Հայ քաղաքագետ․ Հայաստանում ԱՄՆ մոդուլային ատոմակայան կառուցելու նպատակը գործող Մեծամորի ատոմակայանը փակելն է

Արմինֆո.Արդյոք ԱՄՆ-ը Հայաստանում մոդուլային ատոմակայան կկառուցի, թե ոչ, դեռ մեծ հարց է, բայց նման քննարկումների նպատակը գործող Մեծամորի ատոմակայանը փակելն է, ինչին Ադրբեջանն ու Թուրքիան ձգտում են հասնել ավելի քան 30 տարի: Այդ մասին Facebook-ի իր էջում գրել է քաղաքագետ Կարեն Իգիթյանը ՝ արձագանքելով ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ միջուկային էներգետիկայի ոլորտում մոտ 9 մլրդ դոլարի ենթադրյալ ներդրումների մասին ԱՄՆ փոխնախագահի հայտարարությանը:

Փորձագետն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ 5 մլրդ դոլար գումարած  4 մլրդ դոլար այն գումարն է, որը Հայաստանը պետք է վճարի ԱՄՆ - ին, եթե մոդուլային ատոմակայանը, այնուամենայնիվ, կառուցվի: "Սա գումարած  այն 7 միլիարդ դոլարի պետական պարտքը, որն արդեն հավաքել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը", - հիշեցրել է Իգիթյանը:

Բացի այդ, ինչպես նշել է փորձագետը, եթե այն, այնուամենայնիվ, կառուցվի, ապա Հայաստանը, բացի այն, որ դրա համար միլիարդավոր դոլարներ կվճարի, կդառնա փորձադաշտ փորձարկումների համար, քանի որ նման կայաններ ԱՄՆ-ը դեռ չի կառուցել: "Գործարանը, որը նախատեսում է այն կառուցել, եւ այստեղ եւս հարց է, թե արդյոք կկառուցի նոր Firebird ընկերությունը, որը հիմնադրել է Ռազմիկ Հովակիմյանը ։ Անցյալ տարի դրա շրջանառությունը կազմել է մոտ 300 հազար դոլար։ Մինչդեռ, խոսքը միլիարդանոց ներդրումների մասին է։ Ինչը  նշանակում է, որ այդ ամենը գեղեցիկ ճակատ է PR-ի համար", - հավելել է Իգիթյանը։

Քաղաքագետը մեկնաբանել է նաև "Թրամփի ուղի հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման" (TRIPP) նախագծի վերաբերյալ հայտարարությունները: Նա հիշեցրել է, որ այցի ընթացքում ԱՄՆ փոխնախագահը հայտարարել է, որ իրենք փնտրում են ներդրողներ տարածաշրջանում TRIPP-ի համար: Այդ առնչությամբ փորձագետը հարց է տվել, թե ով է տարածաշրջանում հետաքրքրված TRIPP-ի վերահսկմամբ, և ով ունի դրա համար գումար: "Իհարկե, Ադրբեջանը, որը բոլորովին վերջերս համաձայնագիր է կնքել ամերիկյան խոշորագույն Black Rock ներդրումային հիմնադրամի հետ։ Համաձայնագրի թեման՝ ներդրումներ ենթակառուցվածքում: Ադրբեջանը Black Rock-ի և Global infrastructure partners-ի միջոցով կարող է անուղղակիորեն մուտք գործել TRIPP: Մակերեսին կլինի ամերիկյան ներդրող ընկերություն, իսկ դրա հետեւում՝ Ադրբեջանը և նրա Socar-ը", - ամփոփել է  Իգիթյանը։

Հիշեցնենք, որ փետրվարի 9-ին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ Երևանում կայացած բանակցությունների արդյունքում ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը մամուլի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել էր, որ Հայաստանն ու ԱՄՆ-ն ավարտել են քաղաքացիական միջուկային էներգետիկայի ոլորտում "123" համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները, և սպասվում են շուրջ 9 մլրդ դոլարի ներդրումներ: Նա պարզաբանել էր, որ սկզբնական փուլում խոսքը 5 մլրդ դոլարի մասին է, իսկ արդեն երկրորդ փուլում ՝ եւս 4 մլրդ դոլարի ներդրում։ Հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում սստոորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով: