Արմինֆո. Հայաստանում մաքսային ստուգումները կմոտարկվեն հարկային ստուգումներին։ ՀՀ Ազգային ժողովը հունիսի 17-ի լիագումար նիստում երկրորդ ընթերցմամբ քննարկում է «Մաքսային կարգավորման մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին օրինագիծը։
ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ Համլետ Սահակյանի խոսքով՝ ներկայումս մաքսային ստուգումների իրականացման ժամանակ կիրառվում են կամերալ (փաստաթղթային) և արտագնա ստուգումներ։ Ընդ որում, կամերալ ստուգման դեպքում սահմանված չեն դրանց անցկացման ժամկետները, ինչպես նաև բացակայում է ստուգվող սուբյեկտին իրազեկելու մասին դրույթը, ինչը հաճախ դառնում է դատական վեճերի և ավելորդ բյուրոկրատիայի պատճառ։ Այժմ առաջարկվում է սահմանել պահանջ, ըստ որի՝ կամերալ ստուգումները կարող են անցկացվել 40 աշխատանքային օրվա ընթացքում, իսկ տնտեսվարող սուբյեկտը պետք է տեղեկացվի այդ մասին։ Ընդ որում, կամերալ ստուգումների անցկացման ժամկետները չեն կարող երկարաձգվել կամ կասեցվել։
Մեկ այլ խնդիր վերաբերում է արտագնա մաքսային ստուգումներին, որոնց իրականացման ժամանակ նույնպես նշված չեն ստուգման ժամկետները, կասեցման կամ չեղարկման պահը։ Առաջարկվում է ստեղծել նման հիմքեր, որոնք են՝ իրավապահ մարմինների կողմից հետաքննությունների իրականացումը։ Մասնավորապես, հստակեցվում են փաստաթղթերի ստուգման, քննչական մարմնի որոշման կամ դատարանի վճռի հիման վրա դրանց առգրավման, մաքսային ստուգման ընթացքում հանցագործության տարրերի հայտնաբերման և համապատասխան հաղորդում ներկայացնելու, ինչպես նաև մաքսային զննման անցկացման հետ կապված դեպքերը։
Հաջորդ հարցը վերաբերում է ստուգվող անձի՝ ստուգման ակտին նախապես ծանոթանալու և այն բողոքարկելու հնարավորության իրավական հիմքերին։ Առաջարկվում է սահմանել, որ մաքսային ստուգման արդյունքների ամփոփման համար ստուգումն իրականացնող պաշտոնատար անձը պետք է կազմի ստուգման հաշվետվության նախագիծ՝ ստուգման ավարտից հետո 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում՝ մաքսային կարգավորման ոլորտում միջազգային պայմանագրերի, ակտերի և Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության պահանջների խախտումներ հայտնաբերելու դեպքում։ Ստուգված անձի կողմից մաքսային զննման արձանագրության վերաբերյալ առարկություններ ներկայացնելու ժամկետը կազմում է ևս 10 աշխատանքային օր։
Կսահմանվեն մաքսային զննման արդյունքների հիման վրա մաքսային մարմնի կողմից ընդունվող որոշումների տեսակները։ Դրանց թվում են՝ մաքսային հայտարարագրում փոփոխություններ կամ լրացումներ կատարելը, ներքին շուկայի պաշտպանության միջոցառումների շրջանակներում մաքսային վճարների կամ հարկերի գծով պարտավորությունների հաշվարկումը և այլն։ Առաջարկվում է սահմանել ծանուցման կարգը և հստակեցնել պատասխանատվության նորմերն այն կազմակերպությունների համար, որոնցում մաքսային զննման արդյունքում հայտնաբերվել են մաքսային մարմինների կողմից գանձվող մաքսատուրքերի, այլ հարկերի, տուրքերի և վճարների գումարների թերհաշվարկման (պակասեցման) դեպքեր։ Պատասխանատվությունը կրելու է կոնկրետ կազմակերպությունը։
