Արմինֆո. Մոսկվայում Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահի տեղակալ Ալեքսեյ Օվերչուկի և Հայաստանի Հանրապետության փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի համատեղ նախագահությամբ տեղի է ունեցել հայ-ռուսական տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի հերթական ՝ 23-րդ նիստը:
Ինչպես հաղորդում է Ռուսաստանի կառավարության մամուլի ծառայությունը, կողմերն ամփոփել են առեւտրատնտեսական, էներգետիկայի, արդյունաբերության, տրանսպորտի, գյուղատնտեսության, ֆինանսների, առողջապահության, մշակույթի, գիտության, միջտարածաշրջանային համագործակցության, կրթության եւ զբոսաշրջության ոլորտներում երկկողմ համագործակցության արդյունքները:
"Մեր առևտրատնտեսական կապերը շարունակում են վերելք ապրել ։ Ռուսաստանի և Հայաստանի փոխադարձ առևտուրը, 2024 թվականի 10 ամիսների տվյալներով, կազմել է 10,2 մլրդ դոլար ։ Դա ավելի քան երկու անգամ գերազանցում է նախորդ տարվա նույն ցուցանիշը",- նշել է Օվերչուկը, ընդգծելով, որ առեւտրատնտեսական կապերի իրականացման համար երկրները գրեթե ամբողջությամբ անցել են ազգային արժույթներով հաշվարկների ՝ ռուսական ռուբլու մասնաբաժինը փոխհաշվարկներում հասել է 96,3 տոկոսի։
Ռուսաստանի Դաշնությունը հանդիսանում է Հայաստանի տնտեսությունում հիմնական ներդրողներից մեկը։ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում արդյունաբերական նախագծերում ներդրումները հասել են 3,4 մլրդ դոլարի։ Հայաստանում գործում են ավելի քան 40 խոշոր ռուսական ընկերություններ, որոնց մի մասը պետական բյուջե մուտքագրվող խոշորագույն հարկատուներն են:
"Բացի ուղղակի ներդրումներից՝ ակտիվորեն աշխատում են նաև զարգացման եվրասիական ինստիտուտներ: Այստեղ ակտիվ աշխատանք է ընթանում, այդ թվում՝ "Խաղաղության խաչմերուկ" նախաձեռնությանն աջակցության ուղղությամբ, որն առաջ է քաշել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը", - ասել է կառավարության նախագահի տեղակալը:
Հանձնաժողովի ռուսական մասի նախագահը նշել է նաև, որ 2024 թվականի հուլիսին "Ռուսական երկաթուղիների" աջակցությամբ ամենակարճ ժամկետում վերականգնվել է Հայաստանի և Վրաստանի միջև ջրհեղեղից վնասված երկաթուղին, որը Հայաստանն արտաքին աշխարհին կապող միակ երկաթուղին է, որը կենսական անհրաժեշտության բեռները Հայաստան հասցնելու կարևոր ուղի է:
"Այս բոլոր ներդրումներն ու նախագծերն իրականացվում են եվրասիական տարածաշրջանի և Հարավային Կովկասի միջեւ կապի ամրապնդման նպատակով, մասնավորապես, Հայաստանը Եվրասիայում ձևավորվող ավելացված արժեքի ստեղծման նոր շղթաներում ներկառուցելու և տրանսպորտային-լոգիստիկ ներուժը իրացնելու նպատակով, որն ունի Հայաստանը՝ նրա ինքնիշխանության և իրավասության նկատմամբ անփոփոխ հարգանքով", - իր ելույթում ասել է Օվերչուկը:
Եվրասիական զարգացման ինստիտուտների աշխատանքի գծով ռուս պաշտոնյան նշել է նաև ոռոգման համակարգերի արդիականացման նախագծի իրականացումը. կատարվել է մեխանիկական ոռոգման փոխարինում ինքնահոսով, ինչը տալիս է էլեկտրաէներգիայի տարեկան խնայողություն: Վերականգնվել են 5 մայրուղային և 22 միջտնտեսային ջրանցքներ ։ Ավարտվել են Հայաստանի Հանրապետության 105 բնակավայրերում ներտնտեսային ոռոգման համակարգերի վերականգնման և կառուցման աշխատանքները:
"Երկու շաբաթ առաջ մեր մասնագետները պայմանավորվել էին գնահատել Լոռիում և Տավուշում ջրհեղեղից տուժած ութ կամուրջների տեխնիկական վիճակը ։ Բոլոր աշխատանքները կավարտվեն սեղմ ժամկետում, ակնկալում ենք, որ մինչեւ տարեվերջ դրանց արդյունքները կփոխանցվեն ՀՀ տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարությանը", - տեղեկացրել է փոխվարչապետը:
Նիստի ընթացքում ընդգծվել է հումանիտար ոլորտում համագործակցության ակտիվ զարգացումը: "Այսօր մենք միջկառավարական համաձայնագիր ենք ստորագրում Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուս-հայկական համալսարանի գործունեության պայմանների մասին։ Այն Հայաստանի առաջատար բուհերից մեկն է, որտեղ սովորում են ավելի քան 5 հազար ուսանողներ, յուրացնում են 123 կրթական ծրագիր, որոնցից 80 - ը դասավանդվում են ռուսական կրթական չափորոշիչներով", - ընդգծել է կառավարության փոխնախագահը։
Համալսարանի գիտա-դասախոսական կազմում են 82 դոկտոր և 332 գիտությունների թեկնածու: Համալսարանի կառուցվածքը ներառում է 9 ինստիտուտ, 31 ամբիոն և 12 լաբորատորիա:
Համալսարանը համագործակցում է Միջուկային հետազոտությունների միացյալ ինստիտուտի, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի Համակարգային ծրագրավորման ինստիտուտի, Սանկտ Պետերբուրգի պոլիտեխնիկական համալսարանի և ռուսական այլ գիտական կենտրոնների հետ: Հետազոտական նախագծեր են իրականացվում այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են կենսաինֆորմատիկան, գենոմային հետազոտությունները, քվանտային նանոֆոտոնիկան, կենսաքիմիան և կենսատեխնոլոգիան:
Շարունակվում են աշխատանքները ռուսական չափորոշիչներով կրթություն ստանալու հնարավորության ապահովման ուղղությամբ՝ ուսումնամարզական համալիրում, որի կազմում է 700 աշակերտի համար նախատեսված դպրոցը, որը կառուցվել է Երևանում <Գազպրոմը երեխաներին> սոցիալական ծրագրի շրջանակներում:
Երկրները մեծ ուշադրություն են դարձնում մշակույթի ոլորտում համագործակցությանը։ 2023 թվականից իրականացվում է արտերկրում ռուսական թատրոնների աջակցության ծրագիրը, որի շրջանակում Երևանի Ստանիսլավսկու անվան պետական ռուսական դրամատիկական թատրոնին ֆինանսական աջակցություն է ցուցաբերվում բեմական սարքավորումներ ձեռք բերելու և ռուս դասականների ստեղծագործությունների հիման վրա նոր բեմադրություններ ստեղծելու համար: Մոսկվայի Փարաջանովի անվան թատրոնը Ռուսաստանի մշակույթի նախարարության և Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանության մշակութային կենտրոնի աջակցությամբ անցկացրել է "Փարաջանով-Ֆեստ" մասշտաբային փառատոնը:
Զարգանում է երկկողմ համագործակցությունը ստեղծագործական կրթության ոլորտում: ՎԳԻԿ միջազգային ուսանողական փառատոնի շրջանակներում հայ-ռուսական համալսարանի հարթակում ցուցադրվել են փառատոնի մասնակից 38 ֆիլմեր:
Ի կատարումն միջկառավարական հանձնաժողովի նիստում ձեռք բերված պայմանավորվածությունների ՝ 2024 թվականի դեկտեմբերին Մոսկվայում տեղի է ունեցել մշակույթի ոլորտում կրթության ռուս-հայկական երկրորդ համաժողովը ։
Ամրապնդվում է համագործակցությունը առողջապահության ոլորտում, այդ թվում ՝ հայ-ռուսական ամենամյա առողջապահական համաժողովների շրջանակում։ Մոր և մանկան առողջության պահպանման հարցերին նվիրված Ռուս-հայկական իններորդ առողջապահական համաժողովը տեղի է ունեցել 2024 թվականի դեկտեմբերի 16-ին Երևանում ։ Համաժողովի ընթացքում ներկայացվել է Ռուսաստանում մշակված և հաջողությամբ կիրառվող ընդլայնված պերինատալ սկրինինգի համակարգը:
Ռուսաստանն ու Հայաստանը զարգացնում են փոխադարձ զբոսաշրջությունը ։ 2024 թվականի հունվար - սեպտեմբեր ամիսներին ռուս զբոսաշրջիկների այցելությունների թիվը Հայաստան կազմել է 715,8 հազար, իսկ հայ զբոսաշրջիկներինը՝ 266 հազար։
Խոսելով բազմակողմ ձևաչափերում, առաջին հերթին, Եվրասիական տնտեսական միության գծով համագործակցության մասին, կառավարության փոխնախագահը նշել է, որ միությունը դարձել է Հայաստանի էներգետիկ և պարենային անվտանգության, ինչպես նաև տեխնոլոգիական զարգացման իրական երաշխավորը:
"Միության երկրները իրացման առանցքային շուկա են և Հայաստանի շուկայի առանցքային մատակարար ։ ԵԱՏՄ-ին է բաժին ընկնում Հայաստանի պարենային ապրանքների արտահանման 56% - ը, մեքենաների և սարքավորումների արտահանման 80% - ը, քիմիական արտադրանքի արտահանման 67% - ը, տեքստիլի արտահանման 56% - ը։ ԵԱՏՄ-ն ապահովում է նաև էներգառեսուրսների ներմուծման 72% - ը, թանկարժեք մետաղների ներմուծման 49% - ը, պարենի ներմուծման 38% - ը, փայտանյութի ներմուծման 34% - ը ։ Միությանն անդամակցելու ընթացքում Հայաստանից արդյունաբերական ապրանքների արտահանումն աճել է 15 անգամ, իսկ Հայաստանից պարենային ապրանքների արտահանումը՝ 4 անգամ: 2015 թվականին ԵԱՏՄ-ին միանալուց ի վեր Հայաստանի մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն աճել է գրեթե 2,4 անգամ ։ Դա հնարավոր է դարձել ապրանքների ընդհանուր շուկայի օգուտների, գյուղատնտեսական հումքի և էներգակիրների ցածր գների, միգրացիոն ռեժիմի հարմարավետության, ծառայությունների ընդհանուր շուկայի հաշվին", - ասել է Ալեքսեյ Օվերչուկը։
Նիստի արդյունքում ստորագրվել է Ռուսաստանի Դաշնության և Հայաստանի Հանրապետության միջև տնտեսական համագործակցության միջկառավարական հանձնաժողովի 23-րդ նիստի արձանագրությունը: Կողմերը ստորագրել են նաև Ռուսաստանի Դաշնության և Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունների միջև Հայաստանի Հանրապետությունում Ռուս-հայկական համալսարանի գործունեության պայմանների մասին համաձայնագիրը, դաբաղի դեմ պատվաստանյութի պետական գնման պայմանագիրը, Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության և Հայաստանի Հանրապետության կառավարության միջև Երևանում "Գազպրոմ Արմենիա" ՓԲԸ ուսումնամարզական համալիրի գործունեության իրականացման պայմանների մասին համաձայնագիրը և Ռուս-հայկական գործարար խորհրդի 2025 թվականի աշխատանքային ծրագիրը:
