Արմինֆո. Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Ռուստամ Բադասյանը խոստովանել է պետական բյուջեում արձանագրված հարկային հավաքագրումների ցուցանիշների ապահովմանն առնչվող խնդիրների առկայությունը: Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանն, իր հերթին, չի բացառել բյուջեի սեկվեստրը։
Հիշեցնենք, որ նախօրեին ԱԺ-ում ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը Առողջապահության նախարարության հաշվետվության քննարկման ժամանակ հայտարարել էր, որ ֆինանսական գերատեսչությունը նախատեսում է վերջինիս հետ քննարկել գերատեսչության առաջնահերթությունները և որոշակի փոփոխություններ կատարել առողջապահության ոլորտի ծախսերում: Ֆինանսների նախարարը հիշեցրել էր, որ ավելի վաղ մի շարք պետական կառույցներ ստանձնել էին պարտավորություններ, որոնց ծավալն այդ պահին հնարավոր չէր գնահատել։ Որոշակի ռիսկերի առկայության հավանականության մասին ֆինանսական գերատեսչությունն ավելի վաղ էր խոսել, հավելել էր նա ։ (Առողջապահության նախարարությունը հայտարարում էր, որ 2024 թվականից ՀՀ հիվանդանոցները կստանան անսահմանափակ ֆինանսավորում պետպատվերի իրականացման համար ՝ "ինչքան աշխատել ես, այնքան էլ կստանաս" սկզբունքով-խմբ.) ։ "Մենք Առողջապահության նախարարության հետ պետք է քննարկենք գերատեսչության առաջնահերթությունները և հասկանանք, որ եթե ծախսերը շարունակեն աճել, պետք է քննարկենք դրանց իրականացումը այլ ուղղությունների հաշվին, կամ դրանց կասեցման հարցը, այդ թվում ՝ 2024 թվին վերաբերող ։ Հարկերի հավաքագրման հետ կապված որոշակի հարցեր կան ։ Ոչ թե հարկերի հավաքագրման, այլ մի շարք տնտեսական ցուցանիշների պատճառով, այն ծրագրերը, որոնք մենք ունեցել ենք հարկային հավաքագրումների համար, որոշակի առումով թերակատարվում են, ինչի առնչությամբ պետք է հստակեցումներ մտցնենք",- պարզաբանել էր Վահե Հովհաննիսյանը։
Իսկ այսօր պրոֆիլային հանձնաժողովի նիստի ժամանակ առողջապահության նախկին նախարար, այժմ իշխող խմբակցության պատգամավոր Արսեն Թորոսյանը գլխավոր հարկայինից հետաքրքրվել է, թե որքանով են իրական այդ խնդիրները:
"Եթե դիտարկենք "Հայաստանի 2024 թվականի պետական բյուջեի մասին "օրենքում արձանագրված ցուցանիշները, ապա առկա են հարկային եկամուտների հավաքագրման խնդիրներ", - հայտարարել է Բադասյանը։ ՊԵԿ նախագահը չի հստակեցրել "թերհավաքագրման" չափը, սակայն նշել է, որ խնդիրներն ամեն ամիս գույքագրվում են, եւ եզրակացություններ են արվում հնարավոր ռիսկերի առկայության վերաբերյալ: Իսկ խնդիրները, ըստ գլխավոր հարկայինի, պայմանավորված են տնտեսության կառուցվածքի փոփոխություններով, որոնք նպաստել են "հարկային ներուժ չունեցող" ոլորտների կտրուկ աճին ։ Օրինակ ՝ շինարարության ոլորտն աճել, իր գագաթնակետին է հասել 2022-2023 թվականներին, սակայն հարկման առումով այն հետաքրքիր կդառնա միայն բնակարանների վաճառքից հետո։ Մինչդեռ, ս.թ. կրճատվել է հարկվող ներուժ ունեցող ոլորտների ներուժը։ Սակայն վերջնական եզրակացություններ կարելի է անել, Բադասյանի կարծիքով, միայն ֆինանսական տարվա ավարտից հետո։
Այնուամենայնիվ, Թորոսյանը պահանջել է բարձրաձայնել թերհավաքագրման չափը։ "Չէ որ այն մասին, որ շինարարության ոլորտից հարկերը կստանանք ոչ թե միանգամից, այլ մի քանի տարվա ընթացքում, հետևաբար, մենք պետք է հաշվի առնեինք հնարավոր ռիսկերը։ Մենք պետք է իմանանք թերհավաքագրման չափը, որպեսզի հասկանանք պատճառը, իսկ գուցե խնդիրը սխալ պլանավորումն է> ,- հայտարարել է նա:
Ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանը հայտարարել է, որ պլանավորմամբ զբաղվում է Ֆինանսների նախարարությունը, մինչեւ տարվա ավարտը գերատեսչությունը չէր կարող տեղյակ լինել նման ռիսկերի առկայության մասին: Եվ դա հիմնված էր մի շարք ենթադրությունների վրա:
Ամբողջական պատկերը ստանալուց հետո Ֆինանսների նախարարությունում հասկացել են, որ կա 60 մլրդ դրամ պակաս հավաքագրելու ռիսկ՝ այն գումարից, որն արձանագրված է հաստատված պետական բյուջեում: Հովհաննիսյանի հավաստմամբ՝ այդ խնդիրը կապված է ինչպես տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների, այնպես էլ գնաճի ավելի ցածր մակարդակի հետ՝ քան արձանագրված է փաստաթղթում: Միաժամանակ, նախարարը չի կարծում, որ շեղումը կլինի 3-4 տոկոսից բարձր, ինչը կլինի նորմայի սահմաններում։ <Եթե ծախսերի կրճատման անհրաժեշտություն լինի՝հարկերի թերի հավաքման պատճառով, ապա մենք կարող ենք գնալ դրան>, - եզրափակել է Հայաստանի գլխավոր ֆինանսիստը:
Հիշեցնենք, որ 2024 թվականի պետբյուջեի համաձայն, ս.թ. ՀՆԱ-ի 7% աճի ապահովման պայմաններում Հայաստանի պետական գանձարանի եկամուտները կկազմեն 2 տրլն 723 մլրդ դրամ (ՀՆԱ - ի 25,9% - ը), իսկ ծախսերը՝ 3 տրլն 206 մլրդ դրամ (ՀՆԱ-ի 30,5% - ը)։ Պետական գանձարանի 2 տրիլիոն 723 մլրդ դրամ եկամուտներից 2 տրիլիոն 613 մլրդ կկազմեն հարկային եկամուտները և պետական տուրքը (ՀՆԱ-ի 24,9% - ը)։ 22 մլրդ 276 մլն դրամ կկազմեն պաշտոնական դրամաշնորհները, 87 մլրդ 676 մլն դրամ՝ այլ եկամուտները։ ՀՆԱ-ի դեֆլյատորի աճը կկազմի 4 տոկոս։ Միջին գնաճը կանխատեսվում է 3.2%: Պետբյուջեի պակասուրդը կկազմի 482,9 մլրդ դրամ կամ ՀՆԱ-ի 4,6%։
