Արմինֆո.Կենտրոնական բանկի սպասումներով ՝ Հայաստանի տնտեսության վրա արտաքին հատվածից գնաճային ազդեցությունը դեռ պահպանվում է։ Այդ մասին փետրվարի 1-ին վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հերթական բարձրացման առնչությամբ հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարել է ԿԲ նախագահ Մարտին Գալստյանը։
Նա պարզաբանել է. "Հայաստանի հիմնական գործընկեր երկրներում շարունակվում է տնտեսության վերականգնումը ։ Պարենային եւ հումքային միջազգային շուկաներում պահպանվում է բարձր գնաճային միջավայրը ' արտադրական շղթաների խախտման եւ էներգակիրների ավելի բարձր գների պատճառով: Միջազգային գների աճն արտացոլվում է նաև ավելի բարձր, քան կանխատեսվում էր, գնաճի վրա գործընկեր երկրներում ։ Այդ իսկ պատճառով գործընկեր երկրների կենտրոնական բանկերը ծրագրում են ավելի արագ խստացնել դրամավարկային պայմանները"։
Հայաստանում կորոնավիրուսի հերթական ալիքը տարածվում է արագ տեմպերով, սակայն նրա ազդեցությունը երկրի տնտեսության վրա գնահատվում է խնայող։ 2021 թվականի վերջին շինարարության ոլորտում և արդյունաբերական հատվածում արձանագրվել է ավելի բարձր տնտեսական ակտիվություն, քան սպասվում էր։ ԿԲ խորհուրդը համակարծիք է, որ համախառն պահանջարկը շարունակում է բարձր մնալ արտաքին պահանջարկի հաշվին, ինչը նպաստում է գնաճային միջավայրի պահպանմանը: Վերջինս կարգավորվող գների սպասվող փոփոխությունների հետ միասին արտացոլվում է գնաճային սպասումների վարքագծի վրա։
Մ. Գալստյանն այս համատեքստում նկատել է, որ ս. թ. փետրվարից էլեկտրաէներգիայի և ջրի սակագների բարձրացումը կանդրադառնա գնաճի աճի վրա ' 1-1. 5 տոկոսային կետի ազդեցությամբ, և դա արդեն ներառված է 2022 թ.կանխատեսվող սցենարի մեջ: Ըստ ԿԲ - ի սպասումների ՝ 2022 թվականի վերջին գնաճը կձևավորվի 5-5,5 տոկոսի մակարդակում։ Ներկայացնելով 2021 թվականի փաստացի ցուցանիշները ՝ Մ. Գալստյանը տեղին է համարել համեմատել "Հայաստանում տարեկան գնաճը կազմել է 7,7 տոկոս ՝ Ռուսաստանում գրանցված 8,4 տոկոս գնաճից ցածր, բայց ԱՄՆ - ում 7 տոկոս գնաճից փոքր-ինչ բարձր։ Ընդ որում, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ 2021 թվականին Հայաստանում գնաճի փաստացի մակարդակը ցածր է եղել կանխատեսվող նշաձողից ՝ 7,7 տոկոս ՝ 8,4 տոկոսի դիմաց։ Եվ ավելի մեծ աճից գնաճը զսպել թույլ է տվել Կենտրոնական բանկի հավասարակշռված և մտածված քաղաքականությունը։ Բայց ուզում եմ զգուշացնել, որ ծրագրվող ԴՊՀ - ն 2022թ. առանցքային տոկոսադրույքի ավելի ագրեսիվ բարձրացում (հինգ անգամ 25 բազիսային կետով ՝ մինչև 1,25-1,5% տարեվերջին - խմբ.), ընդ որում ՝ մարտ ամսին մեկնարկով, ավելի վաղ նախատեսված հունիսի փոխարեն, զգալի ազդեցություն կունենա ՀՀ-ի վրա ։ Ռիսկերի պարգեւավճարների ազդանշանները կլինեն մեր քաղաքականության հիմքում . կապիտալի հնարավոր ներհոսքին կամ արտահոսքին ուշադիր հետեւելու եւ համարժեք արձագանքելու ենք: Այնուամենայնիվ, հուսով եմ, որ 2022 թվականը 2021-ից ավելի բարեկեցիկ կլինի" ։
ԿԲ խորհուրդն այս պայմաններում նպատակահարմար է համարում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի բարձրացումը' այս անգամ 0.25 տոկոսային կետով' 7.75% - ից մինչև 8%: Նման քաղաքականության իրականացման արդյունքում 12-ամսյա գնաճը աստիճանաբար կնվազի ՝ կանխատեսվող հորիզոնում մոտենալով 4% (+/- 1,5) նպատակային շեմին։
Կենտրոնական բանկի խորհուրդը նախկինի պես բարձր է գնահատում աշխարհաքաղաքական իրադարձությունների հետ կապված մակրոտնտեսական հեռանկարներին առնչվող անորոշությունը։ Միեւնույն ժամանակ, կանխատեսվող վեկտորից գնաճի շեղման ռիսկերը, հիմնականում, բարձր բնույթ են կրում, եւ դրանց դրսեւորման դեպքում Կենտրոնական բանկը պատրաստ է պատշաճ կերպով արձագանքել գների կայունության ապահովման համար:
Նշենք, որ սա 2021 թվականից մինչ օրս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի յոթերորդ բարձրացումն է ՝ ընդհանուր առմամբ 5,25 տոկոսից մինչեւ 8 տոկոս, ինչին համապատասխան լոմբարդային ռեպոյի եւ բանկերից ներգրավված ավանդների տոկոսադրույքները հասել են 9,5 տոկոսի եւ 6,5 տոկոսի: Վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի նախորդ բարձրացումը տեղի է ունեցել 2021 թվականի դեկտեմբերի 14 - ին ՝ 0.5 տոկոսային կետով ՝ 7.25% - ից հասնելով 7.75% - ի: Իսկ կենտրոնական բանկը վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը 2021 թ. բարձրացրել է փետրվարին (0.25 տոկոսային կետով 'մինչեւ 5.5%), մայիսին (0.5 տոկոսային կետով' մինչեւ 6%), հունիսին (0.5 տոկոսային կետով՝ մինչեւ 6,5%), օգոստոսին (0,5 տոկոսային կետով' մինչեւ 7%), սեպտեմբերին (0,25 տոկոսային կետով' մինչեւ 7,25%) եւ դեկտեմբերին (0,5 տոկոսային կետով' մինչեւ 7,75%), ինչին համապատասխան, այդ ժամանակահատվածներում նույնքան բարձրացել են լոմբարդային ռեպո տոկոսադրույքները՝ նախնական 6,75% -ից մինչեւ դեկտեմբերի 9,25%, եւ բանկերից ներգրավված ավանդների տոկոսադրույքները՝ նախնական 3,75% մինչեւ դեկտեմբերի 6,25%:
Ըստ վիճակագրական տվյալների, 2021թ. դեկտեմբերին Հայաստանի սպառողական շուկայում պաշտոնական տարեկան գնաճը կազմել է 1,6%, իսկ տարեկան գնաճը (2021թ. դեկտեմբերին՝ 2020թ. դեկտեմբերի համեմատ) հասել է 7,7% - ի ՝ 2020թ. դեկտեմբերի 3.4% - ի և տարեկան 3.7% - ի դիմաց: իսկ ԿԲ-ի կողմից հաշվարկվող բազային գնաճը 2021թ. դեկտեմբերին կազմել է 0,6%, իսկ տարեկան 7,3% (2021թ. դեկտեմբերին 2020թ. դեկտեմբերի համեմատ), 2020թ. դեկտեմբերի 1,7 %-ի եւ տարեկան 3,6%-ի դիմաց: Մինչդեռ, դեկտեմբերի վերջին թարմացված Կենտրոնական բանկի կանխատեսումը 2021 թվականի համար կանխատեսում էր ավելի բարձր՝ 8,4 տոկոս գնաճ ՝ 2022թ. հետագա նվազմամբ մինչեւ 5,5 տոկոս:
