Արմինֆո.Հայաստանում կվերանայվեն ոսկյա իրերի և թանկարժեք քարերի վաճառքից ԱԱՀ հարկման կանոնները։ ՀՀ Ազգային ժողովն ապրիլի 14-ի լիագումար նիստում քննարկում է ՀՀ կառավարության կողմից առաջին ընթերցմամբ ներկայացված Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունները:
Ինչպես իր ելույթում նշել է ՀՀ ֆինանսների նախարարի տեղակալ Արման Պողոսյանը, օրենսդրական նախաձեռնության շրջանակներում նախատեսվում է սահմանել հատուկ նորմեր: Չնայած այն հանգամանքին, որ գործող օրենսդրության շրջանակներում ոսկու և թանկարժեք քարերի վաճառքն ազատված է ԱԱՀ-ից, այդ նյութերից պատրաստված զարդերի վաճառքը հարկվում է այդ հարկատեսակով: Միևնույն ժամանակ, օգտագործված ոսկու և քարերի արժեքը հաճախ ապրանքի գնի հիմնական մասն է կազմում։ Խնդիրն այն է, որ երբ ոսկերչական արտադրությամբ զբաղվող ձեռնարկությունները գերազանցում են ԱԱՀ - ի շեմը ՝ տարեկան 115 մլն դրամ, ԱԱՀ-ով ապրանքների գինը կտրուկ բարձրանում է, ինչը շուկայում դարձնում է անմրցունակ: Խնդիրն այն է նաև, որ ոսկին, որպես հատուկ ապրանք, չի ստեղծվում նորից ամեն անգամ, երբ այն անցնում է արժեքային շղթայի օղակներով, այլ, պարզապես, վերափոխվում է մի ձևից մյուսին՝ իր արժեքը փոխանցելով հաջորդական շղթայական օղակների միջոցով: Սա նշանակում է, որ ոսկին, որպես հատուկ ապրանք, կարող է լինել միայն մեկ կամ մի քանի անգամ, երբ այն անցնում է արժեքային շղթայի օղակներով: Այլ կերպ ասած՝ ոսկու ձուլակտորից ոսկյա զարդերի պատրաստման փուլում ոսկու արժեքը չի համարվում նորաստեղծ արժեք: Հետևաբար, այս դեպքում ԱԱՀ-ով ոսկու հարկումը մի կողմից խնդրահարույց է, իսկ մյուս կողմից ՝ հանգեցնում է ոսկյա զարդերի գների բարձրացման՝ դրանով իսկ խոչընդոտելով ոսկերչական արդյունաբերության զարգացմանը։ Ոսկին եզակի հումք է, քանի որ դրա արժեքը պահպանվում է յուրաքանչյուր վերամշակման ընթացքում, և այն ԱԱՀ - ով հարկելը ամեն անգամ, երբ այն անցնում է արժեքային շղթայի օղակներով, գործնականում կնշանակեր ԱԱՀ-ի բազմակի հարկումը, ինչը խելամիտ մոտեցում չէ:
Այդ առնչությամբ, ինչպես պարզաբանել է ֆինանսների նախարարի տեղակալը, առաջարկվում է հարկման երկու առանձին արտոնյալ ռեժիմ սահմանել ՝ արտադրողների եւ վերավաճառողների համար։ Արտադրողների համար առաջարկվում է ԱԱՀ գանձել ապրանքի վաճառքի գնի և դրա պատրաստման համար օգտագործված ոսկու և քարերի ձեռք բերման համար փաստաթղթավորված ծախսերի գումարի դրական տարբերությամբ: Օրինակ, եթե ոսկերիչը զարդը վաճառում է 100 միավորով, ընդ որում, փաստաթղթավորված ծախսերը ոսկու համար կազմել են 60 միավոր, իսկ ադամանդի համար՝ 25 միավոր, ԱԱՀ-ն հաշվարկվում է ոչ թե 100 միավորից, այլ 15-ից (այսինքն ՝ 100-60-25): Վերավաճառողների համար առաջարկվում է ԱԱՀ գանձել վերավաճառքի գնի և ապրանքի ձեռք բերման գնի դրական տարբերությամբ: Այսպիսով, եթե վերավաճառողը զարդը գնել է արտադրողից 100 միավորով և վաճառում է այն 120-ով, ապա հարկը գանձվում է 20 միավորից:
Փոխնախարարը համոզմունք է հայտնել, որ օրինագծի ընդունմամբ ոսկերչական իրերի շուկան զգալիորեն կակտիվանա:
Նշենք, որ կառավարությունը փաստաթուղթը համարել է անհետաձգելի, ինչը նշանակում է, որ օրինագիծը պետք է քննարկվի առաջին ընթերցմամբ ընդունվելու պահից 24 ժամվա ընթացքում: Այս շտապողականությունը պայմանավորված է նրանով, որ կառավարության նախաձեռնությունն ուժի մեջ կմտնի արդեն 2026 թվականի հուլիսի 1-ից։
