Հայաստանում տնտեսական ակտիվությունը 9 ամսում աճել է 14,1 տոկոսով՝ արտահանման եւ ներմուծման աճի պայմաններում

Արմինֆո.Հայաստանում տնտեսական ակտիվության աճը 2022թ. հունվար-սեպտեմբերին արագացել է մինչեւ տարեկան 14,1 տոկոս (նախորդ տարվա 4,4 տոկոսից) ՝ ուղեկցվելով արտահանման եւ ներմուծման բարձր աճով։

Ս. թ. սեպտեմբերին 2021 թվականի սեպտեմբերի համեմատ տնտեսական ակտիվության աճն արագացել է մինչև 14,6% (նախորդ տարվա 2,4% - ից)։ Ամսական կտրվածքով նույնպես տնտեսական ակտիվության աճն արագացել է՝ մինչև սեպտեմբերյան 8,9%՝ օգոստոսի 1,5% - ից, ինչը նկատվել է նաև 2021թ. սեպտեմբերին՝ մինչև 12,6%՝ օգոստոսի 2,3% - ից։ Այդ մասին են վկայում ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի վերջնական տվյալները։

Ընդ որում, գնաճը շարունակում է աճել. 2022թ. հունվար-սեպտեմբերին 2021թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ արդեն հասել է 8,6 տոկոսի, ս. թ. սեպտեմբերին 2021թ. սեպտեմբերի համեմատ աճել է մինչեւ 9,9 տոկոս (միայն սեպտեմբերին 0,6 տոկոս գնաճի դեպքում), մինչդեռ, 2021թ. դիտարկվող ժամանակահատվածներում արձանագրվել է գնաճի ավելի ցածր մակարդակ. 6,7 տոկոս՝ հունվար-սեպտեմբերին, 8,9 տոկոս՝ սեպտեմբերին 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ (միայն սեպտեմբերին դեֆլյացիոն 0,1 տոկոսի դեպքում):

Տնտեսական ակտիվության աճը 2022թ. հունվար-սեպտեմբերին առավելապես պայմանավորել է ծառայությունների ոլորտը՝ 27,1%-ով, իսկ մի փոքր ավելի պակաս չափով էներգահամալիրը՝ 16,9%-ով, առևտրի ոլորտը՝ 14,5% - ով, շինարարության ոլորտը՝ 14,3%-ով, և, նույնիսկ, արդյունաբերական հատվածը 10% երկնիշ աճ է գրանցել։ Միայն ագրոհատվածն հայտնվել է 0,7% անկման մեջ։ Մեկ տարի առաջ ՝ 2021թ. հունվար-սեպտեմբերին, անկման մեջ էին էներգահամալիրն ու ագրոհատվածը, համապատասխանաբար, 2,7%-ով և 1,5%-ով, իսկ մնացած բոլոր ոլորտները ցույց են տվել համեմատաբար համեստ աճ. շինարարության ոլորտը՝ 6,4%-ով, առևտրի ոլորտը՝ 6,4%-ով, ծառայությունների ոլորտը՝ 5,4%-ով, արդյունաբերական հատվածը՝ 0,7%-ով։

Արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսը 2022 թվականի հունվար-սեպտեմբերին 2021 թվականի նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 4,1% - ով, 2022 թվականի սեպտեմբերին 2021 թվականի սեպտեմբերի համեմատ նվազել է 3,3% - ով, իսկ միայն 2022 թվականի սեպտեմբերին օգոստոսի 1,8% անկումից հասել է 2,9% աճի։ Մեկ տարի առաջ ՝ 2021թ. հունվար-սեպտեմբերին, 2020թ.նույն ժամանակահատվածի համեմատ, արդյունաբերական արտադրանքի գների ինդեքսն աճել է ավելի զգալիորեն՝ 9,8% - ով, ընդ որում, 2021թ. սեպտեմբերին 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ աճելով 9,9% - ով, իսկ միայն 2021թ. սեպտեմբերին, ինչպես և այժմ, արձանագրվել է 2,7% աճ ՝ օգոստոսյան 0,4% անկումից հետո։

Ամսական կտրվածքով (2022թ.սեպտեմբերին) տնտեսական ակտիվության աճն ապահովել են շինարարության ոլորտի վերելքի բարձր տեմպերը՝ 8,8% (օգոստոսի 26,5% - ի դիմաց), ինչպես նաև ծառայությունների ոլորտը՝ 4,7% (օգոստոսի 3,3% անկման դիմաց) և առևտրի ոլորտը՝ 2,1% (օգոստոսի 0,9% անկման դիմաց) ։ Ընդ որում, անկում են ապրել արդյունաբերական հատվածը՝ 1,7 տոկոսով (օգոստոսի 10,5 տոկոս աճից հետո), եւ էներգահամալիրը՝ 12,4 տոկոս(օգոստոսյան 2,7 տոկոս աճից հետո)։ Մեկ տարի առաջ՝ 2021թ.սեպտեմբերին, անկում է ապրել միայն էներգահամալիը՝ տեմպերի մինչև 4,5% դանդաղմամբ (օգոստոսյան 8,8% - ից), իսկ մնացած ճյուղերը ցույց են տվել աճ. շինարարության ոլորտը՝ 10,1% (օգոստոսյան 27,8% - ի դիմաց), արդյունաբերական հատվածը՝ 5,9% (օգոստոսյան 0,6% - ի դիմաց), ծառայությունների ոլորտը՝ 3,4% (օգոստոսյան 1% - ի դիմաց), առևտրի ոլորտը՝ 1,6% (օգոստոսի 0,2% աճի դիմաց):

Տարեկան կտրվածքով (2022թ. սեպտեմբերին՝ 2021թ. սեպտեմբերի համեմատ) վերընթաց միտում են դրսեւորել բոլոր ճյուղերը, ընդ որում, էներգահամալիրն ու արդյունաբերական հատվածը կարողացել են դուրս գալ անկումից և ապահովել ծավալների երկնիշ աճ։ Մասնավորապես, էներգահամալիրը ցույց է տվել տարեկան 19,3 տոկոս աճ, իսկ արդյունաբերական հատվածը՝ 14,8%: Սակայն տարեկան աճի ամենաբարձր տեմպերով աչքի են ընկել ծառայությունների ոլորտը՝ 26,3%, եւ առևտրի ոլորտը՝ 20,7%, իսկ շինարարության ոլորտն ավելացրել է ծավալները մի փոքր ավելի համեստ՝ 14,6% - ով։ Մեկ տարի առաջ՝ 2021թ. սեպտեմբերին  2020թ. սեպտեմբերի համեմատ աճի ելքով դինամիկայի բարելավում են ցույց տվել ծառայությունների ոլորտը՝ 9,6% (մեկ տարի առաջ՝ 18,3% անկումից), առևտրի ոլորտը՝ 1,4% (մեկ տարի առաջ ՝ 10,8% անկումից), իսկ շինարարության ոլորտն արագացրել է աճը մինչև 2,6% (մեկ տարի առաջ  0,6% - ից), ինչի ֆոնին միայն էներգահամալիրն ու արդյունաբերական հատվածը ցույց են տվել անկում, համապատասխանաբար, 2,9% եւ 1,2% (մեկ տարի առաջ էներգահամալիրի 1,7% անկման և արդյունաբերական հատվածի 1,8% աճի դիմաց):

Ըստ 2022թ. հունվար-սեպտեմբեր ամիսների վիճակագրական տվյալների, բացարձակ մեծությամբ առաջնությունը պահպանում է առևտրի հատվածը՝  3.02 տրլն դրամ ծավալով (6.7 մլրդ դոլար): Երկրորդ տեղում է արդյունաբերական հատվածը՝ 1.9 տրլն դրամ (4.2 մլրդ դոլար), երրորդ տեղում ծառայությունների ոլորտն է՝ 1.8 տրլն դրամ (4.1 միլիարդ դոլար): Չորրորդ տեղը զբաղեցնում է ագրոհատվածը՝ 672.8 մլրդ դրամ (1.5 մլրդ դոլար), իսկ հինգերորդը՝ շինարարական հատվածը՝ 300.2 մլրդ դրամ (669.6 մլն դոլար) ։ Էլեկտրաէներգիայի արտադրության ծավալը 2022թ. հունվար-սեպտեմբերին կազմել է 6524.2 մլն կվտ/ժամ, որից միայն սեպտեմբերին' 656.6 մլն կՎտ/ժամ:

Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառությունը 2022թ. հունվար-սեպտեմբերին կազմել է 4.1 տրլն դրամ (9.3 մլրդ դոլար)՝ տարեկան 62.5% աճով (նախորդ տարվա 12.2% աճի դիմաց)։ Դրա կառուցվածքում խիստ արագացել է ինչպես արտահանման, այնպես էլ ներմուծման ծավալների աճը՝ տարեկան, համապատասխանաբար, մինչև 63,8% և 61,6% տարեկան (նախորդ տարվա 17,2% - ից և 9,4% - ից) ՝ հասնելով 1,5 տրլն և 2,6 տրլն դրամի (3,5 մլրդ դոլար և 5,8 մլրդ դոլար)։ Միայն 2022թ. սեպտեմբերին արտաքին առևտրաշրջանառությունն աճել է ընդամենը 1,1%-ով՝ ներմուծման լճացման արդյունքում ՝ արտահանման համեստ 2,9% աճի դեպքում, մինչդեռ, մեկ ամիս առաջ՝ 2022թ. օգոստոսին, արտաքին առևտրաշրջանառությունը 18,3% երկնիշ աճ է ցույց տվել՝ արտահանման և ներմուծման ծավալների 18,2 - 18,4% աճի հաշվին։ 2022թ. սեպտեմբերին 2021թ. սեպտեմբերի համեմատ արտաքին առևտրի շրջանառությունն աճել է 2 անգամ, ընդ որում, նույնպիսի բարձր աճ է արձանագրվել  արտահանման գծով ՝ 2,5 անգամ, և ներմուծման առումով մի փոքր պակաս էական՝ 82,2 տոկոսով, մինչդեռ, նախորդ տարվա տարեկան դինամիկան (2021թ.սեպտեմբեր՝ 2020թ. սեպտեմբերի համեմատ) ցույց է տվել արտաքին առևտրի շրջանառության համեստ աճ՝ 7,8 տոկոսով՝ արտահանման 11,5 տոկոս անկման պատճառով՝ ներմուծման 20,1 տոկոս աճի դեպքում:

Դրամի միջին հաշվարկային փոխարժեքը 2022թ. սեպտեմբերին կազմել է 409,15 դրամ/$1, իսկ  հունվար-սեպտեմբերին ՝ 448,37 դրամ/$1՝  2021թ. սեպտեմբերի 488,12 դրամ/$1-ի  և  հունվար – սեպտեմբերի 511,47 դրամ/$1-ի դիմաց: