Արմինֆո.
Ապրիլի 22-ի նիստում ՀՀ Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը որոշեց նվազեցնել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ին նոր բաժանորդներ միացնող ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց սակագները։
ՀԾԿՀ որոշման համաձայն՝ նոր հաճախորդների սակագինը կնվազի մինչև 40 տոկոս, իսկ առկա հզորությունը մեծացնելու կամ նոր հզորությունը միացնելու վճարը՝ մինչև 55 տոկոս։
Լրագրողների հետ հարցազրույցում հանձնաժողովի նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանը կոչ արեց չտեսնել որևէ քաղաքական ենթատեքստ ՀԾԿՀ որոշման մեջ, հատկապես ընտրություններից առաջ։ «Դուք և մեր շատ քաղաքացիներ կարող եք մեկնաբանել և կազմել ձեր սեփական կարծիքը այս հարցի վերաբերյալ, բայց քաղաքական ենթատեքստ չկա», - ասաց Մեսրոպ Մեսրոպյանը։
Միևնույն ժամանակ, ՀԾԿՀ նիստին մասնակցած ՀԾԿՀ-ի ղեկավարի պաշտոնակատար Ռոմանոս Պետրոսյանը լրատվամիջոցներին տեղեկացրեց, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի բաժնետոմսերի փոխանցման գործարքը պետք է ավարտվի մինչև մայիսի 20-ը, հակառակ դեպքում պետությունը կսկսի ընկերությունը որպես գերակա հանրային շահ ճանաչելու ընթացակարգը։ Նա հիշեցրեց, որ ներկայումս ուժի մեջ է Վարչական դատարանի որոշումը, որի համաձայն՝ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը հանձնարարվել է մինչև մայիսի 25-ը ձեռնպահ մնալ ազգայնացման ընթացակարգը սկսելուց՝ կողմերին հնարավորություն տալով համաձայնության գալ գործարքի գումարի շուրջ։ Պետրոսյանը նշեց, որ ներկայումս քայլեր են ձեռնարկվում՝ կողմերի փոխադարձ համաձայնությամբ ընկերության բաժնետոմսերի 100%-ը պետական սեփականությանը փոխանցելու համար։ Եթե արդյունք չստացվի, գործընթացը կանցնի հարկադիր ազգայնացման փուլ։
«Հաջորդ փուլում կիրականացվի շուկայի գնահատում»։ «Ընկերության արժեքը կգնահատի անկախ լիցենզավորված կազմակերպությունը, որին կավելացվի օրենքով սահմանված 15% փոխհատուցումը», - հայտարարեց Պետրոսյանը՝ հավելելով, որ գնահատման ավարտից հետո բաժնետոմսերը կդառնան պետական սեփականություն, որից հետո լիազոր մարմինը կդիմի Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին (ՀԾԿՀ)՝ էլեկտրաէներգիայի բաշխման գործունեության նոր լիցենզիա ստանալու համար։ Պետրոսյանը նաև նշեց, որ իր լիազորությունները կդադարեցվեն ՀԾԿՀ-ի կողմից նոր լիցենզիա ստանալուց և ընթացակարգն ամբողջությամբ ավարտվելուց հետո։
Հիշեցնենք, որ 2016 թվականից ի վեր «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն պատկանում է Սամվել Կարապետյանի «Տաշիր» ընկերությունների խմբին։ 2025 թվականին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց ՀԷՑ-ը ազգայնացնելու իր մտադրության մասին՝ Կարապետյանի Հայ Առաքելական Եկեղեցուն (ՀԱԵ) հանրային աջակցություն հայտնելուց և նրա ձերբակալությունից հետո։ Ավելի ուշ խորհրդարանը ընդունեց օրենքների փոփոխություններ, որոնք նախատեսում էին «Էլեկտրական ցանցեր»-ը պետական վերահսկողությանը վերադարձնելը։ Հուլիսի 18-ին ՀԾԿՀ-ի ղեկավարը Ռոմանոս Պետրոսյանին նշանակեց ժամանակավոր կառավարիչ։ Վերջինս, հուլիսի 24-ից սկսած, սկսեց ընկերության բարձրաստիճան պաշտոնյաների շրջանում առաջին կադրային փոփոխությունները, չնայած Ստոկհոլմի արբիտրաժային դատարանի կողմից ընկերության ղեկավարությունը չփոխելու որոշմանը։ Օգոստոսի 9-ին «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր»-ի բաժնետեր և «Տաշիր կապիտալ»-ի գործադիր տնօրեն Նարեկ Կարապետյանը դատական հայց ներկայացրեց ՀՀ վարչական դատարան՝ ՀԾԿՀ-ի և նրա նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանի դեմ՝ պահանջելով, որ ՀԾԿՀ-ն ճանաչվի ընկերության ղեկավարությունը փոխելու իրավասություն չունեցող։
Սեպտեմբերի 20-ին խորհրդարանում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի վերաբերյալ կառավարության ծրագրերի մասին։ Գործընթացը, նրա խոսքով, կընթանա մի քանի սցենարներով։ Առաջինը այն է, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցերը» կազգայնացվի և կփոխանցվի հուսալի մասնավոր կառավարման՝ մնալով ամբողջությամբ պետական սեփականության ներքո։ Երկրորդը այն է, որ ընկերության վերահսկիչ բաժնեմասը կփոխանցվի հեղինակավոր միջազգային էներգետիկ կառավարչի։ «Ամեն դեպքում, Հայաստանի Հանրապետությունը կպահպանի բաժնեմաս, որը կապահովի կառավարության ռազմավարական ներկայությունը այս կենսականորեն կարևոր ենթակառուցվածքում», - ասաց Փաշինյանը։ Երկրորդ սցենարի վերաբերյալ նա նշեց. «Նա կարծում է, որ իշխանությունները կդիմեն դրան միայն այն դեպքում, եթե պարզ դառնա, որ առաջին սցենարի ծախսերը անհամաչափ մեծ են պետական բյուջեի համար»։
Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի 2025 թվականի նոյեմբերի 17-ի որոշմամբ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն զրկվեց էլեկտրաէներգիայի փոխանցման լիցենզիայից։ Որոշման մեջ թվարկված էին հանձնաժողովի կողմից ընկերության գործունեության մեջ հայտնաբերված խախտումները։ 2026 թվականի փետրվարի 17-ին «Հզոր Հայաստան» կուսակցության վարչության անդամ և ՀԷՑ-ի նախկին գործադիր տնօրեն Դավիթ Ղազինյանը մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» (ՀԷՑ) ընկերության իրական արժեքը մոտ է 1 միլիարդ դոլարին, և ընկերության սեփականատերերը չեն համաձայնի այն վաճառել իջեցված գնով։ Այնուամենայնիվ, նրա խոսքով, իշխանությունները անում են ամեն ինչ՝ ՓԲԸ-ի շուկայական արժեքը նվազեցնելու համար։ Ղազինյանը հիշեցրեց ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտարարությունը, որ ընկերության գինը կարող է նվազեցվել որոշակի հանգամանքներում։ «Նման հայտարարությունները թեթևությամբ չեն արվում: «Տաշիր» խումբը առաջարկել է ներգրավել խոշոր միջազգային գնահատող ընկերություն՝ ESA-ի գինը որոշելու և այդ գումարին 15% ավելացնելու համար, սակայն իշխանությունները մերժել են այս նախաձեռնությունը», - ասել է նախկին գործադիր տնօրենը՝ հավելելով, որ ստեղծված իրավիճակում իշխանությունները ցանկանում են օրինականացնել ESA-ի անօրինական բռնագրավումը՝ կիրառելով հանրային շահը գերակայություն տալու մեխանիզմը և հնարավորինս ցածր գնով: Այնուամենայնիվ, ինչպես նշել է Ղազինյանը, եթե ընկերությունը վաճառվի սեփականատերերի համար անբարենպաստ պայմաններով, նրանք իրավունք ունեն դատարանում բողոքարկել իշխանությունների գործողությունները:
