Արմինֆո. Հայաստանի Կենտրոնական բանկը կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերը (ԿՀԲ) բարձրացրել է 0,25%-ով՝ մինչև ռիսկով կշռված ակտիվների 2,25%-ը (ուժի մեջ կմտնի 2027թ.մայիսից)՝ ենթադրյալ շոկի հետևանքով չնախատեսված կորուստները կլանելու համար անհրաժեշտ լրացուցիչ կապիտալի ծավալը գնահատելով շուրջ 250 մլրդ դրամ։ Այդ մասին "Հետք" հետազոտող ռեսուրսի հետ հարցազրույցում հաղորդել է ՀՀ ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը։
Նա նշել է, որ այս պահին այդ գումարը բավարար կլինի ապագա հնարավոր ռիսկերի և սցենարների դեպքում առաջացած խնդիրների լուծման համար՝ վկայակոչելով իրականացված մակրոսթրես-թեստավորման գնահատականները:
"Կենտրոնական բանկը վերջին տարիներին իր գործիքներից մեկի՝ ԿՀԲ - ի միջոցով բարձրացրել է կապիտալը՝ նշելով լրացուցիչ կապիտալի առկայության անհրաժեշտությունը, եթե այն դրական զարգացումները, որոնք մենք տեսնում ենք, որոշակի ժամանակ դադարեն, կամ տեղի ունենա որոշակի հետընթաց, բանկերը պատրաստ կլինեին այդ սցենարներին", - ընդգծել է Գալստյանը:
Հարցազրուցավարի այն հարցին, թե այդ դեպքում ինչ է նախատեսել կարգավորիչը քաղաքացիների համար, ԿԲ ղեկավարը նշել է, որ ֆինանսական կայունության համատեքստում ԿԲ-ը մանդատ չունի քաղաքացիներից պահանջելու բարեխիղճ մոտեցում, սակայն, ընդսմին, պարբերաբար ֆինանսական գրագիտության կոչ է անում եւ իրազեկման միջոցներ ձեռնարկում: "Դրանից բացի, որպեսզի ԿԲ-ն իր վրա վերցնի յուրաքանչյուր քաղաքացու որոշմանը միջամտելու պատեռնալիստական գործառույթը, նշեմ, որ ԿԲ-ն նման մեխանիզմ չունի, և, ընդհանրապես, աշխարհում չկան այնպիսի երկրներ, որտեղ կարգավորիչը տիրապետի նման գործառույթի", - նշել է նա:
Հիշեցնենք, որ 2026թ.հոկտեմբերի 20 - ին ՀՀ ԿԲ խորհուրդը որոշել է էլ ավելի բարձրացնել նորմատիվային հավելավճարը ՝ կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերը (ԿՀԲ) մինչև ռիսկով կշռված ակտիվների 2,25% - ը, որն ուժի մեջ կմտնի 2027թ. մայիսից։ Մինչ այդ ՝ 2027 թվականի փետրվարից ԿՀԲ-ը գործող 1,75% - ից կբարձրացվի մինչև 2% (ԿԲ 2026 թվականի հուլիսի 28-ի որոշմամբ)։
Ի սկզբանե բանկերի կապիտալի նորմատիվի ՝ կապիտալի հակացիկլիկ բուֆերի (ԿՀԲ) նկատմամբ հավելավճար սահմանելու մասին որոշումը Կենտրոնական բանկն ընդունել էր 2020թ. հուլիսի 31-ին՝ սահմանելով ռիսկով կշռված ակտիվների 0% - ի մակարդակում ՝ նույն տարվա օգոստոսից ուժի մեջ մտնելու պայմանով։ Այդ ժամանակվանից ի վեր ԿՀԲ-ի նշաձողը ավելի քան 2 տարի պահվել է զրոյական նշանի վրա։ Այնուհետև, 2022 թվականի հոկտեմբերի 24-ին ԿԲ Խորհուրդը որոշել է բարձրացնել ԿՀԲ-ն զրոյական նիշից մինչև 1% ՝ 2023 թվականի մայիսից այսդնորմի ուժի մեջ մտնելով։ Այնուհետև 2023 թվականի մայիսին որոշում է կայացվել բարձրացնել ԿՀԲ-ն նույն թվականի օգոստոսից մինչև 1,5% ՝ պահպանելով այդ մակարդակը մինչև 2025 թվականի մայիս, որին հաջորդել է հետագա բարձրացում մինչև 1,75%։
Հակացիկլիկ հավելավճարը անհրաժեշտ է բանկի կորուստները ծածկելու համար, եթե բանկային ոլորտում համակարգային ռիսկի սահմանային արժեքներ առաջանան: Այս հավելավճարի գործարկումը նպատակ ունի աջակցել բանկային հատվածի կայունությանը։ ԿՀԲ-ի փոփոխությունը (նվազման կամ բարձրացման ուղղությամբ) կախված է մակրո-ֆինանսական պայմաններից, անորոշության աստիճանից և համակարգային ռիսկերի զարգացման սցենարից:
