Արմինֆո. "Լիդիան Արմենիա" ընկերությունը Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման ծրագրի շրջանակներում ավելի քան 100 մլն կուղղի տեղական համայնքների զարգացմանը: Օգոստոսի 31-ին ընկերությունը համապատասխան համաձայնագիր է ստորագրել է Էկոնոմիկայի նախարարության և Սիսիան, Վայք և Ջերմուկ խոշորացված համայնքների ղեկավարների հետ:
Կարճ ճեպազրույցի ընթացքում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը պատմել է, որ միջոցները բաշխվելու են հետևյալ կերպ. ընկերությունը համայնքներին տարեկան 7-8 մլն դոլար է հատկացնելու, իսկ 2027 թվականից այդ գումարը կարող է աճել մինչև 9 մլն դոլար ՝ կախված միջազգային շուկաներում ոսկու գնից: Ընդ որում, ինչպես հստակեցրել է նախարարը, համայնքները պարտավոր են հատկացված միջոցների 20 տոկոսն ուղղել Ամուլսարին հարակից բնակավայրերի զարգացմանը: Որպես օրինակ նա նշել է Սիսիան խոշորացված համայնքում գտնվող Գորայք գյուղը, որը, ըստ ստորագրված համաձայնագրի, ամեն տարի ստանալու է համայնքին հատկացվող գումարի 20 տոկոսը:
Վկայակոչելով ընկերության ղեկավարության հայտարարությունը՝ Պապոյանը հաղորդել է, որ արդեն սեպտեմբերին հանքում կսկսվի ոսկու հանքաքարի արդյունահանումը։ «Դա լայնածավալ ներդրումային ծրագիր է: Մենք արդեն ավելի քան 750 մլն դոլար ներդրում ենք ուղղել ՊՄԳ-ի (պետական-մասնավոր գործընկերության) շրջանակներում։ Այս ծրագրում կարևորն այն է, որ պետությունը ոչ միայն հարկերի տեսքով կստանա տարեկան մինչև 100 մլն դոլար, այլ նաև այն, որ պետությունը հանդիսանում է ընկերության բաժնետեր ՝ ունենալով 12,5% բաժնեմաս: Սա նշանակում է, որ շահույթի մի մասը կուղղվի պետությանը։ Բացի այդ, 9 մլն դոլար կտրամադրվի համայնքներին, և այդ գումարների հաշվին համայնքները կկարողանան իրականացնել կամ սուբվենցիոն համաֆինանսավորում, կամ էլ լուծել իրենց մյուս խնդիրները», - պարզաբանել է Պապոյանը։
Նրա խոսքով, եթե այդ միջոցներն ուղղվեն այլ նպատակների, ապա դրանց բաշխման մասին որոշումները կկայացվեն հատուկ ստեղծված խորհրդի կողմից, որի կազմում կընդգրկվեն ընկերության ներկայացուցիչները եւ Սիսիանի, Ջերմուկի եւ Վայքի համայնքների ղեկավարները:
"Մի քանի տարի անց մենք չենք ճանաչի մեր համայնքները, և այս ամենը շնորհիվ ծրագրի, որի պաշտոնական մեկնարկը տեղի կունենա արդեն հոկտեմբերին", - ասել է նա:
Իր հերթին՝ «Լիդիան Արմենիա»-ի գլխավոր տնօրեն Հայկ Ալոյանը հավելել է, որ սա կարևոր ներդրում է բոլոր գործընկեր համայնքների համար: Նրա խոսքով ՝ ընկերությունը մինչ օրս աշխատում է համայնքների հետ և ունեցած պարտավորությունների շրջանակում շարունակելու է այդ աշխատանքը: Նա նաև նշել է, որ համաձայնագիրը կնքվել է մինչև հանքի շահագործման ավարտը ՝ ընդգծելով այդ գործընթացում Էոնոմիկայի նախարարության մեծ դերն ու ջանքերը: Ըստ համաձայնագրի՝ նախագծով շոշափվող բնակավայրերն են Ջերմուկը, Կեչուտը, Գնդեվազը, Սարավանը, ներառյալ ՝ Սարալանջը և Ուղեձորը, ինչպես նաև Գորայքը:
Հիշեցնենք, որ 2018 թվականի վերջից Ամուլսարի ոսկու հանքը ենթարկվել է արգելափակման բապահպան ակտիվիստների կողմից։ Այն ժամանակ կառավարությունն այդպես էլ չկարողացավ կողմնորոշվել հանքի շինարարության վերսկսման հարցում, և այնտեղ ախատանքը ստիպված էին դադարեցնել։ Միայն 2023 թվականին հաջողվեց համաձայնություն ձեռք բերել Ամուլսարի ծրագրի վերագործարկման շուրջ։
Ընդհանուր առմամբ, Ամուլսարի ոսկու հանքավայրի շահագործման ներդրումային ծրագրի առաջին ՝ 12-ամյա փուլի ընդհանուր արժեքը կազմում է 750 մլն դոլար, հանքավայրի հաստատված պաշարները գնահատվում են 73 տոննա ոսկի (84 մլրդ ԱՄՆ դոլար այսօրվա գներով) և 294 տոննա արծաթ: Կան նաև պաշարներ, որոնք տեղական տեսանկյունից դիտվում են որպես ռեզերվ, իսկ միջազգային տեսանկյունից ՝ որպես ռեսուրս ։ Որպես հետեւանք, 25 տարվա ընթացքում նախատեսվում է արդյունահանել 150 տոննա ոսկի, իսկ, հաշվի առնելով հանքավայրի նոր տեղամասերում առկա պահուստները, ծրագիրը կարող է երկարաձգվել մինչեւ 40 տարի: 2026-2027թթ. ընթացքում կիրականացվեն լրացուցիչ հետազոտություններ՝ ուղղված պաշարների ընդլայնմանը:
Ընթացիկ տարվա փետրվարին ՀՀ կառավարությունը վարկային երաշխիք է տրամադրել ընկերության կողմից ներգրավվող $150 մլն վարկերի դիմաց: գործարքի շրջանակներում ՀՀ կառավարությունը ստացել է ընկերության բաժնետոմսերի 12,5% - ը, որի դիմաց ոչինչ չի վճարելու, բայց փոխարենը ապահովագրելու է գործարքը որոշակի ռիսկերից:
Դեռևս 2023 թվականին ՀՀ ֆինանսների նախարարության կանխատեսումների համաձայն ՝ հանքավայրի գործարկումը կարող է հանգեցնել երկրի ՀՆԱ-ի տարեկան 1% -1,5% աճի, իսկ հանքավայրի շահագործումից բյուջեի ամենօրյա եկամուտները կկազմեն մոտ 100 մլն ԱՄՆ դոլար ։ Սակայն ոսկու ներկայիս գներով այդ ցուցանիշներն էապես կբարձրանան։
Հանքավայրը Հայաստանում պաշարների մեծությամբ երկրորդն է։ Ընկերության տեղեկատվության համաձայն, հանքավայրը պարունակում է մոտ 73733 կգ ոսկի ՝ 0,78 գ / տոննայի միջին պարունակությամբ, ինչպես նաև 294.367 տոննա արծաթ՝ 9.29 գ / տոննայի միջին պարունակությամբ: Հանքավայրը գտնվում է երկրի հարավ-արևելքում, Ջերմուկ քաղաքից 13 կմ հեռավորության վրա, Արփա և Որոտան գետերի միջագետքում:
