Արմինֆո.Մինչև 2026 թվականը Հայաստանում, Ղրղզստանում և Տաջիկստանում Եվրասիական զարգացման բանկի (ԵԱԶԲ) գործունեության զարգացման նոր ռազմավարության նպատակներին հասնելու արդյունքը կարող է դառնալ բանկի նախագծերի պորտֆելի չորս անգամ աճը՝ 2020 թվականի համեմատ: Այդ մասին ասվում է Բանկի 2022-2026 թթ. Ռազմավարությունում:
Նշվում է, որ բանկի մասնակից յուրաքանչյուր երկրի համար կմշակեն առանձին ռազմավարություններ՝ հաշվի առնելով մակրոտնտեսական բնութագրերը: "Փոքր" տնտեսություններ ունեցող երկրներում կայուն զարգացման նպատակներին (ԿԶՆ)հասնելու և նախագծային գործունեության ուժեղացման նպատակով բանկը նախատեսում է արագ արձագանքել իր ներկայության տարածքային գրասենյակների կարիքներին և որակական հզորացմանը, ճկուն մոտեցում վարկային, ներդրումային, կոմիսիոն պրոդուկտների գնագոյացմանը, հարմարվողական մոտեցում դրանցում նախագծերի իրականացմանը: Հայաստանում, Ղրղզստանում և Տաջիկստանում ներդրումների ընդհանուր ծավալը կհասնի 500 մլն ԱՄՆ դոլարի։
Փաստաթղթում ԵԱԶԲ - ի ղեկավարությունը խոստովանել է, որ բանկի մասնակից երկրների իշխանության մարմինների հետ փոխգործակցության մակարդակը բավականաչափ արդյունավետ չէ: Առաջին հերթին, Բանկը պետք է որակապես ուժեղացնի իր ներկայությունը Մինսկում,Երեւանում, Բիշքեկում եւ Դուշանբեում, ներկայացուցչությունների աշխատանքը կենտրոնացնելով, առաջին հերթին, ներդրումային գործընթացի եւ հեռանկարային նախագծերի ձագարի ընդլայնման վրա:
Նոր ռազմավարական շրջանում ԵԱԶԲ-ը շեշտը կդնի իր ներկայության երկրներում որպես զարգացման հիմնական բանկերից մեկի իր ուրույն դերի ուժեղացման վրա և կկենտրոնանա վառ արտահայտված ինտեգրացիոն էֆեկտով անդրսահմանային ներդրումային նախագծերի "սնուցման" և իրականացման վրա: Այս ոլորտում աշխատանքի գերակա ուղղություններ կդառնան միջանցիկ տրանսպորտային ենթակառուցվածքի, լոգիստիկայի, ջրային հաշվեկշռի, արդյունաբերության, բնապահպանության եւ ռեսուրսաարդյունավետության, էներգետիկայի եւ թվային ենթակառուցվածքի ոլորտներում նախագծերը: Բանկի ներդրումների միագումար ծավալը հնգամյա ժամանակահատվածում կկազմի 10,9 մլրդ ԱՄՆ դոլար:
Հետաքրքիր է բանկի կողմից մասնակից երկրներում տնտեսության զարգացման երեք հիմնական սցենարների որոշման փաստը: Առաջին սցենարը լավատեսական է: Դա ակտիվ վերականգնումն է COVID-19 համավարակից հետո: ԵԱԶԲ մասնակցի յուրաքանչյուր պետության համար աճի ակնկալիքը՝ ըստ հիմնական կապիտալում ներդրումների հետահայաց դինամիկայի: 2021-2026 թվականների ընթացքում բանկի մասնակից երկրների հիմնական կապիտալում ներդրումների կանխատեսվող ծավալը կավելանա : 220-ից մինչև 303 մլրդ ԱՄՆ դոլար (միջին տարեկան աճի տեմպը 6%): Երկրորդ սցենարը զուսպ է, ենթադրում է չափավոր տնտեսական աճ։ Յուրաքանչյուր մասնակից պետության համար աճի ակնկալիքը ըստ 2022-2026 թվականներին իրական ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսման: 2021-2026 թվականների ընթացքում բանկի մասնակից երկրների հիմնական կապիտալում ներդրումների կանխատեսվող ծավալը կավելանա 220-ից մինչև 251 մլրդ ԱՄՆ դոլար (միջին տարեկան աճի տեմպը 2.8%): Եվ երրորդ սցենարը բացասական է։ Ըստ դրա՝ պարտքի մակարդակի աճն աշխարհում և, մասնավորապես, ԵԱԶԲ-ի մասնակից պետություններում, ներդրումների նկատմամբ աճող պահանջարկի հետ միասին մինչեւ 2023 թվականը լուրջ մարտահրավեր կհանդիսանան կայուն զարգացման համար եւ՝ նոր գլոբալ ճգնաժամի նախանշան: Պարտքային ճգնաժամ սկսվելու դեպքում 2023 թվականին սպասվում է ԵԱԶԲ-ի գործառնունների տարածաշրջանում տնտեսական ակտիվության կրճատում, որը կլինի ոչ պակաս նշանակալի, քան 2015 թվականի ճգնաժամի ժամանակ: Այդ դեպքում 2021-2026 թվականների ընթացքում բանկի մասնակից երկրների հիմնական կապիտալում ներդրումների կանխատեսելի ծավալը կնվազի 220-ից մինչեւ շուրջ 140 մլրդ ԱՄՆ դոլար՝ հետագա չափավոր վերականգնմամբ մինչեւ 180 մլրդ ԱՄՆ դոլար:
Համաձայն 2022-2026 թթ. բանկի զարգացման ռազմավարական ուղենիշների, ԵԱԶԲ-ն խնդիր է դնում զարգացնել "սննուցման" իրավասությունը և նախագծեր նախաձեռնել ողջ կենսական ցիկլում' նախագծային նախաձեռնությունների մշակման փուլից մինչև նախագծերի իրականացում: ԵԱԶԲ-ն խարիսխային գործընկեր է լինելու նման նախագծերի գծով վարկերի սինդիկատացմանի համար։ Նախագծային գործունեության նպատակային փոխակերպումը կնպաստի ԵԱԶԲ մասնակից բոլոր երկրների զարգացման խնդիրների լուծմանը և, որպես այդպիսին, նպատակաուղղված կլինի աջակցելու ԵԱԶԲ-ի ներկայության երկրների խոշորագույն տնտեսությունների միջև փոխադարձ ինտեգրմանը և նպաստելու զարգացման ազգային խնդիրների լուծմանը:
Փոքր տնտեսություն ունեցող այնպիսի երկրների համար, ինչպիսին Հայաստանն է, նպատակային ռազմավարական էֆեկտների գնահատման համաձայն, խնդիրը պետական ծրագրերի իրականացմանը, կայուն զարգացման նպատակների (ԿԶՆ) իրագործմանը եւ ինստիտուցիոնալ միջավայրի որակի բարձրացմանն աջակցելն է: Հայաստանում, Ղրղզստանում եւ Տաջիկստանում նախագծերի նոր ֆինանսավորումը նախատեսվում է իրականացնել առավելապես եվրոյով եւ ԱՄՆ դոլարով: Ընդ որում, մասնակից պետությունների հետ համաձայնեցված զարգացման խնդիրների լուծման համար Բանկը պատրաստ է ակտիվորեն գործարկել իր ռեսուրսները Հայաստանի, Ղրղզստանի եւ Տաջիկստանի ազգային արժույթներով վարկավորման ծավալների ավելացման համար:
Եվ, այնուամենայնիվ, նորացված ռազմավարության տարբերակիչ առանձնահատկությունը կդառնա "փոքր" տնտեսություններ ունեցող երկրներում ներդրումների աճի վրա կենտրոնացումը։ Հաշվի առնելով, որ 2022-2026թթ. ռազմավարության իրականացման ժամանակահատվածը նախորդելու է մինչեւ 2030թ. ՄԱԿ-ի ԿԶՆ հասնելու աշխատանքների եզրափակիչ փուլին, բանկը մտադիր է ուժեղացնել իր գործունեության արդյյյունքների գնահատման բաղադրիչը' աջակցելու ԿԶՆ-ի կատարմանը նախագծային աշխատանքների առաջնահերթությունները որոշելիս: "Փոքր" տնտեսություններ ունեցող երկրներում ԵԱԶԲ - ն փոխակերպում է իր դերը որպես զարգացման գործընկեր ինստիտուտի: Բանկի աշխատանքը նպատակաուղղված կլինի խոշոր ենթակառուցվածքային մեգանախագծերի իրականացման համար բազայի ստեղծմանը, որոնք անհնար են առանց "փոքր" տնտեսություններ ունեցող երկրների ներգրավման:
Ինչպես "Փրայմ"-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է Եվրասիական զարգացման բանկի ղեկավար Նիկոլայ Պոդգովը, Հայաստանին եւ Ղրղզստանին 2021 թվականի երկրորդ եռամսյակի արդյունքներով առայժմ չի հաջողվել հասնել ՀՆԱ-ի նախահամավարակային ծավալների: Պատճառը, հիմնականում, գործարար ակտիվության դիտվող անկումն է: Հայաստանի ՀՆԱ - ն 2020 թվականին կրճատվել է 7,4 տոկոսով, իսկ Ղրղզստանինը՝ 8,6 տոկոսով ։ Համեմատության համար. Ռուսաստանի ՀՆԱ - ն անցյալ տարի նվազել է 3 տոկոսով, Ղազախստանինը՝ 2,5 տոկոսով, Բելառուսինը՝ 0,9 տոկոսով։ Այդ պատճառով Հայաստանն ու Ղրղզստանը, բնականաբար, վերականգնման համար ավելի շատ ժամանակ են պահանջում ։ Բայց, ըստ նրա, գործընթացն առաջ է գնում։ Երեւանին եւ Բիշքեկին զգալի աջակցություն է ցուցաբերում արտաքին պահանջարկի աճը եւ ստացվող դրամական փոխանցումների ծավալների ավելացումը. աշխատանքային միգրանտների համար սահմաններն աստիճանաբար բացվում են: Ղրղզստանում առաջին կիսամյակում զսպող գործոն է դարձել ոսկու արտադրության նվազումը. այս ճյուղը ձևավորում է հանրապետության ՀՆԱ-ի 9-10 տոկոսը: Համավարակի թուլացման դեպքում Ղրղզստանն ու Հայաստանը հաջորդ տարի կարող են լրացնել բաց թողածը», - վստահ է Պոդգուզովը։
Բանկի ղեկավարը նշել է, որ 2022-2026 թվականների զարգացման ռազմավարության համաձայն, նախատեսվում է 10,9 մլրդ դոլար ներդնել նոր նախագծերում: Խոսքն, առաջին հերթին, վառ արտահայտված ինտեգրացիոն էֆեկտով նախագծերի մասին է, այսինքն՝ միջերկրային արտադրական կոոպերացիոն ձգվող շղթաներ ստեղծող։ Դա նախագծերի ավելացումն է ԵԱԶԲ-ի մինորիտար բաժնետեր երկրներում՝ Հայաստանում, Ղրղզստանում եւ Տաջիկստանում։ Յուրաքանչյուր երկրի համար կմշակվի առանձին ռազմավարություն, որը հաշվի է առնում նրա մակրոտնտեսական իրողությունները։ Ավելի արագ կարձագանքենք կարիքներին, կձեւավորենք ճկուն մոտեցում վարկային եւ ներդրումային ապրանքների գնագոյացմանը: Արդյունքում՝ այդ երեք երկրներում ներդրումների միագումար չափը պետք է հասնի 500 մլն դոլարի։ Խոշոր տնտեսություններ ունեցող երկրներում ներդրումների ծավալը կհասնի 9,1 մլրդ դոլարի։
Ընդ որում, ինչպես հետեւում է նոր ռազմավարությունից, ԵԱԶԲ-ի 2022-2026 թվականների նպատակներին հասնելու համար կարող է պահանջվել 1 մլրդ դոլարի լրացուցիչ կապիտալիզացիա: Բանկն ակնկալում է, որ ներդրումների տարեկան 1,5 մլրդ դոլարի նպատակային ծավալի հասնելը կլինի աճի սահման՝ հաշվի առնելով վարկային թիկունքի ընդլայնման հնարավորությունները ՝ առանց ավելորդ լրացուցիչ ռիսկի 2022-2023 թվականների ընթացքում: Ներդրումների այդ նպատակային ծավալին հասնելուն զուգընթացս, հաշվի առնելով մինչեւ 2024 թվականը ԵԱԶԲ-ի առաջին առանցքային ներդրումային մեգանախագծերի իրականացման աշխատանքների ակնկալվող մեկնարկը, բանկը կարող է նախաձեռնել գործող բաժնետերերի կողմից լրացուցիչ կապիտալիզացման փուլային միջոցառումներ:
Հիշեցնենք, որ ԵԱԶԲ-ն միջազգային ֆինանսական կազմակերպություն է, որի բաժնետեր են վեց պետություններ՝ Ռուսաստանը, Ղազախստանը (որպես հիմնադիրներ), ինչպես նաեւ Հայաստանը, Բելառուսը, Ղրղզստանը եւ Տաջիկստանը (որպես մասնակիցներ):
