Արմինֆո.Հայաստանի ապահովագրական շուկայում ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության գործակիցը 2026թ. հունվար-սեպտեմբերին նվազել է աննշան ՝ մինչև 74,5% ՝ 2025թ. նույն ժամանակահատվածի 75,2%-ից: Դա դիտվում է գործող պայմանագրերի թվի տարեկան աճի 8,1%-ից մինչև 10% արագացման, ապահովագրավճարների ծավալի աճի 17,8%-ից մինչև 17,2% աննկատ դանդաղման և փոխհատուցումների ծավալի աճի 8,3%-ից մինչև 18,1% նկատելի արագացման ֆոնին:
Ընդ որում, վնասաբերության գործակցի նվազում է նկատվել ս.թ. մայիսից ՝ նախորդ չորս ամիսների աճից հետո, այն դեպքում, երբ ողջ 2025 թվականի ընթացքում դիտվել է ցուցանիշի նվազում՝ 81,8%-ից մինչեւ 76,3%։ Այս մասին են վկայում Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրոյի տվյալները։
Ինչպես նշում են փորձագետները, միևնույն ժամանակ, ԱՊՊԱ-ի արժեքն աճում է ՝ թույլ տալով ապահովագրական ընկերություններին դրանով փոխհատուցել գնաճային ռիսկերը, ընդհանուր առմամբ, բարձրացող գնաճի և, մասնավորապես, պահեստամասերի թանկացման ֆոնին: Ավելին, կա միտում, երբ ապահովագրական ընկերությունները պակաս վնասաբեր վարորդներից գանձում են ավելի բարձր վճար՝ այդպիսով հարթելով իրենց ընդհանուր վիճակագրությունը: Այդ առումով սպառողի, հատկապես, "անվթար" վարորդների շրջանում կասկած է առաջանում բոնուս-մալուս համակարգի արդյունավետության վերաբերյալ, մասնավորապես, ստեղծվում է տպավորություն, որ այդ մեխանիզմը կամ, ընդհանրապես, չի աշխատում, կամ օգտագործվում է առանց "բոնուսների":
Բյուրոյի տվյալներով՝ ԱՊՊԱ ապահովագիր ունեցող տրանսպորտային միջոցների թիվը տարեկան կտրվածքով աճում է չափավոր, բայց՝ տեմպերի արագացմամբ ՝ 4,7%-ից մինչեւ 7%: Քանակական արտահայտությամբ 2026 թվականի հոկտեմբերին երկրում կար 749,242 հազար միավոր ԱՊՊԱ պայմանագրերով տրանսպորտային միջոց, սակայն գործող պայմանագրերի թիվը փոքր - ինչ գերազանցել է 1,1 միլիոնը (չեղյալ հայտարարվածները չհաշված՝ 1 մլն)։ ԱՊՊԱ պայմանագրերի ընդհանուր քանակում E-ապահովագրերի բաժինը տարեկան կտրվածքով աճել է 36%-ից մինչև 37%՝ ս.թ. հոկտեմբերի դրությամբ կազմելով 422,453 հազար (աճը դանդաղել է 22,4%-ից մինչև 14,9%):
2026 թվականի 9 ամիսների ընթացքում գործող պայմանագրերով հավաքագրված ապահովագրավճարների ծավալը հասել է 29.4 մլրդ դրամի (81 մլն դոլար), իսկ ապահովագրական փոխհատուցումների ծավալը գերազանցել է 20 մլրդ դրամը (55.1 մլն դոլար)։ Ընդ որում, ճանապարհատրանսպորտային պատահարների պարզեցված ձևակերպման (եվրաարձանագրություն) դեպքերով վճարված փոխհատուցումների ծավալի աճը տարեկան կտրվածքով կտրուկ դանդաղել է՝ 63,8%-ից մինչեւ չնչին 1,4%՝ կազմելով 2,9 մլրդ դրամ (7,9 մլն դոլար), ինչի հետ մեկտեղ սկսել է կրճատվել մեկ վճարման միջին չափը ՝ 9,2% - ով (մեկ տարի առաջվա 31,8% աճի դիմաց)՝ կազմելով 112,069 հազար դրամ (309 դոլար՝ մեկ տարի առաջվա 323 դոլարի դիմաց)։ Ընդ որում, ընդհանուր ապահովագրական փոխհատուցումների գծով մեկ վճարման միջին չափը շարունակել է աճել՝ տեմպերի մի փոքր արագացմամբ՝ 4,7%-ից մինչեւ 6%, եւ կազմելով 287.946 հազար դրամ (794 դոլար՝ մեկ տարի առաջվա 710 դոլարի դիմաց):
Բյուրոյի տվյալների համաձայն, ԱՊՊԱ ապահովագիր ունեցող տրանսպորտային միջոցների ամենամեծ թիվը բաժին է ընկնում "ՌԵԳՈ Ինշուրանս" ապահովագրական ընկերությունը՝ 138,944 հազար միավոր (շուկայի գրեթե 19%): Ի դեպ, ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության գործակիցն այս ԱԸ-ում տարեկան կտրվածքով 70%-ից հասել է 75%-ի։ ԱՊՊԱ գծով վնասաբերության ամենաբարձր գործակիցն արձանագրվում է "ԻՆԳՈ" ԱԸ-ում՝ 81% (մեկ տարի առաջվա 79%-ի դիմաց), իսկ ամենափոքրը՝ "Նաիրի Ինշուրանս" ԱԸ-ում՝ 66% (ինչպես մեկ տարի առաջ):
Գործող ԱՊՊԱ պայմանագրերով ապահովագրական վճարների առավելագույն ծավալն ապահովում են «Նաիրի Ինշուրանսն» ու «ԻՆԳՈ»-ն՝ 5.6-5.4 մլրդ դրամ (շուկայի ընդհանուր ծավալի 19-18% - ը): Փոխհատուցումների գծով այս դասում շարունակում են առաջատար մնալ նույն երկու ընկերությունները՝ «ԻՆԳՈ»-ն և «Նաիրի Ինշուրանսը»՝ 3.6 - 3.5 մլրդ դրամ ծավալներով (ընդհանուր ծավալի 18-17.6%)։ ՃՏՊ-ների պարզեցված ձևակերպման (եվրաարձանագրություն) դեպքերի համար առավել մեծ վճարումներով են աչքի ընկնում «ԼԻԳԱ Ինշուրանսը» և «ԻՆԳՈ»-ն, համապատասխանաբար՝ 694.1 մլն և 645.8 մլն (շուկայի ընդհանուր ծավալի 24.2% և 22.5%): E-ապահովագրերի գծով առաջատարը ծաաարունակում է մնալ «ԻՆԳՈ»-ն՝ 155,824 հազար (շուկայում այդ պայմանագրերի ընդհանուր թվի գրեթե 37%-ը), իսկ 2-րդ և 3-րդ հորիզոնականները զբաղեցնում են «ԼԻԳԱ Ինշուրանսը» և «Արմենիա Ինշուրանսը», համապատասխանաբար՝ 73,473 հազար և 69,988 հազար (կամ ավելի քան 17% և 16%): Իսկ E-ապահոովագրերի նվազագույն քանակը պահպանվում է «Նաիրի Ինշուրանս»-ում՝ 21,709 հազար (շուկայում այդ պայմանագրերի ընդհանուր թվի 5% - ը)։ Գործող պայմանագրերի ընդհանուր թվով առաջատարը «ՌԵԳՈ Ինշուրանսն» է՝ 249,669 հազար (կամ շուկայում ընդհանուր թվի 22%- ը): Հարկ է ուշադրություն դարձնել, որ ապահովագրական վճարների հավաքագրման առաջատար «ԻՆԳՈ» և «Նաիրի Ինշուրանս» ընկերություններն աչքի են ընկնում նաև դադարեցված պայմանագրերի առավել թվով, համապատասխանաբար՝ 19,402 հազար և 17,222 հազար (վճարման ենթակա կամ արդեն վճարված, համապատասխանաբար, 259.9 մլն դրամ և 248.5 մլն. դրամ գումարով): Իսկ դադարեցված պայմանագրերի նվազագույն քանակն արձանագրվում է «Արմենիա Ինշուրանս» և «ԼԻԳԱ Ինշուրանս» ընկերություններում, համապատասխանաբար՝ 10,557 հազար և 14,149 հազար:
Նշենք, որ 2023 թվականի ապրիլից Հայաստանի ապահովագրական շուկայում մեկնարկել է անցումը ԱՊՊԱ սակագների ազատականացման, և արդեն մեկ եռամսյակ հետո այդ դասի վնասաբերության գործակիցը սկսել է աճել։ Այս միտումը պահպանվել է մինչև 2025 թվականը, որի սկզբում՝ փետրվարից, ԱՊՊԱ սակագների էական աճը թույլ է տվել ապահովագրական ընկերություններին զգալիորեն բարձրացնել իրենց գործունեության արդյունավետության մակարդակը, և վնասաբերության գործակիցը սկսել է նվազել։ Բայց արդեն 2026 թվականին, իսկ կոնկրետ՝ փետրվարից վնասաբերության գործակցի աճը վերսկսվել է՝ այդ միտման պահպանմամբ մինչև մայիս, որից հետո անկում է նկատվել։
Հայաստանի ավտոապահովագրողների բյուրոն "ԱՊՊԱ ընդհանուր պայմաններ" կանոնների փոփոխությունների շրջանակներում 2026թ. ապրիլի 1-ից գործարկել է ավելացված ապահովագրական գումարները և փոխհատուցումների առավելագույն սահմանաչափեր: Մասնավորապես, ապահովագրական գումարներն ու փոխհատուցումների առավելագույն սահմանաչափերն ավելացել են հետևյալ կերպ. գույքի վնասի դիմաց ներկայիս 1.8 մլն դրամի փոխարեն սահմանվել է 2.5 մլն դրամ; առողջությանը պատճառված վնասի դիմաց ներկայիս 3.3 մլն դրամի փոխարեն սահմանվել է 3.5 մլն դրամ։ Միաժամանակ, մեկ ապահովագրական դեպքի հետևանքով բոլոր տուժածներին պատճառված վնասի ընդհանուր գումարի ապահովագրական գումարները համամասնորեն ավելացել են և սահմանվել, համապատասխանաբար, 25 մլն և 35 մլն դրամ:
Հիշեցնենք, որ Հայաստանում գործում են 7 ապահովագրական ընկերություններ, որոնցից 6-ը լիցենզավորված են ավտոքաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության դասով (ԱՊՊԱ, այս դասով լիցենզավորված չէ միայն «Էֆես»): (ՀՀ դրամի հաշվարկային փոխարժեքը ԱՄՆ դոլարի նկատմամբ 30.09.2026 թ. դրությամբ կազմել է 362.83 դրամ/1դոլար՝ 30.09.2025 թ. դրությամբ 382.52 դրամ/1դոլարի դիմաց):
