Արմինֆո. Ասիական զարգացման բանկը (ԱԶԲ) Հայաստանին կտրամադրի 150 միլիոն դոլարի բյուջետային աջակցության վարկ։ Հունվարի 22-ին ՀՀ կառավարությունը հաստատել է «Ֆինանսական կայունություն և ֆինանսական շուկայի զարգացում - Ենթածրագիր 3» ծրագրի շրջանակներում վարկային համաձայնագրի նախագծի ստորագրման առաջարկը։
Ինչպես նշված է փաստաթղթի հիմնավորման մեջ, միջազգային ֆինանսական հաստատություններից, այդ թվում՝ Ասիական զարգացման բանկից, նախատեսված բյուջետային աջակցության վարկերի անհրաժեշտությունը գնահատվում է մոտավորապես 675 միլիոն դոլար։ Վերոնշյալի հիման վրա ՀՀ ֆինանսների նախարարությունը սկսել է Ասիական զարգացման բանկից 150 միլիոն դոլարի բյուջետային աջակցության վարկի ներգրավման գործընթացը։ Բյուջետային աջակցության միջոցներ ստանալու նախապայման է երկկողմ համաձայնեցված քաղաքականության գործողությունների շրջանակներում (Ենթածրագիր 3) նախատեսված միջոցառումների և բարեփոխումների իրականացումը, որոնք արդեն իսկ իրականացվել են։
Ենթածրագիր 3-ը բաղկացած է երեք հիմնական բաղադրիչներից՝
- Բյուջետային, պետական պարտքի և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման քաղաքականության ամրապնդում և ենթակառուցվածքային ներդրումների կայունության բարձրացում։
- Պետական արժեթղթերի և դրամական շուկաների ենթակառուցվածքների բարելավում։
- Ֆինանսական գործիքների և ներդրողների շրջանակի ընդլայնում, ինչպես նաև թափանցիկության և կորպորատիվ կառավարման բարձրացում։
Բյուջետային աջակցության միջոցները կօգտագործվեն «2025 թվականի Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջեի մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված դեֆիցիտի ֆինանսավորման համար։
Նախագծային համաձայնագրի մեջ առաջարկվող վարկի պայմաններն են՝ վարկի տոկոսադրույք՝ լողացող, տարեկան վարկի տոկոսադրույք՝ SOFR + 0.5% մարժա + 0.1% (մարման վճար)։ Մարման վճարը կախված է վարկի միջին ժամկետից. 9-13 տարի միջին մարման ժամկետով վարկերի համար կիրառվում է 0.1% տոկոսադրույք։ Հաշվի առնելով SOFR տոկոսադրույքը 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի դրությամբ՝ 3.69%, լողացող վարկի տոկոսադրույքը կկազմի 4.66%։ Վարկի տրամադրման վճար՝ տարեկան 0.15%, որը հաշվարկվում է վարկի չմարված գումարի վրա։ Տոկոսագումարի հաշվարկը սկսվում է համաձայնագրի կնքման օրվանից 60 օր հետո, վճարվում է կիսամյակային կտրվածքով՝ տոկոսների հետ միասին։ Հիմնական գումարը մարվում է ամբողջությամբ՝ հավասար կիսամյակային վճարումներով։ Վարկի ժամկետը 15 տարի է՝ ներառյալ 3 տարվա արտոնյալ ժամկետը։ Հիմնական գումարը պետք է մարվի 24 հավասար կիսամյակային վճարումներով՝ 2029 թվականի հուլիսի 15-ից մինչև 2041 թվականի հունվարի 15-ը։ Տոկոսների և պարտքի վճարման ամսաթվերը հունվարի 15-ն ու հուլիսի 15-ն են։
Նշենք, որ 2025 թվականի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ Հայաստանի պետական պարտքը 2024 թվականի դեկտեմբերի վերջի համեմատ աճել էր մոտավորապես 1.7 միլիարդ դոլարով կամ 13.1%-ով՝ հասնելով 14.531 միլիարդ դոլարի։ 2017 թվականի դեկտեմբերի վերջին Հայաստանի ընդհանուր պետական պարտքը կազմում էր 6.774 միլիարդ դոլար, իսկ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարության ձևավորման պահին՝ 2018 թվականի ապրիլի վերջին, այս թիվը կազմում էր 6.867 միլիարդ դոլար։ Այսպիսով, 28-ամյա պատմության ընթացքում (ՀՀ անկախությունից ի վեր) ՀՀ-ն պարտք է վերցրել մոտ 6.8 միլիարդ դոլար, իսկ 2018 թվականից մինչև 2025 թվականի վերջը իշխանությունները <կարողացել> են պետական պարտքը մեծացնել մոտ 7.757 միլիարդ դոլարով։
Այնուամենայնիվ, ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը պետական պարտքի աճը կամ դրա սպասարկման ծախսերը խնդրահարույց չի համարում։ «ՀՀ պետական պարտքը աճում է։ Այն այդքան միլիարդից աճել է այդքանի, բայց կան նաև երկրներ, որոնք ունեն տրիլիոնավոր պարտքեր։ Ինչո՞ւ հիմա խոսել այդ միլիարդների մասին։ Եկեք խոսենք պարտքի հարաբերակցության մասին։ Օրինակ, եթե 2018 թվականին պարտքի և ՀՆԱ-ի հարաբերակցությունը մոտ 52% էր, ապա այժմ այն 48% է», - ասաց նա երեկ ամփոփիչ մամուլի ասուլիսում՝ նշելով, որ ՀՀ պարտքի սպասարկման կարողությունը մեծացել է։ Ավելին, նա ընդգծեց, որ 2025 թվականի վերջին դեֆիցիտը կանխատեսվածից ցածր է եղել առնվազն 1 տոկոսային կետով՝ 4.5%-ով։ Արդյունքում, եթե Ֆինանսների նախարարությունը կանխատեսում էր, որ կառավարության պարտքը 2025 թվականին կգերազանցի 50%-ը, ապա իրական ցուցանիշը կազմում էր մոտավորապես 48.7%, մինչդեռ 2024 թվականի համար այն կազմել է 48%։
