Արմինֆո.Հայաստանում կսկսի կիրառվել պաշտպանված թվային միջավայրում տվյալների փոխանակման համար պետական տեղեկատվական համակարգի տվյալների փոխանակման ստեղծման, ներդրման, կիրառման, կառավարման և զարգացման նոր կարգը։ ՀՀ կառավարությունը մայիսի 27-ի նիստում հաստատել է տվյալ կարգը։
ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարի տեղակալ Գևորգ Մելիքսեթյանը նշել է, որ թվային հասարակության զարգացման արդի փուլում առանցքային նշանակություն ունի պետական մարմինների տեղեկատվական համակարգերի միջև տվյալների անվտանգ և արդյունավետ փոխանակումը։ Ներկայումս տարբեր տվյալների բազաներ հաճախ գործում են մեկուսացված, կամ դրանց միջև տվյալների փոխանակումը խնդիրներ է առաջացնում, ինչը խոչընդոտում է պետական ծառայությունների որակի բարձրացմանը և քաղաքացիների համար «մեկ պատուհանի» սկզբունքի լիարժեք իրականացմանը։ Սա, իր հերթին, խոչընդոտում է քաղաքացիների և ձեռնարկությունների համար նոր թվային ծառայությունների զարգացմանը կամ դրանց որակի ապահովմանը։ «Հանրային տեղեկատվության մասին» օրենքի համաձայն՝ նախատեսվում է տվյալների փոխանակման շերտի (ՏՓՇ) կիրառում, որն իրենից ներկայացնում է պետական տեղեկատվական համակարգին աջակցող համակարգ։ ՏՓՇ-ի գործառնության և զարգացման համար պատասխանատու մարմինը Տեղեկատվական համակարգերի կարգավորման հանձնաժողովն է։
Ստեղծված իրավիճակում երկրում բացակայում են անհրաժեշտ նորմատիվ իրավական ակտերը, որոնք կապահովեն պայմանագրի հիման վրա անվտանգ թվային միջավայրում տվյալների փոխանակումը։ Վերոնշյալ հարցերի ապահովումը տվյալների փոխանակում իրականացնող տվյալների բազաների ադմինիստրատորների պարտականությունն է։ Շահագրգիռ կողմը տվյալների բազային միանալու համար նախ պետք է պայմանագիր կնքի տվյալների ադմինիստրատորի հետ, որից հետո կարող է հայտ ներկայացնել տվյալների փոխանակման համակարգին միանալու համար։ Ներկայումս պայմանագիրը կնքվում է միայն «ԷԿԵՆԳ» ՓԲԸ-ի հետ, որը տվյալների բազայի ադմինիստրատոր չէ։ Տեղական ինքնակառավարման մարմինները, իրավաբանական կամ ֆիզիկական անձինք կարող են միանալ պետական տեղեկատվական համակարգի տվյալների փոխանակման մակարդակին և անվտանգ թվային միջավայրում տվյալների փոխանակում իրականացնել կարգավորողի հետ կնքված պայմանագրի հիման վրա։ Տվյալների փոխանակման մակարդակին միանալու պայմանագիրը կարող է կնքվել, եթե ոչ պետական տեղեկատվական համակարգը համապատասխանում է օրենքով և նորմատիվ ակտերով նախատեսված՝ պետական տեղեկատվական համակարգի տվյալների փոխանակման մակարդակին միանալու պահանջներին։ Պայմանագրի տիպային ձևը կհաստատվի կարգավորողի կողմից։
Պետական մարմինները համակարգին միանում են նախագծով սահմանված ընթացակարգերի հիման վրա, սակայն նախևառաջ պետք է ստանան մեկ այլ նորմատիվ իրավական ակտով նախատեսված թույլտվություն, որը հնարավորություն է տալիս միանալ կոնկրետ տվյալների բազային։
Նախագծի ընդունմամբ նախատեսվում է ներդնել միջազգայնորեն ճանաչված և վաղուց գործող համակարգի վրա հիմնված լուծումներ, ինչն ապահովում է տվյալների ապակենտրոնացված, ծածկագրված և ապացուցելի փոխանակում՝ երաշխավորելով տվյալների փոխանակման անվտանգությունը, տվյալների հասանելիությունը և հետագծելիությունը։
