Արմինֆո.Հայաստանի Կենտրոնական բանկը 2022 թվականի ՀՆԱ-ի աճի կանխատեսումը նախկին 5,3 տոկոսից իջեցրել է մինչեւ 1,6 տոկոս (2021թ.փաստացի 5,7 տոկոս աճի դիմաց) ՝ ակնկալելով արտահանման եւ ներմուծման 1,8-0,1 տոկոսով անկում եւ 6,6 տոկոս գնաճ:
Այդ մասին ասվում է մարտի 29-ին հրապարակված ԿԲ դրամավարկային քաղաքականության 2022 թվականի I եռամսյակի ծրագրում, որտեղ նշված է, որ աճ կապահովեն շինարարության ոլորտը՝ 7% - ով, ագրոհատվածը՝ 3,8% - ով, և ծառայությունների ոլորտը ՝ 3% - ով, իսկ արդյունաբերական հատվածը՝ 4,7% անկում:
Ինչպես վերջերս լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է ԿԲ ղեկավար Մարտին Գալստյանը, կանխատեսումների վատթարացումը բխում է աշխարհաքաղաքական ռիսկերի բարձրացումից և ընդհանուր անորոշությունից՝ կապված ռուս-ուկրաինական ռազմաքաղաքական հակամարտության և Ռուսաստանի նկատմամբ Արևմուտքի կիրառած աննախադեպ պատժամիջոցների հետ։
Կենտրոնական բանկի կանխատեսման զեկույցում նշվում է, որ ռուս-ուկրաինական ռազմաքաղաքական հակամարտությունն ու Ռուսաստանի նկատմամբ սահմանված մասշտաբներով աննախադեպ պատժամիջոցները լրացուցիչ բացասական ազդեցություն կունենան գործընկեր երկրների տնտեսական աճի հեռանկարների, ինչպես նաեւ միջազգային ապրանքահումքային շուկաների եւ մատակարարման շղթայի վրա՝ հրահրելով զգալի գնաճային դրսեւորումներ։ Միևնույն ժամանակ, այդ իրադարձությունները հանգեցրել են անորոշության ծանրակշիռ աճի, որի պայմաններում ֆինանսական շուկաները բարձր փոփոխականություն են ցուցաբերում։ Ներքին տնտեսությունից առայժմ նկատվում է չափավոր ազդեցություն գնաճի վրա։ Գործընկեր երկրներում տնտեսական աճի սպասումները վերանայվել են դեպի նվազում։ ԱՄՆ - ում և Եվրագոտում այս տարի սպասվում է տնտեսական աճի դանդաղում, իսկ Ռուսաստանում ՝ զգալի տնտեսական անկում։ Դա կապված է ռուս-ուկրաինական ռազմաքաղաքական հակամարտության, աշխարհաքաղաքական և տնտեսական հեռանկարների անորոշության կտրուկ աճի, ինչպես նաև Ռուսաստանի դեմ լայնածավալ պատժամիջոցների բացասական հետևանքների հետ ։ Հայաստանի տնտեսության տեսանկյունից արտաքին պահանջարկը զգալիորեն կնվազի, ինչի արդյունքում գնաճային ճնշումները կմեղմանան, իսկ միջնաժամկետ հեռանկարում կզգացվեն գնանկումային ազդեցությունները։ Մյուս կողմից, այդ իրադարձությունները բարդացնում են մատակարարման շղթայի խափանումները եւ զգալի գնային սպասումներ եւ ռիսկեր են ստեղծում հումքի եւ սննդամթերքի առանձին տեսակների առումով: Այս ֆոնին ինչպես հումքի, այնպես էլ պարենային ապրանքների գները գործընկեր երկրներում շարունակում են աճել ՝ զգալիորեն գերազանցելով նախորդ կանխատեսումները։ Համապատասխանաբար, արտաքին հատվածից, հիմնականում, բխում է գնաճային ազդեցություն Հայաստանի տնտեսության վրա։
Ռուսաստանում սպասվող տնտեսական անկման առնչույթյամբ զգալիորեն կկրճատվեն դրամական փոխանցումները Հայաստան, ինչը զսպող ազդեցություն կունենա համախառն պահանջարկի վրա ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ միջնաժամկետ հեռանկարում: Վերջինս, իր հերթին, զսպող ազդեցություն կունենա գնաճի վրա ՝ մասամբ փոխհատուցելով արտաքին հատվածից աճող գնաճային ճնշումները։ ԿԲ-ի գնահատականներով ՝ արտաքին գնաճային զգալի ազդեցության և վերը նշված պահանջարկի վարքագծի պայմաններում մի փոքր ավելացել են հասարակության կարճաժամկետ գնաճային սպասումները։ Միևնույն ժամանակ, տարածաշրջանում աշխարհաքաղաքական ռիսկերի աճը և բարձր անորոշությունը հանգեցրել են Հայաստանի ֆինանսական շուկաներում փոփոխականության աճին և սուվերեն ռիսկի ավելացմանը։ Բայց, մյուս կողմից, տնտեսական ակտիվության վրա բացասական ազդեցությունը որոշ չափով կմեղմացվի Ռուսաստանից Հայաստան զբոսաշրջիկների հոսքի զգալի աճով։
ՀՆԱ-ի նկատմամբ ընթացիկ հաշվի դեֆիցիտի հարաբերակցությունը, ԿԲ-ի կանխատեսումներով, կավելանա մինչեւ 4,4 տոկոս, իսկ դրամական փոխանցումների զուտ ներհոսքը դոլարային արտահայտությամբ կկրճատվի 20 տոկոսով (ՀՆԱ-ում մինչեւ 6,7 տոկոս): ՀՆԱ-ի նկատմամբ պետբյուջեի դեֆիցիտի հարաբերակցությունը 2022 թվականի համար կանխատեսվում է համար 3,1 տոկոսի մակարդակում, ինչը 1,2 տոկոսային կետով ցածր է 2021 թվականի ցուցանիշից։
Տնտեսական զարգացման կանխատեսվող սցենարը կանդրադառնա նաև Հայաստանի աշխատաշուկայի վրա, հիմնականում, մասնավոր հատվածում աշխատավարձերի աճի զսպմամբ՝ համախառն պահանջարկի թուլացման և տնտեսական ակտիվության դանդաղման պատճառով։ Բացի տնտեսական աճի դանդաղումից, մոտ ժամանակներս Ռուսաստանում անբարենպաստ տնտեսական իրավիճակի պատճառով փոքր-ինչ կկրճատվի Հայաստանից սեզոնային արտագաղթը, ինչի արդյունքում սեզոնային աշխատողների մի մասը կընդգրկվի երկրի տնտեսապես ակտիվ բնակչության կազմում ՝ համալրելով կամ գործազուրկների, կամ զբաղվածների շարքերը, ինչը նույնպես զսպող ազդեցություն կունենա աշխատավարձի աճի վրա: Արդյունքում, ԿԲ-ի կանխատեսումներով, մասնավոր հատվածում աշխատավարձը 2022 թվականին կբարձրանա 6,7 տոկոսով: Տնտեսական ակտիվության դանդաղումը եւ սեզոնային միգրացիայի որոշակի կրճատումը 2021 թվականին գործազրկության մակարդակը կավելացնեն մինչեւ 16,7 տոկոս, իսկ միջնաժամկետ կտրվածքով այդ ցուցանիշը կպահպանվի 16,4-16,9 տոկոսի միջակայքում:
ՀՀ ԿԲ այս զեկույցում ներկայացվում են նաեւ ԱՄՆ-ի, եվրագոտու եւ Ռուսաստանի տնտեսությունների, ինչպես նաեւ այնտեղ սպասվող գնաճի վերաբերյալ 2022 թվականի կանխատեսումները: Այսպես, ԱՄՆ - ի տնտեսության աճը կկազմի 3,2 տոկոս, եվրագոտունը՝ 3 տոկոս, իսկ Ռուսաստանում սպասվում է 6 տոկոս տնտեսական անկում ։ ԱՄՆ - ում գնաճը կկազմի 7,2 տոկոս, ավրագոտում՝ 5,3 տոկոս, իսկ Ռուսաստանում ՝ 13,6 տոկոս: Նավթի մեկ բարելի գինը կբարձրանա մինչեւ 101,1 դոլար (2021թ.՝ 71 դոլարից), պղնձի տոննայինը՝ մինչեւ 10311,6 դոլար (9314,7 դոլարից): FAO-ի ինդեքսը 2021թ. 125,7 տոկոսից կբարձրանա մինչև 144,6 տոկոս 2022թվին՝ շարունակելով ամեն տարի աճել մինչև 155,6 տոկոս 2024թվին:
Նշենք, որ 2022 թվականի ՀՆԱ-ի աճի այս նորացված կանխատեսումը ՀՀ Կենտրոնական բանկի ղեկավարը նախապես հնչեցրել էր ս.թ. մարտի 15-ին ՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի 1,25 տոկոսային կետով ՝ մինչև 9,25 տոկոս բարձրացման օրը։ Երկու օր անց' մարտի 17-ին, հաջորդել է ԱՄՀ նորացված կանխատեսումը, որը գրեթե նման է ՀՀ ԿԲ-ին՝ 2022 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի մինչև 1,5% վատթարացման առումով: Ես երկու օր անց ՝ մարտի 19-ին, նորացված կանխատեսում է հրապարակել Fitch վարկանիշային գործակալությունը՝ կրկին դեպի 2022 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ - ի աճի վատթարացում՝ մինչեւ 1,3 տոկոս: Համաշխարհային բանկը դեռ չի թարմացրել իր կանխատեսումը, իսկ հունվարին 2022 թվականի համար կանխատեսել է Հայաստանի ՀՆԱ-ի 4,8 տոկոս աճ։
