Արմինֆո. Հայաստանի խոշորագույն Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը (ԶՊՄԿ) մտադիր է Արծվանիկի պոչամբարում շրջանառու ջրամատակարարման համակարգ ներդնել, ինչը նախատեսում է ջրի օգտագործման փակ ցիկլ: Տնտեսական լրագրողների ակումբի կազմակերպած մամուլի շրջագայության շրջանակում լրագրողներին նման ծրագրեր է ներկայացրել ԶՊՄԿ-ի կայուն զարգացման գծով փոխտնօրեն Տարոն Նավասարդյանը:
Հիշեցնելով, որ շրջանառու ջրամատակարարման համակարգը օրենսդրական պահանջ է նոր նախագծվող պոչամբարների համար, նա նշել է, որ ձեռնարկությունը դիտարկում է ջրի օգտագործման 2 հնարավոր տարբերակ. Նախ, մաքրված ջուրը շրջանառու համակարգի միջոցով ուղղել անմիջապես հարստացուցիչ ֆաբրիկա' երկրորդային օգտագործման համար, կամ մաքրված ջուրը լցնել գետը' հետագա հավաքմամբ: Նոր նախագծում, ինչպես նշել է ԶՊՄԿ-ի փոխտնօրենը, պարունակվելու է տեխնիկատնտեսական հիմնավորում երկու տարբերակով, որոնցից կընտրեն առավել արդյունավետը: "Մեր գլխավոր խնդիրն է ամբողջությամբ մաքրել օգտագործվող ջուրը՝ բացառելով շրջակա միջավայր արտանետումները։ Սա մեր տեսլականն է առաջիկա մեկուկես տարվա համար", - ընդգծել է Նավասարդյանը։
Այդ առումով նա ասել է, որ արդեն կան էսքիզներ, և 70% - ով պատրաստ են նոր կայանի նախագծային փաստաթղթերը։ "Դրա շահագործման մեկնարկով մենք կստանանք ջուր, որի որակը պիտանի է նաև խմելու համար։ Իհարկե, մեր մշակութային կարծրատիպերը մեզ թույլ չեն տա խմել այն, բայց, առնվազն, այն շրջակա միջավայրի համար ոչ մի խնդիր չի առաջացնի", - ասել է նա։
Անդրադառնալով նոր մաքրման կայանի կառուցման ժամկետներրրի վերաբերյալ ԱրմԻնֆո-ի թղթկցի հարցին՝ Նավասարդյանը նշել է. "Եթե մենք գնում ենք նոր պոչամբարի նախագծման ճանապարհով, ապա, հաշվի առնելով նորմատիվային պահանջները, թույլտվությունների ստացումը, նախագծումը, խոսքը կարող է գնալ մեկ-մեկուկես տարվա մասին": Սակայն, ինչպես ընդգծել է փոխտնօրենը, նոր պոչամբարի կառուցման հարց դեռ դրված չէ, քանի որ այժմ միջազգային ընկերությունների կողմից իրականացվում է գործող պոչամբարի կայունության գնահատում, որպեսզի հասկանան, թե արդյոք հնարավոր կլինի բարձրացնել դրա պատնեշը: "Հետազոտությունն արդեն 80-90 տոկոսով պատրաստ է։ Ամենայն հավանականությամբ, կկազմվի պոչամբարի մակարդակի բարձրացման նախագիծ", - նշել է նա։ Նշենք, որ Արծվանիկի պոչամբարի նախագծային մակարդակը 960 մետր է, եւ այդ նիշին հասնելուն, ինչպես պարզաբանել Է Նավասարդյանը, մնացել է 19 մետր, ինչին հնարավոր է հասնել 5 տարում, եթե ձեռնարկությունը նույն հզորությամբ աշխատի: "Սա լուրջ տնտեսական խնդիր է Հայաստանի համար, ուստի մենք գնում ենք ավելի լավ ճանապարհով, բացառում ենք "իսկ եթե" տարբերակները և ցանկանում ենք լուրջ փորձագետների կողմից հիմնավորում ունենալ՝ կայունության գնահատման տեսքով", - ընդգծել է նա:
Նավասարդյանը լրագրողներին պատմել է, որ Արծվանիկի պոչամբարը շահագործվում է 1977 թվականից և գտնվում է Կապան խոշորացված համայնքի տարածքում: Պոչամբարի հայելային մակերեսը կազմում է 350-400 հա։ Այն շահագործվում է up-streem եղանակով։ Դրա բարձրացման հիմքը հենց չորացրած, մաքրված "պոչերն" են ։ Պոչամբարի շահագործմանը զուգընթաց ԶՊՄԿ-ն իրականացնում է հողի պրոգրեսիվ ռեկուլտիվացում՝ փոշու ներհոսքից խուսափելու համար:
Պոչամբարի լվացումն իրականացվում է զենիթային եղանակով։ Պոչամբար ուղարկված հանքային բաղադրությամբ ծանր մասնիկները նստում են հատակին, իսկ մաքրված ջուրը մտնում է բաց ջրամբար։ "Դա մաքրված ջուր է, սակայն դրա քիմիական բաղադրությունը թույլ չի տալիս հետագայում օգտագործել այն", - նշել է նա:
Սեյսմակայունության համատեքստում Նավասարդյանը նշել է, որ ճիշտ չէր լինի խոսել ռիսկերի իսպառ բացակայության մասին ։ Սակայն այդ ռիսկերը կառավարելու համար 2024 թվականին ձեռնարկությունը Հայաստանում առաջին սեյսմիկ կայանն է տեղադրել պոչամբարի պատնեշի վրա։ Տեղադրված տվիչների շնորհիվ իրական ժամանակի ռեժիմում ամենափոքր տատանումների մասին տեղեկատվությունը հասնում է ԶՊՄԿ: Այդ առումով նա նշել է, որ այս պահին նման ռիսկեր չկան, և արձանագրված տատանումները խոսում են այն մասին, որ ամեն ինչ տեղի է ունենում նորմայի սահմաններում:
Բացի այդ, ձեռնարկությունը վերահսկում է նաև փոշու հոսքերը։ Անցյալ տարի ԶՊՄԿ-ը համապատասխան սարքեր է ձեռք բերել բրիտանական առաջատար արտադրողներից մեկից, որոնք թույլ են տալիս դիտարկել փոշու հոսքերի պատճառներն ու ուղղությունը, ժամանակին ճնշել դրանք: Նավասարդյանը, վկայակոչելով այդ սարքերից ստացված տվյալները, տեղեկացրել է, որ փոշու հիմնական աղբյուրը հանքարդյունաբերական օբյեկտներն են, որոնք ԶՊՄԿ-ի հետ ոչ մի կապ չունեն: Հիշեցնենք, որ
"Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ" ՓԲԸ - ն (ԶՊՄԿ) Հայաստանի խոշորագույն հանքարդյունաբերական ընկերությունն է: Կոմբինատը շահագործում է Քաջարանի պղնձամոլիբդենային հանքավայրը։ Կոմբինատի հանքաքարով ապահովվածությունը կազմում է շուրջ 150 տարի ։ Կոմբինատը թողարկում է մոլիբդենի և պղնձի խտանյութեր։ Մոլիբդենի խտանյութը պարունակում է 50% մոլիբդեն, պղնձի խտանյութում պղնձի պարունակությունը 15% - ից ցածր չէ: Ձեռնարկության արտադրության ծավալը կազմում է տարեկան մոտ 22 մլն տոննա հանքաքար ։ ԶՊՄԿ-ի մասնաբաժինը մոլիբդենի համաշխարհային արտադրության մեջ կազմում է մոտ 3,8%:
