Հայաստանը ԱԶԲ-ից կստանա 150 միլիոն դոլարի վարկ՝ դեֆիցիտը ֆինանսավորելու համար

Արմինֆո. Ասիական զարգացման բանկը (ԱԶԲ) Հայաստանին կտրամադրի 150 միլիոն դոլարի բյուջետային աջակցության վարկ։ Հունվարի 22-ին ՀՀ կառավարությունը հաստատել է «Ֆինանսական կայունություն և ֆինանսական շուկայի զարգացում - Ենթածրագիր 3» ծրագրի շրջանակներում վարկային համաձայնագրի նախագծի ստորագրման առաջարկը։

Ինչպես նշված է փաստաթղթի հիմնավորման մեջ, միջազգային ֆինանսական հաստատություններից, այդ թվում՝ Ասիական զարգացման բանկից, նախատեսված բյուջետային աջակցության վարկերի անհրաժեշտությունը գնահատվում է մոտավորապես 675 միլիոն դոլար։ Վերոնշյալի հիման վրա ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը սկսել է Ասիական զարգացման բանկից 150 միլիոն դոլարի բյուջետային աջակցության վարկի ներգրավման գործընթացը։ Բյուջետային աջակցության միջոցներ ստանալու նախապայման է երկկողմ համաձայնեցված քաղաքականության գործողությունների շրջանակներում (Ենթածրագիր 3) նախատեսված միջոցառումների և բարեփոխումների իրականացումը, որոնք արդեն իսկ իրականացվել են։

Ենթածրագիր 3-ը բաղկացած է երեք հիմնական բաղադրիչներից՝

- Բյուջետային, պետական ​​պարտքի և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման քաղաքականության ամրապնդում և ենթակառուցվածքային ներդրումների կայունության բարձրացում։

- Պետական ​​արժեթղթերի և դրամական շուկաների ենթակառուցվածքների բարելավում։

- Ֆինանսական գործիքների և ներդրողների շրջանակի ընդլայնում, ինչպես նաև թափանցիկության և կորպորատիվ կառավարման բարձրացում։

Բյուջետային աջակցության միջոցները կօգտագործվեն «2025 թվականի Հայաստանի Հանրապետության պետական ​​բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված դեֆիցիտի ֆինանսավորման համար։

Նախագծային համաձայնագրի մեջ առաջարկվող վարկի պայմաններն են՝ վարկի տոկոսադրույք՝ լողացող, տարեկան վարկի տոկոսադրույք՝ SOFR + 0.5% մարժա + 0.1% (մարման վճար)։ Մարման վճարը կախված է վարկի միջին ժամկետից. 9-13 տարի միջին մարման ժամկետով վարկերի համար կիրառվում է 0.1% տոկոսադրույք։ Հաշվի առնելով SOFR տոկոսադրույքը 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դրությամբ՝ 3.69%, լողացող վարկի տոկոսադրույքը կկազմի 4.66%։ Վարկի տրամադրման վճար՝ տարեկան 0.15%, որը հաշվարկվում է վարկի չմարված գումարի վրա։ Տոկոսագումարի հաշվարկը սկսվում է համաձայնագրի կնքման օրվանից 60 օր հետո, վճարվում է կիսամյակային կտրվածքով՝ տոկոսների հետ միասին։ Հիմնական գումարը մարվում է ամբողջությամբ՝ հավասար կիսամյակային վճարումներով։ Վարկի ժամկետը 15 տարի է՝ ներառյալ 3 տարվա արտոնյալ ժամկետը։ Հիմնական գումարը պետք է մարվի 24 հավասար կիսամյակային վճարումներով՝ 2029 թվականի հուլիսի 15-ից մինչև 2041 թվականի հունվարի 15-ը։ Տոկոսների և պարտքի վճարման ամսաթվերը հունվարի 15-ն ու հուլիսի 15-ն են։

Նշենք, որ 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Հայաստանի պետական ​​պարտքը 2024 թվականի դեկտեմբերի վերջի համեմատ աճել էր մոտավորապես 1.7 միլիարդ դոլարով կամ 13.1%-ով՝ հասնելով 14.531 միլիարդ դոլարի։ 2017 թվականի դեկտեմբերի վերջին Հայաստանի ընդհանուր պետական ​​պարտքը կազմում էր 6.774 միլիարդ դոլար, իսկ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության ձևավորման պահին՝ 2018 թվականի ապրիլի վերջին, այս թիվը կազմում էր 6.867 միլիարդ դոլար։ Այսպիսով, 28-ամյա պատմության ընթացքում (ՀՀ անկախությունից ի վեր) ՀՀ-ն պարտք է վերցրել մոտ 6.8 միլիարդ դոլար, իսկ 2018 թվականից մինչև 2025 թվականի վերջը իշխանությունները <կարողացել> են պետական ​​պարտքը մեծացնել մոտ 7.757 միլիարդ դոլարով։

Այնուամենայնիվ, ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը պետական ​​պարտքի աճը կամ դրա սպասարկման ծախսերը խնդրահարույց չի համարում։ «ՀՀ պետական ​​պարտքը աճում է։ Այն այդքան միլիարդից աճել է այդքանի, բայց կան նաև երկրներ, որոնք ունեն տրիլիոնավոր պարտքեր։ Ինչո՞ւ հիմա խոսել այդ միլիարդների մասին։ Եկեք խոսենք պարտքի հարաբերակցության մասին։ Օրինակ, եթե 2018 թվականին պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը մոտ 52% էր, ապա այժմ այն ​​48% է», - ասաց նա երեկ ամփոփիչ մամուլի ասուլիսում՝ նշելով, որ ՀՀ պարտքի սպասարկման կարողությունը մեծացել է։ Ավելին, նա ընդգծեց, որ 2025 թվականի վերջին դեֆիցիտը կանխատեսվածից ցածր է եղել առնվազն 1 տոկոսային կետով՝ 4.5%-ով։ Արդյունքում, եթե Ֆինանսների նախարարությունը կանխատեսում էր, որ կառավարության պարտքը 2025 թվականին կգերազանցի 50%-ը, ապա իրական ցուցանիշը կազմում էր մոտավորապես 48.7%, մինչդեռ 2024 թվականի համար այն կազմել է 48%։