Հարկային օրենսգրքի ընդունումից ի վեր (2016թ.) Հայաստանում էական փոփոխություններ են տեղի ունեցել՝ ինչպես տնտեսության, քաղաքականության, այնպես էլ հարկերի վճարման մշակույթի առումով: Բացի այդ, այսօր տարածություն կա փոքր և միջին բիզնեսի համար հարկային միջավայրը պարզեցնելու, փոքր բիզնեսի համար compliance costs-ը նվազեցնելու համար։ Այս առնչությամբ ՀՀ Ֆինանսների նախարարությունն աշխատում է հարկային քաղաքականության հայեցակարգի մշակման ուղղությամբ, և առաջիկայում փաստաթուղթը կներկայացնի հանրության դատին:

Չնայած այն հանգամանքին, որ դեռ 2024 թվականին շրջանառության հարկի ոլորտում փոփոխություններ կատարելիս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանի կառավարությունը պետք է որդեգրի այդ հարկատեսակն ամբողջությամբ վերացնելու քաղաքականություն, այսօր ֆինանսական գերատեսչությունն այդ հարցի վերաբերյալ որոշում չունի։

«Մենք կարծում ենք, որ կա փոքր և միջին բիզնեսի համար հարկային վարչարարության բեռի նվազեցման ուղղությամբ  պարզեցումներ և սրբագրումներ կատարելու հնարավորություն: Արդեն կան գաղափարներ, թե ինչպես դրան հասնել, մասնավորապես, թվայնացման գործիքների ներդրման միջոցով, ինչը թույլ կտա խուսափել հաշվապահության պահպանման ավելորդ ծախսերից և ՊԵԿ - ի հետ խնդիրներից", - նշել է նա։

Բացի այդ, նախարարը հաղորդել է, որ կներդրվի համակարգ, որը ենթադրում է Հայաստանի հարկային քաղաքականության վերանայում՝ ոչ հաճախ, քան տարին մեկ անգամ: Նա հիշեցրել է, որ 2024 թվականին տասնյակ փոփոխություններ են եղել, ինչն այնքան էլ լավ չէ բիզնես միջավայրի կանխատեսելիության առումով։

«Համակարգը մշակվում Է ԱՄՀ գործընկերների հետ համատեղ: Կփորձենք հարկային քաղաքականության կամ եկամուտների պլանավորման գործընթացը սինխրոնիզացնել բյուջեի պլանավորման կամ ծախսային գործընթացի հետ, որպեսզի հանրությունը հասկանա, թե ինչը ինչի համար է արվում», - պարզաբանել է նա։

Հայաստանի գլխավոր ֆինանսիստի խոսքով՝ պետական գանձարանի ծախսերն ունեն ֆինանսավորման երկու աղբյուր ՝ պարտք կամ նոր հարկեր ։ "Եվ մենք բոլորս ամեն տարի պետք է որոշենք․ եթե ուզում ենք ինչ - որ ուղղությամբ ավելացնել ծախսերը, ապա որ գծով պետք է աճ լինի ՝ կամ ավելի շատ պարտք ենք ներգրավում, կամ ավելացնում ենք հարկերը",-ընդգծել է Վահե Հովհաննիսյանը։

Հիշեցնենք, որ շրջանառության հարկ (փոխարինում է ԱԱՀ-ին և շահութահարկին) վճարում են այն տնտեսվարող սուբյեկտները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 115 մլն դրամը (2020թ.հունվարի 1-ից Հայաստանը վերադարձել է մինչև 115 մլն դրամ չհարկվող տարեկան շրջանառությանը) ։ 2024 թվականի հունիսին ընդունվել են ՀՕ փոփոխությունները, որոնք ուժի մեջ են մտել 2025 թվականի սկզբից  եւ ենթադրում են շրջանառության հարկի դրույքաչափի գրեթե կրկնակի ավելացում' փաստաթղթավորված ծախսերի հաշվին վճարման ենթակա հարկի նվազեցման հնարավորության ընձեռմամբ:

Բացի այդ, 2025 թվականից ընդլայնվել է նաև միկրոձեռնարկատիրության հարկի և շրջանառության հարկի համակարգերում հարկումն արգելված գործունեության տեսակների շրջանակը (նոտարներ, փաստաբաններ, անշարժ գույքի առքուվաճառքի և/կամ վարձակալության գործունեություն իրականացնող հարկ վճարողներ, վարսավիրական ծառայություններ և այլն): Նրանք պետք է աշխատեն կամ շրջանառության հարկի, կամ ԱԱՀ-ի համակարգում ։ Այս օրենսդրական ակտը, ըստ Ֆինանսների նախարարության, անդրադարձել է ավելի քան 55 հազար տնտեսվարող սուբյեկտների վրա։

Միաժամանակ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը բազմիցս հանդես է եկել շրջանառության հարկի լիովին վերացման օգտին, որը, նրա խոսքով, անառողջ տնտեսական միջավայր է ստեղծում: "Շրջանառության հարկի համակարգը հակապետական է", - հայտարարեց նա 2024 թվականի նոյեմբերին՝ հանձնարարելով մշակել նոր Հարկային օրենսգիրք ։ "Մենք պետք է ունենանք ՀՀ պետական շահերին համապատասխանող ՀՕ", - ասել է Փաշինյանը։