Արմինֆո. ՀՀ կառավարությունը 173,445,000 դրամ կհատկացնի Արենիի խաղողի մթերման ծրագիրը համաֆինանսավորելու համար: Որոշումը կայացվել է նոյեմբերի 12-ին կառավարության նիստում:
Ինչպես իր ելույթում նշել է ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը, մթերող ընկերությունները նախկինում գնել էին համապատասխան տեսակի խաղող, և ներկայացված փաստաթղթով գործադիր իշխանությունը համաֆինանսավորելու է Վայոց ձորի մարզի խաղողագործների կողմից 2026 թվականին կրած ծախսերը: Համաշխարհային միտումները մեջբերելով՝ նախարարը նշել է, որ այսօրվա գինեգործները ձգտում են արտադրանք տալ իրենց սեփական խաղողի այգիներից, ինչը թույլ է տալիս հստակորեն նույնականացնել խաղողի աշխարհագրական ծագումը և դրանց հետագծելիությունը, ինչը, իր հերթին, խնդիրներ է ստեղծում մյուս խաղող արտադրողների համար: Միայն այս տարի արտադրվել է մոտ 5,400 տոննա Արենիի խաղող, որից 2,900 տոննան աճեցվել է գինեգործների կողմից: Արդյունքում, խնդիր կա 2,500 տոննա խաղողի վաճառքի հետ կապված: Լուծումը, ինչպես նշեց Պապոյանը, երկու ձևով է դիտարկվում. կամ խաղողը մնում է չվաճառված, կամ պետությունն ինքը կաջակցի խաղողագործներին: Խնդիրը նաև կայանում է նրանում, որ Արենին գինու խաղողի տեսակ չէ. այն նախատեսված է բացառապես գինու արտադրության համար։
Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2025 թվականին գինու արտադրությունը կկազմի մոտավորապես 8 միլիոն լիտր, ինչը մոտավորապես 1.8 միլիոն լիտրով կամ 18.5%-ով պակաս է նախորդ տարվա ցուցանիշից: 1.8 միլիոն լիտր գինին համարժեք է մոտավորապես 2800 տոննա խաղողի: Գինու արտադրության անկումը պայմանավորված է ինչպես միջազգային, այնպես էլ Հայաստանի ներսում սպառման նվազմամբ: Գինու արտադրության և վաճառքի կրճատման, ինչպես նաև նախորդ տարիներից կուտակված պատրաստի արտադրանքի պաշարների պատճառով գինու խաղողի, մասնավորապես՝ Արենիի խաղողի, պահանջարկը զգալիորեն նվազել է, և ձեռնարկատերերը հետաքրքրված չեն այն գնելով։
Նշենք, որ բոլոր տնտեսվարող սուբյեկտները տեղեկացվել են 2026 թվականի Արենիի խաղողի մթերման գործընթացը աշխատանքային կարգով կազմակերպելու միջոցառումների մասին: Միայն «Գետափ գործարան» ՍՊԸ-ն համաձայնեց Արենի խաղող գնել սահմանված կարգի համաձայն և սկսեց մթերումները հոկտեմբերի 16-ին: Նոյեմբերի 7-ի դրությամբ մթերումն ավարտվել էր, և գնման իրական ծավալը կազմել էր 2,477,785 տոննա: Ցածր բերքատվության պատճառով Վայոց ձորի մարզում աճեցված խաղողն ունի բարձր արտադրական արժեք: Տարիների ընթացքում սահմանված գնման գինը կազմել է մոտավորապես 230 դրամ, մինչդեռ կոնյակի արտադրության համար գնված խաղողի սահմանված գինը ներկայումս տատանվում է 135-ից 140 դրամի սահմաններում։
Նախագծով առաջարկվում է աջակցել Արենի խաղող գնող տնտեսվարող սուբյեկտներին գնման գործընթացը կազմակերպելու հարցում՝ հետևյալ պայմաններով. - Վայոց ձորի մարզում գնված Արենի խաղողի մեկ կիլոգրամի համար 70 դրամ սուբսիդիայի փոխարեն, 800 տոննա նվազագույն քանակի համար կսահմանվի նվազագույնը 210 դրամ։
- Հիմնադիր կամ 10%-ից ավելի բաժնեմաս ունեցող անձանց կամ նրանց ընտանիքի անդամների (ծնողներ, ամուսիններ, երեխաներ) կողմից մշակվող հողամասերից գնված խաղողը չի հաշվարկվում նվազագույնը 800 տոննա քանակի մեջ և չի կարող սուբսիդիաների համար դիմել։
Նախագծով նաև հաստատվում է միջոցառման շրջանակներում տնտեսվարող սուբյեկտներին սուբսիդիաներ տրամադրելու կարգը և գնված Արենի խաղողի տեսակի վերաբերյալ տեղեկատվության փաստաթղթավորման և տրամադրման կարգը։ Առաջարկվում է, որ խաղող գնող տնտեսվարող սուբյեկտների մթերման կետերում մթերման գործընթացը վերահսկեն մարզպետարանի աշխատակիցները։ Առնվազն 800 տոննա աջակցության շեմը որոշվել է՝ հիմնվելով այն փաստի վրա, որ գինեգործության նպատակով Արենի գնող տնտեսվարող սուբյեկտները չեն կարողանա օգտվել ծրագրից՝ գինեգործության ոլորտում անհավասար մրցակցային պայմանների ստեղծումը կանխելու համար։ Վայոց ձորի մարզում փաստացի գնված 2,477,785 տոննա Արենի խաղողի համար տրամադրվող աջակցության չափը կազմում է մոտավորապես 173,444,950.0 դրամ, որը նախատեսված է այս տարվա չորրորդ եռամսյակի համար։
