Արմինֆո. Հայաստանի ՀՆԱ-ի իրական աճը 2024 թվականին դանդաղել է մինչև 5,9% (2023 թվականի 8,3%-ից և 2022 թվականի 12,6%-ից)։ Հայաստանի ՀՆԱ-ի բացարձակ մեծությունը 2024 թվականին գերազանցել է 10.127 տրլն դրամը (25.8 մլրդ դոլար)։ ՀՆԱ-ի ինդեքս-դեֆլյատորը նույնպես 2024 թվականին նվազել է մինչև 101,1% (2023 թվականի 102,7% - ից և 2022 թվականի 108% - ից)։ Այս մասին են վկայում փետրվարի 20-ին ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի հրապարակած տվյալները։
Եռամսյակային կտրվածքով Հայաստանի ՀՆԱ-ն առաջին եռամսյակում 35,3% անկումից հետո 2-րդ եռամսյակում հասել է 15,6% աճի ՝ III եռամսյակում արագանալով մինչև 25,6%: IV եռամսյակում նկատվել է դանդաղում ՝ մինչև 10,4%: Որպես համեմատություն նշենք, որ 2023 թվականին ՀՆԱ-ի եռամսյակային դինամիկան նման էր .I եռամսյակի 36,3% անկմանը հաջորդեց II եռամսյակի 16,5% աճ ՝ III եռամսյակում տեմպերի արագացմամբ մինչև 27%, այնուհետև IV եռամսյակում տեմպերի արգելակմամբ մինչև 14,4%:
Մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ն 2024 թվականին աճել է 4,1 տոկոսով, հասնելով 3,338 մլն դրամի (8,501 հազար դոլար կամ 7,857 հազար եվրո)՝ նախորդ տարվա 3,206 մլն դրամի (8,168 հազար դոլար կամ 7,463 հազար եվրո) դիմաց։ Մեկ շնչի հաշվով ՀՆԱ - ի նման աճ է գրանցվում Հայաստանի բնակչության թվի 84,6 հազար՝ մինչեւ 3,076 մլն մարդ տարեկան աճի ֆոնին։ Նման բան դիտվել է նաեւ 2023 թվականին, երբ մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի 12 տոկոսով աճը տեղի էր ունեցել բնակչության թվի 53,7 հազարով աճի պայմաններում (2,938 միլիոնից մինչեւ 2,991 միլիոն մարդ ՝ ըստ թարմացված տվյալների)։
Սակայն նշենք, որ բնակչության աճն արձանագրվել է ոչ այնքան բնական աճի, որքան 2023թ. սեպտեմբերի ողբերգական իրադարձություններից հետո Հայաստան բռնի տեղահանված Արցախի քաղաքացիների հաշվին: Այսպես, Հայաստանի բնակչության բնական աճի բացարձակ մեծությունը 2024 թվականին կազմել է 8,072 հազար մարդ (2023թ.12,277 հազար մարդու դիմաց)՝ նվազելով 34,3 տոկոսով (2023թ. 26,8 տոկոս աճի դիմաց):
2024 թվականին ՀՆԱ-ի աճի դրայվերներն են եղել առավելապես առեւտրի հատվածը՝ 17%, շինարարության ոլորտը՝ 14,5%, եւ ծառայությունների ոլորտը՝ 10,6%, իսկ ավելի փոքր չափով՝ էներգահամալիրը՝ 6,5%, արդյունաբերական հատվածը՝ 4,7%, եւ ագրոհատվածը՝ 1,6%։ Որպես համեմատություն նշենք, որ 2023 թվականին անկման մեջ է եղել միայն ագրովերամշակման ոլորտը ՝ 0,3%, իսկ մնացած ոլորտներն ավելի բարձր աճ են գրանցել. առևտուրը՝ 25,7%, շինարարությունը՝ 14,8%, ծառայությունները՝ 10,3%, արդյունաբերական հատվածը՝ 4,1% ։
Այս ֆոնին Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության աճի տեմպը փոքր-ինչ դանդաղել է՝ 46%- ից հասնելով 41,5% - ի, ինչը բխում էր ինչպես արտահանման աճի աննկատելի արգելակումից ՝ 55,3% - ից մինչև 53,1%, այնպես էլ ներմուծման՝ 40,2% - ից մինչև 33,8%: Ընդ որում, արտաքին առևտրի աճը, հիմնականում, պահպանվել է թանկարժեք մետաղների և քարերի արտահանման և ներմուծման պատկառելի ծավալներով (համապատասխանաբար ՝ 8 մլրդ դոլար և 7.4 մլրդ դոլար ՝ տարեկան 2.5-2.7 անգամ աճով) ։ Իսկ փորձագետների պարզաբանմամբ, որոնք վկայակոչում են ոսկեգործության արտադրանքի ոչ մեծ ծավալները, խոսքը ոսկու եւ ադամանդների վերաարտահանման եւ վերաներմուծման մասին է։ Եվ ինչպես վկայում են կիսամյակային մաքսային տվյալները, ոսկին, հիմնականում, ներմուծվում է Ռուսաստանից (95,9%) և արտահանվում ԱՄԷ (84,2%), իսկ ադամանդների գերակշռող ծավալը ստացվում է Հնդկաստանից (45,2%), Ռուսաստանից (21,4%) և Հոնկոնգից (19,7%), ինչպես նաև արտահանվում է ԱՄԷ (82,7%):
Նշենք, որ 2024 թվականին Հայաստանի ՀՆԱ-ի իրական աճին մոտ է Կենտրոնական բանկի կանխատեսումը՝ 6 տոկոս։ Արժույթի միջազգային հիմնադրամը նույնպես 2024 թվականի համար կանխատեսել է Հայաստանի ՀՆԱ - ի 6% աճ, իսկ Համաշխարհային բանկն ակնկալում էր ավելի համեստ ցուցանիշ՝ 5,5%: Ընդ որում, և ԱՄՀ-ն, և ՀԲ-ն կանխատեսում են ՀՆԱ-ի աճի տեմպերի հետագա դանդաղում 2025 թվականին՝ մինչև, համապատասխանաբար, 4,9% և 5%։ Իսկ ԿԲ-ն 2025 թվականի համար կանխատեսում է կամ ՀՆԱ-ի աճի տեմպերի արագացում՝ մինչև 7,1 տոկոս, կամ դանդաղում մինչև 4,8 տոկոս ՝ կախված գնաճի հետագծից։
