Արմինֆո. 2027 թվականի հունվարի 1-ից սկսած՝ Հայաստանը նախատեսում է ներդնել նոր մեխանիզմ, որը թույլ կտա անհատներին իրենց եկամտային հարկի մի մասը նվիրաբերել քաղաքական կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և լրատվամիջոցների անհատույց ֆինանսավորմանը: Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի հանձնաժողովը նոյեմբերի 11-ի նիստում հաստատել է ՀՀ կառավարության կողմից ներկայացված Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունները:
Փաստաթուղթը ներկայացնելով՝ ֆինանսների փոխնախարար Համլետ Սահակյանը նշել է, որ նվիրատվությունները կկատարվեն ոչ թե անձնական լրացուցիչ միջոցներից, այլ անհատի կողմից արդեն վճարված եկամտային հարկի մի մասից: Նվիրատվությունները կարող են կատարվել եկամտային հարկի համապարփակ հաշվետվությունը լրացնելուց և հաստատելուց հետո՝ նշելով ընտրված ստացողին և գումարը: Հայաստանում ներկայումս գործում է եկամուտների հայտարարագրման համակարգ, որի համաձայն քաղաքացիները ամեն տարի ներկայացնում են եկամուտների հայտարարագրեր, այդպիսով հնարավորություն ստանալով հետ ստանալ առողջապահության և կրթության վրա ծախսված միջոցների մի մասը՝ եկամտային հարկի տեսքով սոցիալական վարկերի միջոցով։
Հանրային կազմակերպությունների, լրատվամիջոցների և քաղաքական կուսակցությունների կայուն և շարունակական գործունեությունը մեծ նշանակություն ունի անկախ կուսակցությունների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման, ինչպես նաև խոսքի ազատության և անաչառության համար։ Խնդիրն այն է, որ երկրում դեռևս չեն ստեղծվել անհատներից ֆինանսական աջակցություն ցուցաբերող ինստիտուցիոնալ կառույցներ՝ հասարակական կազմակերպություններին, լրատվամիջոցներով զբաղվող անհատներին (անհատ ձեռնարկատերերին) և քաղաքական կուսակցություններին։
Նախագծով առաջարկվում է ընդլայնել սոցիալական ծախսերի շրջանակը, որը ներդրվում է անձնական եկամուտների հայտարարագրման համակարգին զուգահեռ։ Մասնավորապես, այն առաջարկում է սահմանել, որ սոցիալական ծախսերը ներառում են նաև անհատների կողմից անվճար փոխանցվող միջոցները հասարակական կազմակերպություններին, լրատվամիջոցներով զբաղվող իրավաբանական անձանց կամ քաղաքական կուսակցություններին։ Առաջարկվում է, որ կառավարությունը սահմանի սոցիալական ծախսերի առավելագույն չափերը, հասարակական կազմակերպությունների, լրատվական գործունեությամբ զբաղվող իրավաբանական անձանց (բացառությամբ ձեռնարկատերերի) և քաղաքական կուսակցությունների գործունեության շրջանակը, դրանց ներկայացման չափանիշները, հարկային մարմնին տրամադրվող տեղեկատվության ցանկը և այդ տեղեկատվության ներկայացման ու հրապարակման կարգը: Այս նպատակների համար հարկային մարմինը կստեղծի և կհրապարակի այդ կազմակերպությունների ցանկերը: Եկամտային հարկային հաշվետվություններ ներկայացնող անհատները պարտավոր կլինեն էլեկտրոնային եղանակով նույնականացնել իրենց կազմակերպությունները՝ նշելով այդ կազմակերպությանը տրամադրված հարկային նվազեցման չափը, որը պետական մարմինը կփոխանցի ստացողին: Այս նպատակին հասնելու համար անհատը պետք է ունենա առնվազն երկու տարվա բնակության պահանջ, չունենա ժամկետանց հարկային պարտավորություններ և ունենա ֆինանսական հաշվետվություններ, որոնք պետք է ներկայացվեն ՀԿ-ների, կուսակցությունների և լրատվամիջոցների կողմից:
Նախկինում ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ընդգծել էր առաջարկվող օրինագծի առավելությունները կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և լրատվամիջոցների համար: Սակայն, որպեսզի դա տեղի ունենա, կարևոր է, որ քաղաքացիներն ավելի ակտիվորեն ներգրավվեն եկամուտների հայտարարագրման գործընթացում։
ՀՀ արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանն իր հերթին նշեց, որ առաջարկվող նախաձեռնությունը պետք է հիմնված լինի ազնվության գաղափարի վրա, որպեսզի հասարակական կազմակերպությունները ամեն տարի ներկայացնեն իրենց ֆինանսական հաշվետվությունները, իսկ լրատվամիջոցները խուսափեն կեղծիքներից։ Ներկայումս, շարունակեց նախարարը, վարչապետի աշխատակազմն արդեն աշխատում է լրատվամիջոցների ինքնակարգավորման մասին օրենքների նախագծի փաթեթի վրա, որը շուտով կներկայացվի ՀՀ կառավարության հաստատմանը։ Փաթեթը, մասնավորապես, նախատեսում է լրատվամիջոցների ազնվության հնարավոր կետերի սահմանում։
