Հինգշաբթի, 17 Նոյեմբերի 2022 17:23
Ալեքսանդր Ավանեսով

Հայաստանի տնտեսությունն անառողջ է. տնտեսագետն առաջարկում է առկա խնդիրների լուծման եղանակներ

Հայաստանի տնտեսությունն անառողջ է. տնտեսագետն առաջարկում է առկա խնդիրների լուծման եղանակներ

Արմինֆո Տնտեսական առումով անկախություն ձեռք բերելուց հետո Հայաստանը ագրարային-արդյունաբերական երկրից, որտեղ զարգանում էին մետաղամշակումը, մեքենաշինությունը, քիմիական, թեթև, սննդի արդյունաբերությունը վերածվեց փոքր տնտեսություն ունեցող պետության, որը չէր կարող պարծենալ ոչ հարուստ բնական-ռեսուրսային ներուժով, ոչ էլ շահավետ աշխարհագրական դիրքով։

Առանց նավթի, գազի և դեպի ծով ելք չունեցող Հայաստանը հայտնվեց նաև տնտեսական շրջափակման մեջ, քանի որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության պատճառով շրջափակվեց Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից, իսկ վրաց-աբխազական հակամարտության պատճառով մասամբ կտրվեց Ռուսաստանից (հիմնական բեռնափոխադրումները նախկինում իրականացվել են աբխազական երկաթուղով)։ Այսօր իրավիճակը որոշակիորեն փոխվում է, երկրի տնտեսությունը ցույց է տալիս աճի բարձր տեմպեր։ Սակայն, նույնիսկ, այս իրավիճակում կան "հիվանդ կետեր": Պետության դրամավարկային և հարկային քաղաքականության մեջ փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին ԱրմԻնֆո-ի թղթակցի զրույցը տնտեսական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Աշոտ Թավադյանի հետ:

 

- Աշոտ Աղասիի, չնայած հայրենական տնտեսության աճի որոշակի տեմպերին, վերջին շրջանում տնտեսագետներն ու փորձագետները մատնանշում են առևտրային հաշվեկշռի, Ռուսաստանի հետ առևտրատնտեսական համագործակցության վրա "սևեռման", դրամավարկային քաղաքականության  հետ կապված առկա խնդիրները։ Ինչպիսի՞ն է Ձեր գնահատականը Հայաստանի տնտեսության իրավիճակի վերաբերյալ:

 

- Ցավոք, պետք է արձանագրեմ, որ երկրի տնտեսությունը, մեղմ ասած, անառողջ է, և նրա հիվանդության աստիճանը գնահատելու համար անհրաժեշտ է այդ հիվանդության ախտորոշումը։ Առաջին հերթին, խոսքը կտրուկ բացասական առևտրային հաշվեկշռի մասին է, երբ ներմուծման ծավալները գրեթե կրկնակի գերազանցում են արտահանման ծավալները։ Այս անհավասարակշռությունը քողարկված է երեք բաղադրիչներով. օտարերկրյա կազմակերպությունների վարկերի ներգրավում, դրամաշնորհներ և,  ամենավտանգավորը, աշխատուժի արտահանում: Փաստորեն, հայկական հիմնական արտահանումը աշխատուժն է, քանի որ աշխատանքային միգրանտների փոխանցումների շնորհիվ հայրենիք է գալիս փոխանցումների զգալի մասը։

 

Հայաստանի տնտեսության հիվանդության ոչ պակաս կարևոր գործոն է գործազրկությունը, որը մերթ նվազում է, մերթ փոքր-ինչ բարձրանում, բայց շարունակում է մնալ բարձր մակարդակի վրա։ Եթե երկրում գործազրկության մակարդակը բնութագրվում է երկնիշ թվով, դա նշանակում է, որ երկրի տնտեսությունն անառողջ է, իսկ գործազրկության մակարդակը, ըստ պաշտոնական տվյալների, հավասար է աշխատունակ բնակչության ընդհանուր թվի 13%-ին, ինչը գերազանցում է նրա "զգայունության շեմը"։ Որպես "զգայունության շեմի" հիմնավորում՝ իմ կողմից շրջանառության մեջ դրված տերմին, ես օրինակ կբերեմ մարդու մարմնի ջերմաստիճանը, երբ 36,9 աստիճանի դեպքում նա համարվում է առողջ, իսկ 37,1-ի դեպքում՝ հիվանդ, քանի որ վերջին դեպքում մարմնի ջերմաստիճանը մինչև 40 աստիճան բարձրանալու հավանականությունը կտրուկ աճում է։ Նույնը կարող է պատահել նաև այն երկրի տնտեսության հետ, որտեղ մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ-ն զգալիորեն ցածր է համաշխարհային միջին մակարդակից: Հայաստանում այն հավասար է մոտ 5 հազար դոլարի, մինչդեռ ընդունելի շեմը հավասար է 10 հազար դոլարի ։

 

- Այդ դեպքում ի՞նչ պետք է անել առկա խնդիրները լուծելու համար:

 

- Շատ կարևոր է, առաջին հերթին, կտրուկ ավելացնել ավելի բարձր ավելացված արժեք ունեցող պատրաստի արտադրանքի արտահանումը, ինչն էլ, իր հերթին, կհանգեցնի նաև լրացուցիչ աշխատատեղերի աճի։ Պակաս կարեւոր չէ զգալիորեն ավելացնել ռազմավարական

Նշանակության արտադրանքի թողարկումը: Այդ նպատակին հասնելու համար կարևոր է սկսել կիրառել նոր գործիքներ, այդ թվում ՝ դրամավարկային քաղաքականության, հարկային քաղաքականության և պետության կողմից վերահսկողության իրականացման ժամանակ։ Ժամանակին գերմանացի հայտնի տնտեսագետ Դանիել Ֆրիդրիխ Լիստը ապացուցեց, որ առանց պետական հովանավորչության անհնար է հասնել առաջադրված նպատակներին, հատկապես, փոխակերպվող տնտեսություն ունեցող պետությունում:

 

Դրամավարկային քաղաքականությունն իրականացնում է Կենտրոնական բանկը, որը կատարում է երկու խնդիր. ապահովում է գների կայունությունը և պահպանում ֆինանսական կայունությունը։ Գների կայունության մակարդակն ուղղակիորեն որոշվում է "ՀՀ պետական բյուջեի մասին" օրենքով: Սակայն մեզ մոտ օրենքները գրում են նույն կազմակերպությունները, որոնք պարտավոր են դրանք կատարել, ինչի արդյունքում անհավասարակշռություն է առաջանում։ Արդյունքում՝ Հայաստանի քաղաքացիները, ի տարբերություն եվրոպացիների, վճարում են, նույնիսկ, ցածր գնաճի համար, էլ չեմ ասում բարձր գնաճային ճնշումների դեպքում։ Մեզ մոտ գնաճի ծրագրային ցուցանիշը օրենսդրորեն սահմանված է 4% (+_1,5%) ՝ դրամայնացման ցածր մակարդակով և հաճախ վերաֆինանսավորման բարձր տոկոսադրույքով ։ Տնտեսությունը չի կարող զարգանալ, եթե նրա մարմնում ֆինանսական արյուն չկա, ինչը հանգեցնում է միջոցների պակասի և դրանց թանկացման։

 

Խնդրահարույց է նաև ազգային արժույթի ամրապնդման փաստը։ Դրամի ամրապնդումը ձեռնտու է Հայաստանի կառավարությանը, բայց ձեռնտու չէ պետությանը. Գործադիր իշխանությունը հնարավորություն է ստանում պետական պարտքի ցուցանիշը նվազեցնելու, ՀՆԱ-ն ու պետական բյուջեն դոլարով բարձրացնելու համար, բայց սկսում են տուժել արտահանողները, ինչը, ի վերջո, բումերանգով ազդում է երկրի տնտեսության ընդհանուր վիճակի վրա: Մյուս կողմից, դրամի փոխարժեքի նվազումը որոշակի մակարդակից ցածր ազդում է ներմուծողների վիճակի վրա, որոնց մոտ զգալիորեն նվազում են նորարարական եւ մրցունակ արտադրանք թողարկելու համար անհրաժեշտ սարքավորումներ երկիր ներմուծելու հնարավորությունները։

 

Այդ պատճառով կարևոր է պահպանել փոխարժեքը որոշակի տիրույթում՝ չնայած արտաքին ճնշումներին: Վերջերս Լոնդոնում հրատարակված իմ գրքում ես դա անվանել եմ "թունելում օձի" ազդեցություն: Վերևից դուրս թռավ՝ «խայթում է» արտահանմանը, ներքևից՝ նորարարական սարքավորումների ներմուծմանը։

 

- Դուք արդեն նշել եք պետական հովանավորչության կարևորությունը։ Ի՞նչ նկատի ունեք այդ տերմինի տակ, եթե նկատի ունենանք հայրենական տնտեսության շուկայական բնույթը:

 

- Մենք "վերջօշին մոհիկաններից" ենք զուտ շուկայական տնտեսության տարրերի կիրառման առումով, բայց դրա զարգացման համար անհրաժեշտ է լուրջ քաղաքական կամք՝ ամբողջ դրամավարկային և հարկային քաղաքականությունը վերակառուցելու համար։ Այս քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի պատրաստի արտադրանքի արտահանման ծավալների մեծացմանը և ռազմավարական նշանակության արտադրանքի արտադրության աճին՝ պետական կարգավորման և ողջ բանկային համակարգի միջոցով։ Դրա համար անհրաժեշտ է սկսել պետական բանկերի համակարգի ձևավորումը, որոնցում կուտակվելու են պետական կազմակերպությունների միջոցները և՝ ոչ միայն։ Համարձակվում եմ հավաստիացնել, որ այդ դեպքում ինֆլյացիայի աճ չի լինի։

Պետական բանկերը ավելի էժան փողեր կուղարկեն այն ոլորտներ, որոնք կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ պետության և քաղաքացիների բարեկեցության աճի համար։ Բացի այդ, պետական բանկերի առկայությունը թույլ կտա կարգավորել դրամական հոսքերը, որոնք պետք է ուղղվեն պատրաստի արտադրանքի արտահանման ծրագրերի վարկավորմանը: Դա ես չեմ հորինել, դրա մասին է վկայում շատ երկրների փորձը, որոնցում նույնիսկ կիրառվում են վերահսկողության մեխանիզմներ՝ այդ վարկերի գծով ամսական պահանջների միջոցով։ Իհարկե, այս մեխանիզմում կա կոռուպցիայի վտանգ, բայց այն ծածկվում է այն արդյունքով, որը կստանա պետությունը։

 

Ինչու՞ են պետական կազմակերպությունների փողերը մասնավոր ձեռքերում: Ես առաջարկում եմ բանկային համակարգի եռաստիճան մոդել. Կենտրոնական բանկ, պետական բանկեր և պետական ու մասնավոր մասնակցությամբ բանկեր և մասնավոր: Պետական կարգավորման և պետական բանկի առկայության դեպքում միջոցները կարող էին ուղղվել ոչ թե պասիվ ներդրումների իրականացմանը, ասենք, տների կառուցմանը, այլ բարձր ավելացված արժեքով արտահանման արտադրանքի արտադրության աճին, ինչն էլ, իր հերթին, կհանգեցնի նաև նոր մշտական աշխատատեղերի ստեղծմանը։ Քանի որ մենք փոքր տնտեսություն ունեցող երկիր ենք, ապա միայն այդպես կարելի է շոշափելի աճ ապահովել։

 

- Բայց դրա համար պետք է վերանայել նաև հարկային քաղաքականությու՞նը։

 

- Հարկային քաղաքականությունը պետք է արտոնյալ լինի պատրաստի արտադրանքի արտահանման համար՝ անմշակ հումքի արտահանման տուրքերի պարտադիր կիրառմամբ։ Ընդ որում, բյուջետային կորուստներ պետք չէ ակնկալել, քանի որ մեկը կարող է փոխհատուցել մյուսը։

 

Վերցնենք, օրինակ, Թուրքիան, որը, ինչպես և մենք, ԱՀԿ անդամ է։ Մինչդեռ, Թուրքիայում գյուղատնտեսությունը սուբսիդավորվում է պետության կողմից, ինչը, փաստացի, նշանակում է հարկերի նվազում։ Չնայած բարձր գնաճին՝ 80%, նրանց մոտ, ինչպես մեզ մոտ, վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը հավասար է 10,5%-ի: Ընդ որում, մենք ունենք մոտավորապես 9% գնաճ ։ Պետք է այդ խնդիրը արդյունավետ լուծել։ Մի կողմից, ոչ թե հիպերինֆլյացիայի ռիսկի դիմել, իսկ, մյուս կողմից, ունենալ այնպիսի տոկոսադրույք, որը կնպաստի տնտեսության աճի ավելի բարձր տեմպին, որը գերազանցում է աշխատավարձի աճը գնաճի համեմատ: Այստեղ, իհարկե, անհրաժեշտ կլինի տնտեսական գործընթացները կարգավորելու արվեստը։ Ի դեպ, ԵՄ-ում, ստեղծված իրավիճակում, մոտ 10% ինֆլյացիայի դեպքում, առանցքային տոկոսադրույքը հավասար է 2% - ի։ Իսկ Թուրքիան, ակնհայտորեն, վարում է էժան փողի քաղաքականություն, դրանով իսկ հնարավորություն ունի փաստացի արտոնյալ վարկավորել նույն գյուղատնտեսությունը։ Եթե հնարավոր չէ մաքսատուրքեր սահմանել, ապա սուբսիդավորվում են ։

Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ է արտադրության մեջ միջոցների ուղղորդման շատ կոշտ վերահսկողություն: Եթե փողը գնում է սարքավորումներ ձեռք բերելու համար, ապա դա նորմալ է, և եթե սպառման ապրանքների վրա, ապա կարող են խնդիրներ առաջանալ: Բարձր վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը չպետք է լինի համադարման:

 

Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վատթարացման դեպքում Հայաստան մատակարարվող բնական գազի արժեքը կարող է աճել մինչեւ 1,2 հազար դոլար՝ 1000 խմ դիմաց: Այդ դեպքում վերաֆինանսավորման ոչ մի տոկոսադրույք մեզ չի օգնի: Որպես օրինակ նշեմ Հարավային Կորեայի փորձը, որտեղ նախագահ Պակ Չոն Հին, այդ թվում կամային մեթոդներով եւ կոշտ վերահսկողությամբ, կարողացել է երկիրը որակապես նոր մակարդակի հասցնել։

 

- Այո, բայց դրա համար անհրաժեշտ է նաև նախարարների կաբինետի որակյալ կազմ, որն այդ ամենն իրականացնի:

 

- Մեր նախարարները հաճախ հիշեցնում են վիճակագրական կոմիտեի բաժանմունքի աշխատակիցների՝ մշտապես ներկայացնելով նրա տվյալները։ Բայց թե կոնկրետ ինչ է արել դրա համար յուրաքանչյուր նախարար՝ համեստորեն լռության է մատնվում։ Հետեւաբար, պետք է խիստ վերահսկողության մեխանիզմ: Որոշակի խնդիրներ և հարցեր դրեք, և թող յուրաքանչյուր նախարար զեկուցի իր կատարած աշխատանքի մասին։ Հնարավոր է՝ դրանից հետո անպատրաստ մարդիկ կդադարեն ձգտել նախարարի պաշտոնի։ Կիսագրագետ մարդը ղեկավարում է այս կամ այն ոլորտը, քանի որ նրա իրավունքներն ու պարտականությունները խիստ լղոզված են: Ես կողմ եմ, որ նրանք շատ լուրջ գումարներ ստանան, բայց՝ կատարված որոշակի աշխատանքի դիմաց։ Իսկ եթե դուք, պարզապես, բաժանում եք պարգևավճարները, ապա դրանով իսկ նպաստում եք գերատեսչության յուրաքանչյուր ղեկավարի աշխատանքի արդյունավետության մակարդակի իջեցմանը:

 

- Խոսենք ինտեգրացիոն գործընթացների մասին։ Վերջին շրջանում շատ է խոսվում այն մասին, որ "եթե Ռուսաստանը փռշտա, Հայաստանը ծանր կհիվանդանա"։ Ո՞րն է ձեր տեսակետը այդ առնչությամբ:

 

Պետք է նշեմ, որ Եվրասիական տնտեսական միությունում, որի անդամ է նաեւ Հայաստանը, ինտեգրացիոն մեխանիզմներն անկատար են, շատ հարցեր լուծվում են վարչական եղանակով։ Իսկ Եվրոպական միության երկրներում կիրառվում են կարգավորման հստակ մեխանիզմներ: Մասնավորապես, ԵՄ երկրներում գնաճի մակարդակի տարբերությունը չպետք է լինի 1,5 տոկոսից բարձր, իսկ ԵԱՏՄ-ում այն կարող է հասնել մինչև 5 տոկոսի։ Ընդհանուր առմամբ, հարկ է նշել, որ եթե մենք նստենք և ձեռքերը ծալած արդյունքի սպասենք միայն Ռուսաստանից ժամանած 200 հազար ռելոկանտներից, դրանից ոչ մի լավ բան չի ստացվի։ Պետք է լրջորեն բարեփոխել մեր տնտեսական քաղաքականությունը՝ ակնհայտ օգուտ քաղելով ինտեգրացիոն գործընթացներից ։ Կարևոր է նաև սկսել պետբյուջեի կառուցվածքի փոփոխությունը, որի հիմքում պետք է դրվեն արդյունավետության և նպատակասլացության սկզբունքները։

 

Ինտեգրացիոն գործընթացների զարգացման համար պետք է բարձրացնել դրանց արդյունավետությունը ԵԱՏՄ-ում, կարևոր է նաև զարգացնել հարաբերությունները այլ միավորումների և երկրների հետ ։ Չափազանց կարեւոր է, օրինակ, հետաքրքրել Վրաստանին լոգիստիկայի հարցերում՝ նրան արտոնություններ տալու ճանապարհով։ Ռուսաստանը, եթե նրան գազը վաճառի 1 հազար խմ-ի դիմաց  165 դոլարով, ինչպես դա տեղի է ունենում Հայաստանի պարագայում, ապա դե ֆակտո հնարավորություն կտա իր արտադրանքի անմաքս ներկրումը Ռուսաստան, և դրանով իսկ կբարձրացնի դեպի իրավիճակային գործընկեր՝ ի դեմս Թուրքիայի, և դաշնակից՝ ի դեմս Հայաստանի, ինչպես նաև Իրան, ուղղակի դուրս գալու հավանականությունը։ Իրական առավելությունները կնպաստեն Վրաստանի տարածքով երկաթուղու բացմանը։ Սակայն նշեմ, որ եթե Ռուսաստանի համար Թուրքիան դիտարկվի որպես առաջին կարգի գործընկեր, իսկ Հայաստանը՝ երրորդ կարգի դաշնակից, ապա այդ մոտեցումից ոչ մի լավ բան չի լինի։ Ռուսաստանը, դե յուրե, Հայաստանի քաղաքական և տնտեսական դաշնակիցն է։ Իսկ փաստացի՝ ՌԴ-ն մի շարք դեպքերում հավատարիմ է հարաբերությունների հավասարության սկզբունքին։ Իսկ Իրանի հետ, օրինակ, ռազմավարական դաշնակցության մասին համաձայնագիր չկա, բայց, դե ֆակտո, շատ հարցերի շուրջ դաշնակցային հարաբերությունների մակարդակով փոխըմբռնում կա։

 

Նույնը վերաբերում է Ֆրանսիային, մի երկրի, որի խորհրդարանը լրջորեն զբաղվում է Հայաստանի և Արցախի խնդիրներով ՝ չնայած դաշնակցային հարաբերությունների մասին պայմանագրի բացակայությանը։

 

Հնդկաստանի հետ հարաբերությունները հասնում են ռազմավարական հարաբերությունների մակարդակին։

 

Մի խոսքով, ամրապնդելով հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, անհրաժեշտ է ակտիվորեն աշխատել  նաեւ ինտեգրման նոր ուղղություններով։

 

- Շատ շնորհակալ եմ:

ԿԱՐԴԱԼ ԲՈԼՈՐ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

Саркис
Статья понравилась

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ներմուծեք թվանշաններն     


Նորություններ
ԵԱԶԲ. 2023 թվականին եվրասիական տարածաշրջանի տնտեսությունների համար արտաքին պայմանները կարող են վատթարանալԵԱԶԲ. 2023 թվականին եվրասիական տարածաշրջանի տնտեսությունների համար արտաքին պայմանները կարող են վատթարանալ
2023 թվականից Հայաստանում ջրի սակագինը կբարձրանա2023 թվականից Հայաստանում ջրի սակագինը կբարձրանա
Մինչև 2028 թվականը Հայաստանը նախատեսում է տիեզերք արձակել հայկական ևս երկու արբանյակՄինչև 2028 թվականը Հայաստանը նախատեսում է տիեզերք արձակել հայկական ևս երկու արբանյակ
ԱԶԲ-ը կաջակցի Հայաստանին հողմային էներգետիկայի զարգացման գործումԱԶԲ-ը կաջակցի Հայաստանին հողմային էներգետիկայի զարգացման գործում
ԱՄՆ-ը դիտարկում է Հայաստանին շուկայական տնտեսության կարգավիճակ տրամադրելու հնարավորությունըԱՄՆ-ը դիտարկում է Հայաստանին շուկայական տնտեսության կարգավիճակ տրամադրելու հնարավորությունը
Պարտատոմսերի հերթական դոլարային տրանշը IDBank-իցՊարտատոմսերի հերթական դոլարային տրանշը IDBank-ից
Հայաստան ժամանող զբոսաշրջիկները բախվել են անկանխիկ վճարումների պահանջներով պայմանավորված դժվարությունների. պատգամավորՀայաստան ժամանող զբոսաշրջիկները բախվել են անկանխիկ վճարումների պահանջներով պայմանավորված դժվարությունների. պատգամավոր
Հարկայինը պարզաբանել է բնակարանի վարձակալության դիմաց եկամուտների հարկման առանձնահատկություններըՀարկայինը պարզաբանել է բնակարանի վարձակալության դիմաց եկամուտների հարկման առանձնահատկությունները
ԱրարատԲանկը՝ «Ազգային Հիփոթեքային Ընկերություն» ՎՎԿ-ի պարտատոմսերի տեղաբաշխող   ԱրարատԲանկը՝ «Ազգային Հիփոթեքային Ընկերություն» ՎՎԿ-ի պարտատոմսերի տեղաբաշխող  
Visa-յի արշավի հաջողակ հաղթողը Կոնվերս Բանկի հաճախորդ էVisa-յի արշավի հաջողակ հաղթողը Կոնվերս Բանկի հաճախորդ է
 Կոնվերս Բանկն առաջարկում է ստանալ նոր վճարային քարտ և միանալ խրախուսման արշավին Կոնվերս Բանկն առաջարկում է ստանալ նոր վճարային քարտ և միանալ խրախուսման արշավին
Վահան Քերոբյան. Հայաստանի տնտեսությունն արագ վերականգնվել է Վահան Քերոբյան. Հայաստանի տնտեսությունն արագ վերականգնվել է "սեպտեմբերյան շոկից" հետո
Google Pay-ն այլևս հասանելի է ԱրարատԲանկի քարտապանների համարGoogle Pay-ն այլևս հասանելի է ԱրարատԲանկի քարտապանների համար
2021-2022թթ.-ին Ակբա բանկը շուրջ 246.000.000 ՀՀ դրամ է տրամադրել «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին2021-2022թթ.-ին Ակբա բանկը շուրջ 246.000.000 ՀՀ դրամ է տրամադրել «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամին
ԱԶԲ-ն ցանկանում է ընդլայնել Հայաստանի հետ փոխգործակցային ծրագրերը, որոնք վերաբերում են տրանսպորտային հաղորդակցության, «կանաչ տնտեսության», կրթության ոլորտներինԱԶԲ-ն ցանկանում է ընդլայնել Հայաստանի հետ փոխգործակցային ծրագրերը, որոնք վերաբերում են տրանսպորտային հաղորդակցության, «կանաչ տնտեսության», կրթության ոլորտներին
Դրամի արժեւորումը դրական կանդրադառնա գազի և էլեկտրաէներգիայի սակագների վրա. ՀԾԿՀ ղեկավարԴրամի արժեւորումը դրական կանդրադառնա գազի և էլեկտրաէներգիայի սակագների վրա. ՀԾԿՀ ղեկավար
ԱԺ-ն հավանություն է տվել միկրոձեռնարկությունների համար պայմանները խստացնելու կառավարության նախաձեռնությանըԱԺ-ն հավանություն է տվել միկրոձեռնարկությունների համար պայմանները խստացնելու կառավարության նախաձեռնությանը
Փաշինյանը կոչ է արել չվախենալ պետական պարտքի բացարձակ մեծությունիցՓաշինյանը կոչ է արել չվախենալ պետական պարտքի բացարձակ մեծությունից
Զարգացման ֆրանսիական գործակալությունը Երևանում մշտական ներկայացուցչություն կբացիԶարգացման ֆրանսիական գործակալությունը Երևանում մշտական ներկայացուցչություն կբացի
Հայաստանում ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրման առաջարկվող բարեփոխումը չի կարող ապահովել հայտարարված նպատակների իրագործումը. Տիգրան ՋրբաշյանՀայաստանում ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի ներդրման առաջարկվող բարեփոխումը չի կարող ապահովել հայտարարված նպատակների իրագործումը. Տիգրան Ջրբաշյան
IDBank-ի «Մալաթիա» մասնաճյուղն՝ ավելի հարմարավետ ու ժամանակակիցIDBank-ի «Մալաթիա» մասնաճյուղն՝ ավելի հարմարավետ ու ժամանակակից
Նախարար Խաչատրյան. ՏՀՏ ոլորտում զբաղվածների 43 տոկոսը կանայք ենՆախարար Խաչատրյան. ՏՀՏ ոլորտում զբաղվածների 43 տոկոսը կանայք են
Հայաստանը մասնակցել է ԵԱՏՄ ագրոարդյունաբերական քաղաքականության խորհրդի 3-րդ նիստինՀայաստանը մասնակցել է ԵԱՏՄ ագրոարդյունաբերական քաղաքականության խորհրդի 3-րդ նիստին
Հայաստանի խոշորագույն հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունը հրապարակել է իր Կայուն զարգացման առաջին զեկույցըՀայաստանի խոշորագույն հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունը հրապարակել է իր Կայուն զարգացման առաջին զեկույցը
IDBank-ի քարտերով արդեն հնարավոր է վճարել Apple Pay-ի միջոցովIDBank-ի քարտերով արդեն հնարավոր է վճարել Apple Pay-ի միջոցով
Կոնվերս Բանկը հայտարարում է արժեկտրոնային պարտատոմսերի տեղաբաշխման մեկնարկի մասինԿոնվերս Բանկը հայտարարում է արժեկտրոնային պարտատոմսերի տեղաբաշխման մեկնարկի մասին
Խաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամ. Հայաստանում գինու արտադրության ծավալները 5 տարվա ընթացքում ավելացել են գրեթե 2 անգամԽաղողագործության և գինեգործության հիմնադրամ. Հայաստանում գինու արտադրության ծավալները 5 տարվա ընթացքում ավելացել են գրեթե 2 անգամ
Իրանը հարստացրել է ուրանի արդյունահանումը մինչեւ 60 տոկոսԻրանը հարստացրել է ուրանի արդյունահանումը մինչեւ 60 տոկոս
Խմելու ջուրը մինչև 2024 թվականը քաղաքացիների համար չի թանկանաԽմելու ջուրը մինչև 2024 թվականը քաղաքացիների համար չի թանկանա
Գնել Սանոսյանը՝ ուկրաինահայ գործարարներին. տեղական շինարարական ընկերությունների ներուժը չի բավարարումԳնել Սանոսյանը՝ ուկրաինահայ գործարարներին. տեղական շինարարական ընկերությունների ներուժը չի բավարարում
ԱԶԲ Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայի վարչության գլխավոր տնօրենը պատմել է Հայաստանի հետ համագործակցության զարգացման հեռանկարային ուղղությունների մասինԱԶԲ Կենտրոնական և Արևմտյան Ասիայի վարչության գլխավոր տնօրենը պատմել է Հայաստանի հետ համագործակցության զարգացման հեռանկարային ուղղությունների մասին
Ֆինանսների նախարարությունը ներկայացրել է 2022թ. գործունեության հաշվետվությունըՖինանսների նախարարությունը ներկայացրել է 2022թ. գործունեության հաշվետվությունը
Իրանի էներգետիկայի նախարարը հայտարարել է Իրանի, Ադրբեջանի, Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ էլեկտրաէներգիայի փոխանակման նախագծի գործարկման մասինԻրանի էներգետիկայի նախարարը հայտարարել է Իրանի, Ադրբեջանի, Հայաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ էլեկտրաէներգիայի փոխանակման նախագծի գործարկման մասին
USAID-ը Հայաստանում ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման նոր ծրագիր է գործարկելUSAID-ը Հայաստանում ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման նոր ծրագիր է գործարկել
Ակբա բանկը պարտատոմսեր է տեղաբաշխելուԱկբա բանկը պարտատոմսեր է տեղաբաշխելու
Հայաստանի տնտեսության 2022 թվականի արդյունքներով, ամենայն հավանականությամբ, պատմական ռեկորդ չի արձանագրվի. Հայկազ ՖանյանՀայաստանի տնտեսության 2022 թվականի արդյունքներով, ամենայն հավանականությամբ, պատմական ռեկորդ չի արձանագրվի. Հայկազ Ֆանյան
Հայաստանն ու Ուկրաինան քննարկել են տեխնոլոգիական ոլորտում համագործակցության հնարավորություններըՀայաստանն ու Ուկրաինան քննարկել են տեխնոլոգիական ոլորտում համագործակցության հնարավորությունները
Երեւանն ու Թեհրանը շարունակում են ընդլայնել տնտեսական հարաբերություններըԵրեւանն ու Թեհրանը շարունակում են ընդլայնել տնտեսական հարաբերությունները
Հայաստանի արտահանողներն իրենց խնդիրների մասին պատմել են էկոնոմիկայի նախարար Վահան ՔերոբյանինՀայաստանի արտահանողներն իրենց խնդիրների մասին պատմել են էկոնոմիկայի նախարար Վահան Քերոբյանին
Վերին Լարսում իրավիճակը պահանջում է օպերատիվ լուծումներ. ՊԵԿ ներկայացուցիչները հարցը քննարկել են ՄոսկվայումՎերին Լարսում իրավիճակը պահանջում է օպերատիվ լուծումներ. ՊԵԿ ներկայացուցիչները հարցը քննարկել են Մոսկվայում
Տավուշում հիմնված  ընտանեկան բիզնեսի հաջողությունները. տնից հյուրատուն ու փոքր գինեգերծարանՏավուշում հիմնված  ընտանեկան բիզնեսի հաջողությունները. տնից հյուրատուն ու փոքր գինեգերծարան
Հայաստանում կապիտալ ծախսերի թերակատարումը տխուր ավանդույթ է դարձել. «Լույս» հիմնադրամՀայաստանում կապիտալ ծախսերի թերակատարումը տխուր ավանդույթ է դարձել. «Լույս» հիմնադրամ
Հայաստանը հանրաճանաչ ուղղություն է դառնում բելառուսների համարՀայաստանը հանրաճանաչ ուղղություն է դառնում բելառուսների համար
Ռոբերտ Խաչատրյան. Հայաստանում արբանյակի կառավարման կենտրոնը պատրաստ կլինի մինչեւ տարեվերջՌոբերտ Խաչատրյան. Հայաստանում արբանյակի կառավարման կենտրոնը պատրաստ կլինի մինչեւ տարեվերջ
Հայաստանում ձեռնամուխ են եղել առաջին արբանյակի կառուցման աշխատանքներինՀայաստանում ձեռնամուխ են եղել առաջին արբանյակի կառուցման աշխատանքներին
Գեոպրոմայնինգ ընկերության Մամլո ծառայությունԳեոպրոմայնինգ ընկերության Մամլո ծառայություն
Փոթի-Փոթի-"Կավկազ" նավահանգիստ լաստանավի գործարկման հարցում զգալի առաջընթաց է նախանշվել. փոխնախարար
Հայաստանը ԶՖԳ-ից եւ ԱԶԲ-ից վարկ կստանա ֆիսկալ կայունության եւ ֆինանսական շուկաների զարգացման համարՀայաստանը ԶՖԳ-ից եւ ԱԶԲ-ից վարկ կստանա ֆիսկալ կայունության եւ ֆինանսական շուկաների զարգացման համար
Օդանավակայանների միջազգային խորհուրդը պատրաստ է 400 մլն եվրո ուղղել Օդանավակայանների միջազգային խորհուրդը պատրաստ է 400 մլն եվրո ուղղել "Զվարթնոց" օդանավակայանի թողունակության ավելացմանը
Կոնվերսբանկը նոյեմբերի 22-ին վաճառքի կհանի 3 մլրդ դրամ եւ 10 մլն դոլար ծավալով դրամային եւ դոլարային պարտատոմսերի մեկական տրանշԿոնվերսբանկը նոյեմբերի 22-ին վաճառքի կհանի 3 մլրդ դրամ եւ 10 մլն դոլար ծավալով դրամային եւ դոլարային պարտատոմսերի մեկական տրանշ
Shell-ը մտադիր է իր ներկայացուցչությունը բացել ԵրեւանումShell-ը մտադիր է իր ներկայացուցչությունը բացել Երեւանում
Հայաստանի տնտեսությունն անառողջ է. տնտեսագետն առաջարկում է առկա խնդիրների լուծման եղանակներՀայաստանի տնտեսությունն անառողջ է. տնտեսագետն առաջարկում է առկա խնդիրների լուծման եղանակներ
Կառավարությունը Երևանի քաղաքապետարանի ձեռքերը կարձակի՝ վթարային շենքերի քանդման գործումԿառավարությունը Երևանի քաղաքապետարանի ձեռքերը կարձակի՝ վթարային շենքերի քանդման գործում
2023 թվականից Հայաստանում ներդրվում է ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգ2023 թվականից Հայաստանում ներդրվում է ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգ
Հայաստանում հասաանելի են google pay եւ google wallet ծառայություններըՀայաստանում հասաանելի են google pay եւ google wallet ծառայությունները
Իրան էլեկտրաէներգիայի արտահանման ներուժի գործարկման դեպքում դա կանդրադառնա ներքին սակագների վրա. Մհեր ԳրիգորյանԻրան էլեկտրաէներգիայի արտահանման ներուժի գործարկման դեպքում դա կանդրադառնա ներքին սակագների վրա. Մհեր Գրիգորյան
ՏՏ ոլորտի փոքր ձեռնարկությունների արտոնյալ հարկմանն ուղղված նոր օրինագիծ է նախապատրաստվում. նախարարՏՏ ոլորտի փոքր ձեռնարկությունների արտոնյալ հարկմանն ուղղված նոր օրինագիծ է նախապատրաստվում. նախարար
2023 թվականին պաշտպանական ծախսերը 2018 թվականի համեմատ կավելանան 113 տոկոսով. Փաշինյանը հայտարարել է պրոֆեսիոնալ բանակի անցնելու մասին2023 թվականին պաշտպանական ծախսերը 2018 թվականի համեմատ կավելանան 113 տոկոսով. Փաշինյանը հայտարարել է պրոֆեսիոնալ բանակի անցնելու մասին
ԿԲ-ը կարևորում է միջնաժամկետ հեռանկարում պետական պարտքի պահպանումը պատշաճ մակարդակում. Մարտին ԳալստյանԿԲ-ը կարևորում է միջնաժամկետ հեռանկարում պետական պարտքի պահպանումը պատշաճ մակարդակում. Մարտին Գալստյան
Փոխվարչապետ. Առաջիկա օրերին կհաստատվի ԱՄՀ-ի Փոխվարչապետ. Առաջիկա օրերին կհաստատվի ԱՄՀ-ի "Stand by" նոր եռամյա ծրագիրը
Կարդալ ավելին


Արտ. փոխարժեքները
29.11.2022
RUB6.49-0.03
USD395.12-0.80
EUR410.25-4.40
GBP474.58-3.85
CAD293.73-0.96
JPY28.65-0.08
CNY54.89-0.39
CHF416.53-3.32