Արմինֆո.Մինչև 2025 թիվը, երբ շրջանառության հարկը փոքր բիզնեսի համար կազմում էր 5%, շատերը, հասնելով 120 մլն դրամի շեմին, կամ չէին ուզում աճել, արհեստականորեն «դոփելով տեղում», կամ նվազեցնում էին իրենց իրական շրջանառությունը։ Այդ մասին ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի հետ զրույցում ասել է տնտեսագետ, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դոցենտ Աղասի Թավադյանը, մեկնաբանելով Սամվել Կարապետյանի տնտեսական առաջնահերթությունների ծրագիրը, որը նախատեսում է հարկային բեռից ազատել փոքր բիզնեսին:
Նրա խոսքով ՝ զրոյական դրույքաչափի ներդրման դեպքում նման վարքագծային էֆեկտի կրկնության վտանգ կա։ Հարկի բացակայությունը խթանում է փոքր բիզնեսին գործունեություն ծավալել արտոնյալ ռեժիմի շրջանակներում, ինչը հղի է ինչպես այդ ձեռնարկատիրական հատվածի լճացմամբ, այնպես էլ թափանցիկության նվազմամբ։
Թավադյանն այդ առնչությամբ նշել է հարկման միջանկյալ մեխանիզմի ներդրման նպատակահարմարությունը, ինչը թույլ կտա փոքր բիզնեսին հարմարվել շրջանառության աճին ՝ առանց հարկային բեռի կտրուկ ավելացման: Օրինակ ՝ 60 մլն դրամ շրջանառության դեպքում հարկել 2%-ով, և դրա աճին զուգընթաց հարկն ավելացնել մինչև 5%, 10% և այլն։
Որպես հաջորդ ռիսկային խումբ՝ տնտեսագետը նշել է միջին և խոշոր բիզնեսը։ Մասնավորապես, նա ընդգծել է, որ փոքր բիզնեսին հարկերից ազատելը կարող է ինչ-որ սողանցք դառնալ միջին եւ խոշոր ձեռնարկատիրության սուբյեկտների համար։ Վերջիններս հարկային բեռից խուսափելու համար կարող են դիմել իրենց բիզնեսի մասնատման։ Ընդ որում, փորձագետը նշել է, որ դա վերահսկելի ռիսկ է, քանի որ Հայաստանում ստեղծվել է իրական շահառուի ինստիտուտ, որը թույլ է տալիս բացահայտել բիզնեսի իրական սեփականատերերին:
Նման հարկային արտոնություններով Թավադյանը կոչ է արել հատուկ ուշադրություն դարձնել, այսպես կոչված, "Ֆենիքս ընկերություններին", որոնք կարող են կարճ ժամանակահատվածում զգալի շրջանառություն ցույց տալ, որից հետո լուծարվել՝ հարկային պարտավորություններից խուսափելու համար: Հետո գործունեությունը վերսկսվում է այլ անվան տակ՝ պաշտոնապես սկսելով զրոյից և ընկնելով արտոնյալ հարկային ռեժիմի տակ ։ Բացի այդ, վերջիններս կարող են իրենց միջոցները դուրս բերել գորշ , օֆշորային գոտիներ։
Հիշեցնենք, որ օրեր առաջ "Մեր ձեւով" շարժման համակարգող Նարեկ Կարապրետյանը ներկայացրել էր ռուսաստանահայ գործարար, բարերար, "Տաշիր" ընկերությունների խմբի նախագահ Սամվել Կարապետյանի տնտեսական առաջնահերթությունների ծրագիրը, որի բաղադրիչներից մեկն էլ փոքր բիզնեսին հարկումից ազատելն էր: Մասնավորապես, նա տեղեկացրել էր, որ այսօր Հայաստանում գործում են 69 հազար փոքր բիզնեսի տնտեսվարող սուբյեկտներ, որոնք ապահովում են հարկային մուտքերի ընդամենը 2-3 տոկոսը ։ «Մենք պետք է փոքր բիզնեսը ազատենք հարկերից, որպեսզի այն զարգանա: Ինչու՞ ենք այդպես ասում։ Որովհետեւ միայն անցյալ տարի 3 հազար փոքր ընկերություններ փակվեցին շրջանառության հարկը 5 տոկոսից մինչեւ 10 տոկոս բարձրացնելու պատճառով։ Միակ բանը, որի վրա պետք է աշխատենք, այն է, որ միջին բիզնեսը մի քանի փոքր բիզնեսի չվերածվի ՝ հարկումից խուսափելու համար։ Հետևաբար, այստեղ վարչարարության հետ կապված հարցեր կան։ Սակայն մենք կարիք չունենք հարկելու փոքր բիզնեսը", - ընդգծել է նա, նկատելով, որ նման քաղաքականության շնորհիվ Հայաստանում տարեկան մինչեւ 3 հազար նոր փոքր բիզնեսի սուբյեկտ կբացվի ։
