Արմինֆո.Փոքր-միջին ձեռնարկատիրության ներկայացուցիչներին վնաս հասցնելու մտավախությունների պատճառով Հայաստանի իշխանությունները որոշել են չգնալ շրջանառության հարկի համակարգի վերացման ճանապարհով, այլ՝ "մոտիվացնել" բիզնեսին կամավոր անցնել ընդհանուր հարկային դաշտ: Այդ մասին մայիսի 31-ին խորհրդարանում հայտարարել է ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը՝ մեկնաբանելով կառավարության նախաձեռնած շրջանառության հարկի կրկնակի բարձրացումը։
Հովհաննիսյանի խոսքով, չնայած շրջանառության հարկի համակարգից միանգամից հրաժարվելու նպատակահարմարության մասին կարծիքներին, Ֆինանսների նախարարությունը, հաշվի առնելով, որ փոփոխությունները վերաբերում են ավելի քան 50 հազար տնտեսվարող սուբյեկտների, պնդել է առաջարկված տարբերակը: <Եթե լուծարումը բացասական ազդեցություն ունենա, նույնիսկ, 5 հազար տնտեսվարող սուբյեկտների վրա, կամ էլ վնասենք հազարին, մենք կարող ենք բախվել խնդիրների։ Արդյունքում՝ մենք որոշել ենք գնալ համակարգի գրավչության նվազեցման և ռիսկերի չեզոքացման ճանապարհով ՝ այլ գործիքակազմի միջոցով", - նշել է նախարարը։
ՊԵԿ նախագահ Ռուստամ Բադասյանն, իր հերթին, նշել է, որ եթե երբևէ որոշի զբաղվել բիզնեսով, ապա շրջանառության հարկի շրջանակներում չի աշխատի: Բադասյանը կարծում է, որ այդ համակարգը թույլ չի տալիս զարգացնել բիզնեսը։
Պատասխանելով մի շարք խորհրդարանականների մտահոգությանը, որ Հայաստանի պետական գանձարանը տարբեր հարկային արտոնությունների պատճառով տարեկան մոտ 600 մլրդ դրամ պակաս եկամուտ է ստանում, Վահե Հովհաննիսյանը նշել է, որ այդ գումարը գոյանում է նաեւ առողջապահության եւ կրթության ոլորտում արտոնությունների պատճառով:
Հիշեցնենք, որ ՀՀ կառավարությունը նախատեսում է 2024 թվականի հոկտեմբերից վերանայել շրջանառության հարկի համակարգը, իսկ 2025 թվականից նեղացնել միկրոձեռնարկատիրական համակարգի շահառուների շրջանակը։ Ներկայումս շրջանառության հարկ (փոխարինում է ԱԱՀ-ին և շահութահարկին) վճարում են այն տնտեսվարող սուբյեկտները, որոնց տարեկան շրջանառությունը չի գերազանցում 115 մլն դրամը (2020 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստանը վերադարձել է մինչև 115 մլն դրամ չհարկվող տարեկան շրջանառությանը)։ Այս խումբը ներառում է ՓՄՁ ձեռնարկությունները, անհատ ձեռներեցներին և նոտարներին: Խոսքը, մասնավորապես, առևտրային գործունեության շրջանառության 5% - ի և արտադրական գործունեության շրջանառության 3,5% - ի վճարումների մասին է։ Իսկ այժմ Ֆինանսների նախարարությունն առաջարկում է կրկնապատկել հիմնական գործունեության տեսակների համար սահմանված շրջանառության հարկի դրույքաչափերը ՝ հնարավորություն ընձեռելով փաստաթղթավորված ծախսերի հաշվին նվազեցնել վճարման ենթակա հարկը:
Իշխանությունները նախատեսում են նաև ընդլայնել միկրոձեռնարկատիրության հարկի և շրջանառության հարկի համակարգերում հարկումն արգելված գործունեության տեսակների շրջանակը: Մասնավորապես, 2025 թվականից առաջարկվում է սահմանափակել շրջանառության հարկի համակարգում նոտարական, փաստաբանական գործունեությամբ և վիճակախաղերի կազմակերպմամբ զբաղվելու հնարավորությունը; միկրոձեռնարկատիրության հարկման համակարգում մարզերում անշարժ գույքի առքուվաճառքի և/կամ վարձակալության գործունեություն իրականացնող հարկ վճարողների գործունեությունը, վարսահարդարման ծառայություններ, մարմնի խնամք, ավտոմեքենաների տեխնիկական սպասարկման ծառայություններ, միջնորդական ծառայություններ, ծրագրային ապահովման մշակում և շինարարական աշխատանքներ, անշարժ գույքի գնահատում և չափագրում, բաղնիքների և սաունաների կազմակերպման գործունեություն:
Նախագծի ընդունումը պետական գանձարանին խոստանում է շրջանառության հարկի գծով տարեկան շուրջ 17,8 մլրդ դրամի եկամուտների աճ:
Ավելի վաղ ՓՄՁ ներկայացուցիչներն ԱրմԻնֆո-ին հայտարարել էին, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ում փոքր-միջին ձեռնարկատիրության մասնաբաժինը, ըստ վերջին տվյալների, կազմում է մոտ 25%: Մինչդեռ, զարգացած երկրներում ցուցանիշը սովորաբար գտնվում է 50-60 տոկոսի սահմաններում։ Եվ ՓՄՁ աջակցության լրացուցիչ գործիքներ մշակելու փոխարեն ՀՀ իշխանությունները գնում են պայմանների խստացման՝ շրջանառության հարկի դրույքաչափի կրկնակի բարձրացման տեսքով՝ հետագայում ընդհանրապես հրաժարվելով համակարգից ։ Ինչպես նշել է "ՓՄՁ համագործակցության" ասոցիացիայի նախագահ Հակոբ Ավագյանը, օրինագիծը կառավարության կողմից ընդունվել է առանց ռիսկերը հաշվի առնելու եւ դրա ազդեցությունը գնահատելու, ինչը կհանգեցնի ծառայությունների գների բարձրացման, «ստվերի» ավելացման եւ մի շարք տնտեսվարող սուբյեկտների փակման:
