Ուրբաթ, 25 Հունիսի 2021 16:22
Կարինա Մելիքյան

Հայաստանում տնտեսական ակտիվության արագացված աճն ուղեկցվում է արտահանման թռիչքով  

Հայաստանում տնտեսական ակտիվության արագացված աճն ուղեկցվում է արտահանման թռիչքով   

Արմինֆո. 2021 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունն աճել է տարեկան 4,3% - ով (մեկ տարի առաջվա 3,9% անկման դիմաց), ինչն ուղեկցվում է արտահանման թռիչքով եւ ներմուծման աճի ելքով: Ս. թ. մայիսին  2020 թ. մայիսի համեմատ տնտեսական ակտիվությունն աճել է 10,9%-ով (նախորդ տարվա 12,8% անկման դիմաց), ընդ որում, միայն 2021 թ.մայիսին ցույց տալով 2% աճ (2020թ. մայիսին 13,3% աճի դիմաց):

 

Ըստ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի նախնական տվյալների՝ 2021թ. հունվար-մայիսին տնտեսական ակտիվության աճը, հիմնականում, պայմանավորել են շինարարության ոլորտը՝ 14,3% - ով, և առևտրի ոլորտը՝ 7,4% - ով, և ավելի քիչ ՝ արդյունաբերական ոլորտը ՝ 2,3% - ով, էներգահամալիրը՝ 2% - ով և ծառայությունների ոլորտը՝ 0,9% - ով: Մեկ տարի առաջ՝ 2020թ. հունվար-մայիս ամիսներին, անկում էր դիտվել շինարարության ոլորտում, առևտրի ոլորտում և ծառայությունների ոլորտում, համապատասխանաբար, 23,4% - ով, 10,8% - ով և 4,2% - ով, և միայն արդյունաբերական հատվածն ու էներգահամալին էին աճ արձանագրել, համապատասխանաբար, 2,4% - ով և 8,3% - ով։

 

Արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսը 2019 թվականի հունվար-մայիսին աճել է 9%-ով, 2021 թվականի մայիսին 2020թ.մայիսի համեմատ՝ 12,5%-ով, իսկ միայն 2021թ. մայիսին՝ 1%-ով: Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածներում արձանագրվել է գրեթե նույն դինամիկան, բայց ցուցանիշները շատ ավելի ցածր էին. արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսը 2019թ. հունվար-մայիս ամիսների համեմատ 2020թ. հունվար-մայիսին  աճել է 0,3% - ով, 2020թ. մայիսին ՝ 2019թ. մայիսի նկատմամբ՝ 1,1% - ով, իսկ միայն 2020թ. մայիսին նվազել է 0,3% - ով։

 

Իսկ ամսական կտրվածքով (2021թ. մայիսին) տնտեսական ակտիվության աճին որոշիչ խթան է հաղորդել շինարարական հատվածը՝ ծավալի  17,9% աճով (2020թ. մայիսին 3,1 անգամ աճի դիմաց), որին աճի տեմպերով հետեւում են առևտուրը՝ 6% - ով (2020թ. մայիսին 33,3% աճի դիմաց), արդյունաբերական հատվածը՝ 3,4% - ով (2020թ. մայիսին 11,9% աճի դիմաց) և ծառայությունների ոլորտը՝ 3,4% - ով (2020թ. մայիսին 0,8% աճի դիմաց): Էներգահամալիրի անկումը պահպանվել է՝ տեմպերի արագացմամբ՝ մինչեւ 12,9% ՝ մեկ տարի առաջ 2%-ից:

 

Տարեկան կտրվածքով (2021թ. մայիսին 2020թ. մայիսի համեմատ) տնտեսական ակտիվության աճ է դիտվել բոլոր ճյուղերում, բացի էներգահամալիրից, որի անկումն արագացել է մինչեւ 3,1%: Այսպես, առևտրի հատվածի շրջանառությունն ավելացել է 17,6%-ով, ծառայությունների ոլորտի ծավալներն ավելացել են 17,3%-ով, արդյունաբերական հատվածինը՝ 7,9%-ով, շինարարության ոլորտինը՝ 0,5%-ով։ Մեկ տարի առաջ ՝ 2020թ. մայիսին, 2019թ. մայիսի համեմատ բոլոր ոլորտներում դիտվել է անկում. շինարարություն՝ 27%, ծառայությունների ոլորտ՝ 19,4%, առևտրի ոլորտ՝ 18,4%, արդյունաբերական հատվածո՝ 3,9%, էներգահամալիր՝ 0,1%։

 

Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ 2021 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին բացարձակ մեծությամբ առաջատարն առևտրային հատվածն է՝ 1.2 տրլն դրամ ($2.3 մլրդ) ծավալով:  Երկրորդ տեղում է արդյունաբերական հատվածը՝ 840.7 մլրդ դրամ ($1.6 մլրդ), երրորդ տեղում ծառայությունների ոլորտն է՝ 703.1 մլրդ դրամ ($1.3 մլրդ)։ Չորրորդ հորիզոնականում ավանդաբար զբաղեցրել է գյուղատնտեսությունը, սակայն տվյալների բացակայության պատճառով այդ տեղում հայտնվել է շինարարության հատվածը՝ 94.5 մլրդ դրամ (180.4 մլն դոլար)։ Էլեկտրաէներգիայի արտադրության ծավալը 2021 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին կազմել է 3310.3 մլն կվտ-ժամ, որից միայն մայիսին' 557.3 մլն կվտ-ժամ:

 

Դրա հետ մեկտեղ, Հայաստանի արտաքին առեւտրային շրջանառությունը 2021 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին կազմել է 1.5 տրլն. դրամ ($2.9 մլրդ)՝ տարեկան 11.6% աճով։ Դրա կառուցվածքում արտահանման ծավալը տարեկան կտրվածքով աճել է 20,8 տոկոսով՝  մինչեւ 567.4 մլրդ դրամ ($1.1 մլրդ), իսկ ներմուծմանը' 6.7% - ով' մինչև 931.8 մլրդ դրամ ($1.8 մլրդ): Միայն 2021 թվականի մայիս ամսվա ընթացքում արտաքին ապրանքաշրջանառությունն աճել է 3, 9%-ով՝ արտահանման 7,9% աճի հաշվին՝ ներմուծման 1,5% աճի դեպքում, իսկ 2020թ. մայիսի համեմատ արտաքին ապրանքաշրջանառության 35,3% աճը գրեթե հավասարապես պայմանավորված էր արտահանման 36,7% և ներմուծման 34,5% աճով։ Մեկ տարի առաջ ՝ 2020 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին, արտաքին առևտրաշրջանառությունը կրճատվել է 11,2%-ով ՝ ներմուծման 12,8% անկման և արտահանման 8,1% անկման պատճառով, իսկ արտաքին առևտրաշրջանառության մայիսի 13% աճը պայմանավորված էր արտահանման վերընթաց 30,7% դինամիկայով ՝ ներմուծման 4.3% աճի դեպքում, իսկ 2019թ. մայիսի համեմատ արտաքին առևտրաշրջանառության 17,3% անկումը ավելի շատ էր պայմանավորված ներմուծման 21,8%, քան արտահանման 8,7% անկմամբ:

 

Դրամի միջին հաշվարկային փոխարժեքը 2021 թվականի մայիսին կազմել է 521,35 դրամ/$1, իսկ 2021թ. հունվար-մայիսին՝ 523,87 դրամ/$1՝ 2020թ. մայիսի  484,12 դրամ/$1-ի և 2020թ. հունվար-մայիսի  483,95 դրամ/$1-ի դիմաց:

 

Նշենք, որ Համաշխարհային բանկի (ՀԲ) հունիսին թարմացված կանխատեսման համաձայն, Հայաստանի ՀՆԱ աճը 2021թ. կկազմի 3,4%: Հայաստանի արտաքին առեւտրի գծով ՀԲ-ն 2021 թվականի համար կանխատեսում է արտահանման եւ ներմուծման աճ, համապատասխանաբար, 8,7 եւ 8,3 տոկոսով: ԱՄՀ-ն իր մայիսյան կանխատեսման մեջ Հայաստանի համար 2021 թվականին ՀՆԱ-ի 1 տոկոս աճ էր ակնկալում ։ ՀՀ ԿԲ նոր կանխատեսումը (հունիսյան) 2021 թվականին կանխատեսում է ՀՆԱ-ի 4,6% աճ: Վիճակագրական տվյալների համաձայն ՝ Հայաստանի ՀՆԱ - ն 2020 թվականին կրճատվել է 7,4 տոկոսով ՝ մինչեւ 6,2 տրլն դրամ (2019թ. 7,6 տոկոս՝ մինչեւ 6.5 տրլն. դրամ աճի դիմաց):